…Οἱ Ποµάκοι τῆς Κεντρικῆς Ροδόπης ἀποτελοῦν τὴν πιὸ συµπαγὴ ὁµάδα σλαβόφωνων µουσουλµάνων. Τοὺς συναντᾶµε κατὰ µῆκος τοῦ ποταµοῦ Ἄρδα στὶς περιοχὲς Σµόλιαν, Ντέβιν, Νευροκόπι (Γκότσε Ντέλτσεβ) καὶ µέχρι τὴν Πέστερα καὶ τὸ Ἀσένοβγκραντ (Στενήµαχο). Στὸ δυτικὸ τµῆµα τῆς Ροδόπης οἱ Ποµάκοι φτάνουν τὴν κοιλάδα τοῦ Νέστου καὶ τὸ ὄρος Πιρὶν ἐνῶ στὰ ἀνατολικὰ ἡ διαχωριστικὴ γραµµὴ µέ τοὺς Τούρκους τοῦ Κίρτζαλι περνάει ἀπὸ τὸ Ἄρντινο καὶ τὸ Ζλάτογκραντ, ἂν καὶ µεµονωµένα ποµακοχώρια συναντᾶµε καὶ µέχρι τὸν ποταµὸ Ἕβρο. Τὸ 1989 τὸ Ὑπουργεῖο Ἐσωτερικῶν τῆς Βουλγαρίας µίλησε γιά 268.971 Ποµάκους.

Ἡ ὕπαρξη µουσουλµανικῶν νησίδων στὰ Βαλκάνια ἀποτελεῖ κληρονοµιὰ τῶν πέντε αἰώνων Ὀθωµανικῆς παρουσίας. Βασικὴ συνέπεια τῆς ἐγκαθίδρυσης τῆς Pax Ottomana ἦταν ἡ κατάργηση τῶν κρατικῶν ὁρίων, γεγονὸς ποὺ διευκόλυνε τὶς κινήσεις τῶν πληθυσµῶν καὶ τὴν ἀλληλοδιείσδυση διαφορετικῶν ἐθνο-πολιτισµικῶν ὁµάδων σὲ µία ἀχανή ἔκταση. Σχετικὰ µέ τὶς φάσεις ἐξισλαµισµοῦ τῶν κατοίκων τῆς Ροδόπης, ἡ ἀνάλυση τῶν Ὀθωµανικῶν φορολογικῶν ἀρχείων γιὰ τὰ χωριὰ τῆς δυτικῆς Ροδόπης µᾶς δίνει ἰδιαίτερα ἐνδιαφέροντα στοιχεῖα. Σύµφωνα µέ αὐτὰ, τὸ 1635 ὑπῆρχαν 1623 χριστιανικὰ νοικοκυριὰ σὲ 29 χωριά. Μετὰ ἀπὸ 25 χρόνια τὰ Ὀθωµανικὰ ἀρχεῖα ἀναφέρουν µόνον 948 χριστιανικὰ νοικοκυριά. Τὰ ἀρχεῖα συχνὰ µνηµονεύουν τὰ σλαβικὰ ὀνόµατα τῶν πατεράδων τῶν φορολογουµένων π.χ. Ἀµπντουλλάχ, γιὸς τοῦ Ἰβάν, µαρτυρία τοῦ ἐξισλαµισµοῦ ἀτόµων µέ σλαβικὴ καταγωγή.

Ὁ ἐξισλαµισµὸς τῶν Ποµάκων σίγουρα δὲν ἦταν ἀποτέλεσµα µίας ἁπλῆς διοικητικῆς πράξης. Ἦταν µία ἀργή διαδικασία ποὺ διήρκεσε πολλοὺς αἰῶνες καὶ κορυφώθηκε κατὰ τὸν 17ο αἰώνα. Νεώτερες µελέτες ἀναδεικνύουν ὡς βασικὴ αἰτία τοῦ ἐξισλαµισµοῦ τὴν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὴ δυσβάσταχτη φορολογία ἐνῷ παράλληλα τονίζουν πὼς ὁ ἐξισλαµισµὸς ἦταν σταδιακός, εἶχε ἤδη ξεκινήσει ἀπὸ τὸ πρῶτο ἤµισυ τοῦ 16ου αἰώνα καὶ συνεχίστηκε µἔχρι τὸν 18ο αἰώνα καὶ ἀργότερα. Ἡ µελέτη τῶν ὀθωµανικῶν καταστιχώσεων µᾶς δίνει πολύτιµες πληροφορίες γιὰ τὴ φορολογία ποὺ ἔπρεπε νὰ πληρώνουν οἱ χριστιανικοὶ πληθυσµοί. Ὅταν ἕνα νοικοκυριὸ στρέφονταν πρὸς τὴν Ἰσλαµικὴ θρησκεία διαγράφονταν ἀπὸ τὰ φορολογικὰ µητρῶα καὶ ὁ φόρος ἀνακατανέµονταν στὰ ὑπόλοιπα χριστιανικὰ νοικοκυριά. Κατὰ τὸ 2ο ἥµισυ τοῦ 17ου αἰ. παρατηρεῖται θεαµατική µείωση τοῦ ἀριθµοῦ τῶν χριστιανικῶν νοικοκυριῶν, σὲ ὁρισµένες περιοχὲς ἀπὸ 50% µέχρι 70%. Ἔτσι, ἡ θρησκευτικὴ µεταστροφή, βασισµένη πρῶτα πρῶτα σὲ οἰκονοµικοὺς λόγους, µπορεῖ νὰ γινόταν εἴτε σὲ προσωπικὸ ἐπίπεδο εἴτε σὲ ἐπίπεδο οἰκογένειας ἢ καὶ ὁλόκληρης κοινότητας.

Ὁ Βούλγαρος ἱστορικὸς Ν. Τοντόροβ ἐξιστορώντας τὸν ἐξαναγκαστικὸ ἐξισλαµισµὸ τῶν κατοίκων τῆς Ροδόπης παραθέτει πολλὲς ἱστορικὲς µαρτυρίες ἀπὸ χρονικὰ καὶ πηγές. Ἀναφέρει ἐπίσης πὼς δὲν ὑπάρχει χωριὸ Ποµάκων στὴ Ροδόπη δίχως τὸ τοπωνύµιο «Καβούρσκο Γκρόµπιε» (τάφοι τῶν ἀπίστων), ὅπου ὅλοι γνωρίζουν πὼς εἶναι θαµµένοι χριστιανοί. Προσθέτει ἐπίσης τὰ πάµπολλα τοπωνύµια τῆς Ροδόπης «Μόµιν κάµεν», «Μόµιν βργ», «Μόµιν βίρ», Νεβέστα» κλπ ποὺ σχετίζονται µέ παραδόσεις γιὰ τὴν αὐτοκτονία Ροδοπαίων κοριτσιῶν προκειµένου νὰ ἀποφύγουν τὴ σύλληψη ἀπὸ τοὺς Τούρκους.

Ὁ Γάλλος Paul Luca διασχίζοντας τὴν Κεντρικὴ Ροδόπη τὸ 1706 διανυκτέρευσε γιὰ ἕνα βράδι στὸ Πασµακλὴ (Σµόλιαν). Ἐντυπωσιάστηκε ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ µουσουλµάνοι στὸ Πασµακλή µιλοῦσαν µία παρεφθαρµένη µορφὴ βουλγαρικῆς.

Τὸ 1854 ὁ Βούλγαρος ἱστορικὸς καὶ ποιητής Γκιόργκι Ράκοφσκι ὁλοκληρώνει τὸ ποιητικὸ ἔργο του «Ταξιδευτὴς τοῦ δάσους» (Gorski Pitnik), τὸ ὁποῖο τυπώνεται τρία χρόνια ἀργότερα στὸ Νόβι Σάντ. Ὁ Ράκοφσκι ἀναφέρεται στοὺς Ποµάκους γράφοντας: «Στὴ Βουλγαρία ὑπάρχει ἕνας λαὸς ποὺ ὀνοµάζονται Ποµάκοι.» Ὁ Ράκοφσκι ἦταν ὁ πρῶτος ποὺ ἑρµήνευσε τὴ λέξη Ποµάκος ἀπὸ τὸ ρῆµα «pomagam”, θεωρώντας τὴ λέξη «Pomak” ἰσοδύναµη τῆς λέξης «pomagach” (βοηθός), πιστεύοντας ὅτι οἱ Βούλγαροι στρατιῶτες ποὺ βοήθησαν τοὺς Ὀθωµανοὺς Τούρκους στὶς ἐπιδροµὲς τοὺς ὀνοµάστηκαν «βοηθοί». Ἐξετάζοντας τὴν ἐτυµολογία τῆς λέξης Ποµάκος καὶ πρὶν καταλήξει ὅτι ἡ λέξη προέρχεται ἀπὸ τὸ ρῆµα «pomagam» (βοηθῶ) παραθέτει ἕνα παλιὸ δηµοτικὸ τραγούδι:

«Πῆγε τὸ παλικάρι, πῆγε ὁ Ποµάκος Σὲ πόλεµο σκληρὸ τῶν Τατάρων. Τὸν πλήγωσαν, τὸν τραυµάτισαν. Μὲ τριακόσιες τουφεκιὲς Μὲ τρία Τατάρικα βέλη. Πέφτει τὸ παλικάρι, πέφτει ὁ Ποµάκος Σὲ βαθὺ φαράγγι Κάτω ἀπὸ ἕνα πράσινο δένδρο. Τὸ παλικάρι κλαίει, τὸ παλικάρι κλαίει Κάτω ἀπὸ ἕνα δένδρο. Πάνω στὸ δένδρο, πάνω στὸ δένδρο Εἶναι ἕνα πουλὶ γεράκι. Καὶ τοῦ µίλησε, τοῦ µίλησε Τὸ πουλὶ τὸ γεράκι: -Πέθανε παλικάρι, πέθανε Ποµάκε Νὰ σοῦ φάω, νὰ σοῦ φάω Τὴ λευκή σου σάρκα Νὰ σοῦ πιῶ, νὰ σοῦ πιῶ Τὸ µαῦρο σου τὸ αἷµα. Ἀπάντησε τὸ πληγωµένο παλικάρι Τὸ παλικάρι µέ τὸ µεγάλο τραῦµα: -Ἔι ἐσύ, ἔι ἐσὺ πουλὶ γεράκι, Μὴ µέ κάνεις Νὰ ἀνοίξω τριακόσιες πληγὲς Πληγές, τρία Τατάρικα βέλη! Ἀπάντησε, ἀπάντησε Τὸ πουλὶ τὸ γεράκι: – Σώπα παλικάρι, σώπα Ποµάκε, Θὰ σοῦ φάω τὴ λευκὴ σάρκα Θὰ σοῦ πιῶ τὸ µαὖρο σου αἴµα.Τὸ παλικάρι θύµωσε Τὸ πληγωµένο παλικάρι Σύρθηκε, σύρθηκε Μὲ τὶς ζεστές του πληγὲς Καὶ πῆρε καὶ πῆρε Τὸ µακρὺ του τουφέκι Καὶ ἔριξε, ἔριξε Στὸ πουλὶ τὸ γεράκι. Τὸ πουλὶ πέφτει, τὸ πουλὶ πέφτει Στὸ βαθὺ φαράγγι. Τὸ πουλὶ κλαίει, τὸ πουλὶ κλαίει Στὸ βαθὺ φαράγγι. Τὸ ἀκοῦνε, τὸ ἀκοῦνε Πάνω στὸν γαλάζιο οὐρανό. Κι ἀπάντησε τὸ πληγωµένο παλικάρι: – Ξάπλωσε, πουλί, ξάπλωσε Κι οἱ δυὸ µας νὰ ξαπλώσουµε! Κλάψε, πουλί, κλάψε, πουλί, Κι οἱ δυὸ µας νὰ κλάψουµε. Πέθανε, πουλί, πέθανε, πουλί, Κι οἱ δυὸ µας νὰ πεθάνουµε. Ἔµεινε γιὰ πολύ, ἔµεινε γιὰ πολὺ Μὲς στὸ φαράγγι ξαπλωµένος Μὲ τὸ γεράκι τὸ πουλὶ Καὶ φώναξε καὶ φώναξε Τὸ πληγωµένο παλικάρι: -Ἔι ἐσύ, ἔι ἐσύ, ἀδελφὴ Νεράιδα, Ἔλα ἀδελφὴ µου, βοήθησε µε! Τὸν ἄκουσε, τὸν ἄκουσε Ἡ ἀδελφὴ Νεράιδα Κι ἔτρεξε στὸ βαθὺ φαράγγι Πῆρε τὸ πληγωµένο παλικάρι Τὸ παλικάρι µέ τὰ πολλὰ τραύµατα Τοῦ θεράπευσε, τοῦ θεράπευσε Τριακόσιες πληγὲς Τρία Ταταρικὰ βέλη Τοῦ ἔδωσε ἕνα µακρὺ τουφέκι Καὶ τὸν ἔστειλε, τὸν ἔστειλε Στὸν Ταταρικὸ στρατὸ Στρατιῶτες νὰ σώσει Τὸν βασιλιὰ νὰ φέρει.»

Ὁ Ράκοφσκι πιστεύει ὅτι ὁ ἥρωας τοῦ τραγουδιοῦ πολέµησε τὸ 1402 στὸ πλευρὸ τοῦ Βαγιαζὴτ Ἰλνταροὺµ ἐνάντια στοὺς Τατάρους.

Ἐνδιαφέρον παρουσιάζει τὸ περιηγητικὸ κείµενο τοῦ Νikolaidy τὸ 1859 ποὺ ἀναφέρεται στοὺς κατοίκους τῆς ὀρεινῆς Ροδόπης. Ο Νikolaidy µιλάει γιὰ περίπου 20.000 οἰκογένειες ποὺ ζοῦν ἀντάρτικα, µέ δυναµικὸ τρόπο, ἀκόµα καὶ ληστεύοντας. Εἶναι µουσουλµάνοι αἱρετικοί, ἔχουν ἰµάµη, εἶναι κτηνοτρόφοι ἢ γεωργοὶ µικρῶν καλλιεργειῶν. Ἀναφέρεται ὅτι ἀρκετὰ χωριὰ ἦταν χριστιανικὰ πρὶν µόλις 70 χρόνια [δηλαδὴ τὸ 1790]. Ζοῦν µακριὰ ἀπὸ τὶς πεδιάδες καὶ τὶς πόλεις, διατηροῦν παγανιστικὰ ἔθιµα, ἡ ἰατρικὴ εἶναι στὰ χέρια τοῦ ἰµάµη καὶ τῶν µαγισσῶν. Οἱ Τοῦρκοι τοὺς ἀποκαλοῦν Akrians.

Πληροφορίες γιὰ τοὺς Ποµάκους βρίσκουµε καὶ στὸ ἔργο τοῦ ἐθνογράφου καὶ πρωτεργάτη τῆς Βουλγαρικῆς ἐπανάστασης τοῦ 1869 Lyuben Karavelov (1834-1879). Σὲ κείµενό του ὁ Καραβέλωβ γράφει πὼς «οἱ Ποµάκοι ἀκόµα παραµένουν µισοί-χριστιανοὶ γιατί δὲ γνωρίζουν τουρκικὰ καὶ ἄρα τὸ Κοράνι παραµένει γι’ αὐτοὺς νεκρό γράµµα». Παρακάτω προσθέτει :

«Πολλὰ γεγονότα ἀποδεικνύουν τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ Ποµάκοι υἱοθέτησαν τὴ Μωαµεθανικὴ θρησκεία ὄχι πολὺ καιρὸ πρίν. Γιὰ παράδειγµα, ἔχουν διατηρήσει πολλὲς χριστιανικὲς παραδόσεις καὶ τελετουργίες. Ἀκόµα διατηροῦν πολλὰ χριστιανικὰ παρατσούκλια καὶ ὀνοµασίες. Τιµοῦν πολλοὺς χριστιανοὺς ἁγίους καὶ προσεύχονται σ’ αὐτοὺς γιὰ ὑγεία καὶ σωτηρία. Ἀνάµεσα στοὺς Ποµάκους µπορεῖς νὰ συναντήσεις ὀνόµατα ὅπως Πάντσογλου, Νεντυάλκογλου (ὁ γιὸς τοῦ Πάντσο, ὁ γιὸς τοῦ Νεντιάλκο), Βοῦταν, Βούρταν καὶ οὕτω καθεξῆς. Στὴν περιοχὴ Lovech ὑπάρχει ἕνα χωριὸ Lukovit στὸ ὁποῖο οἱ γριὲς γυναῖκες πηγαίνουν στὰ νεκροταφεῖα καὶ ἀνάβουν κεριὰ γιὰ τοὺς νεκρούς, ὅπως κάνουν καὶ οἱ χριστιανοί. Ἐὰν µία µητέρα χάσει τὸν γιό της ἢ τὴν κόρη της ἢ ἐὰν µία γυναίκα χάσει τὸν ἄντρα της, πηγαίνουν σὲ Βουλγαρικὲς ἐκκλησίες καὶ λένε: «Ὑπάρχει ἕνας νεκρὸς στὸ σπίτι µας… Δῶστε µας κεριὰ γιὰ εἴκοσι λέβα γιὰ νὰ τὰ ἀνάβουµε στοὺς τάφους τοὺς τὴν ἠµέρα τῶν Ἁγίων Πάντων». Ἐπιπλέον οἱ Ποµάκοι τηροῦν ὁρισµένες χριστιανικὲς καὶ σλαβικὲς (παγανιστικές) γιορτὲς ὅπως, γιὰ παράδειγµα, τοῦ Ἁγ. Γεωργίου, τοῦ Ἁγ. Δηµητρίου, τοῦ Ἁγ. Νικολάου, τοῦ Ἁγ. Βλάση, τίς ἡµέρες τοῦ σκύλου, τὶς µέρες τοῦ λύκου, τὶς µέρες τοῦ ποντικοῦ, κλπ.»

Ὁ Karavelov θυµᾶται ἀπὸ τὴν παιδική του ἡλικία ποὺ εἶχαν στὸ σπίτι τοῦ δυὸ Ποµάκους (µέ τὰ ὀνόµατα Ἰσµαὴλ Ντοῦρκο καὶ Σούλιο Σιράκ) γιὰ ὑπηρέτες, οἱ ὁποῖοι νήστευαν τὴ Σαρακοστή. Μία µέρα ὁ πατέρας του ρώτησε τὸν ἕναν ἀπὸ αὐτούς: «-Ντοῦρκο, θέλω νὰ ξέρω τί πιστεύεις. Εἶσαι Τοῦρκος ἢ Βούλγαρος;» «Οὔτε κι ἐγὼ δὲν ξέρω. Μᾶς φωνάζουν Pomatsi καὶ Poturnatsi [ἐκτουρκισµένους] καὶ οἱ πατεράδες µας ἤτανε γκιαούρηδες, ἀπάντησε ὁ Ντοῦρκο χαµογελώντας.» Ο Karavelov ἀναφέρει πὼς οἱ Ποµάκοι τρέφουν ἰδιαίτερο µῖσος πρὸς τοὺς Τούρκους. Σὰν ἀπόδειξη παραθέτει ἕνα τραγούδι τὸ ὁποῖο δηµοσιεύτηκε στὴν ἐφηµερίδα «Svoboda» στὸ Βουκουρέστι τὸ 1869 καὶ τὸ ὁποῖο περιγράφει τὴ σύγκρουση ἑνὸς ἥρωα τοῦ γιοῦ τοῦ Πάντσο (Πάντσογλου) µέ τὸν τουρκικὸ στρατό:

«Ὁ γιὸς τοῦ Πάντσο γράφει ἕνα χαρτὶ Καὶ τὸ στέλνει στὸν ἀδελφό του, τὸν ἀδελφό του. Τὸν σηµαιοφόρο τὸν Νάνο, τὸν Βούλγαρο: – Καληµέρα, Νάνου, Βούλγαρε, Πήγαινε νὰ µαζέψεις γενναίους Βουλγάρους, Γενναίους ἄντρες δέκα χιλιάδες Κι ἐλᾶτε στὴν πόλη τοῦ Λόβετς Νὰ βοηθήσετε τὸν ἀδελφό σας τὸ γιὸ τοῦ Πάντσο Γιατί ὁ βεζύρης ἔρχεται Ὁδηγώντας Τούρκους καὶ γενίτσαρους Στρατιῶτες καὶ µία ὁµάδα Τσιτάκων Θέλει νὰ µέ πιάσει Νὰ µέ δέσει σὰν νέα προβατίνα Καὶ νὰ µέ πάρει στὴν πόλη τοῦ Λόβετς Στοῦ Λόβετς τοὺς φαρδιοὺς δρόµους Νὰ µέ κρεµάσει σὲ µία ξερὴ ἰτιὰ Σὰ σκυλὶ γεννηµένο ἀπὸ σκύλα. Ὁ Νάνο ὁ Βούλγαρος διαβάζει ἕνα χαρτὶ Διαβάζει καὶ τὰ µάτια του κλαῖνε. Μαζεύει µία ὁµάδα νέων ἀντρῶν Ποὺ µεγαλώσαν κάτω ἀπ’ τὴ βελανιδιὰ Μάζεψε ὁ Νάνο ἄντρες δυνατοὺς Δέκα χιλιάδες ἀπ’ αὐτοὺς Καὶ πάει νὰ βοηθήσει τὸν ἀδελφό του! Οἱ Τοῦρκοι συναντήθηκαν µέ τοὺς Ποµάκους Τοὺς Ποµάκους καὶ τοὺς Βούλγαρους: Οἱ Τοῦρκοι κόβουν, οἱ Ποµάκοι σφάζουν… Κόκκινα ἀπὸ τὸ αἷµα τὰ χωράφια Τὸ αἷµα τρέχει σὰν νερὸ ἀπ’ τὰ βουνὰ Καὶ τὰ κορµιὰ σὰν τὸ στάρι στὰ χωράφια! Καὶ φώναξε τοῦ Πάντσο ὁ γιός: – Ἄκουσέ µε, βεζύρη Εἶµαι Ποµάκος, γιὸς ἥρωα… Δὲν γεννήθηκα ἀπὸ µάνα Τουρκάλα Δὲν µέ τύλιξαν σὲ βελοῦδο καὶ µετάξι Δὲν µέ τάισαν µέ λίπος καὶ γλυκά. Γεννήθηκα ἀπὸ Ποµάκισσα µάνα Μὲ τύλιξε σὲ φύλλα βελανιδιᾶς, Μὲ µεγάλωσε κάτω ἀπὸ τὴν πράσινη βελανιδιὰ Μὲ τάισε καλαµποκίσιο ἀλεύρι Μὲ ἔµαθε µέ Τοῦρκο νὰ µήν πίνω Γυναίκα Τουρκάλα νὰ µήν ἀγαπῶ… Μὲ ἔµαθε τοὺς Τούρκους νὰ πολεµῶ… Τὸ σπαθὶ τοῦ ἀνέµισε καὶ τὸ κεφάλι ἔκοψε Τὸ Τούρκικο κεφάλι ἑνὸς Βεζύρη.»

   Μέ τό παρόν οὐσιαστικά συνεχίζουμε τό πρό 15νθημέρου ἄρθρο μας γιά τήν ἑλληνικότητα τῶν ἀρχαίων Θρακῶν, μέ ἀφορμή τό εὕρημα (μέ τήν ἐπιγραφή «…σκεῦος Σεύθη βάρους…») τοῦ Βούλγαρου ἀρχαιολόγου Γκεόργκι Κίτοβ στόν τάφο τοῦ βασιλιᾶ Σεύθη ΙΙΙ. Καί τό συνεχίζουμε γιατί ἡ ἐπικαιρότητα ὁλοένα ἀνακαλεῖ τίς ἐκκρεμότητές μας μέ τήν Ἱστορία τῆς ἀρχαίας Θράκης.
   Ἄν ὡς κοινωνία καί ὡς κράτος διαθέταμε μία ἐλάχιστη σοβαρότητα, τά ἀποτελέσματα τῶν ἀνασκαφῶν τοῦ Κίτοβ θά ἦταν πρῶτο θέμα, τόσο στή Θράκη, ὅσο καί πανελλαδικά. Μόλις τόν περασμένο Νοέμβριο ὁ Κίτοβ μιλοῦσε γιά τήν ἀναπάντεχη ὁμοιότητα πού ἀπεκάλυψε ὁ τεράστιος τρίχωρος τάφος μεταξύ τῆς τοπικῆς ἀρχιτεκτονικῆς καί ἐκείνης τῆς προϊστορικῆς Ἑλλάδας. Ὅσο γιά τά εὑρήματα ἐντός τῶν τάφων, τόσο κοινά γιά παλαιότερες ἐποχές τῆς νότιας Ἑλλάδας, τό ἕνα τό ἀπέδωσε «πιθανῶς στόν Ἕλληνα γλύπτη Λύσιππο»*. 
   Δυστυχῶς στή Βουλγαρία δέν ἔχουν ὅλοι οἱ ἀρχαιολόγοι τήν ἐπάρκεια καί τήν φιλαλήθεια πού χρειάζεται ἡ ἐπιστήμη. Ἔτσι, πέρα ἀπό τόν σοβαρό καί μετριοπαθή Κίτοβ, ὑπάρχουν καί ἄλλοι πού, ἐξυπηρετώντας νεότευκτους ἐθνικούς μύθους, ἐπιδιώκουν νά βροῦν στούς ἀρχαίους Θρᾶκες τούς πρώτους Βουλγάρους. Καί ἕνα τέτοιο παράδειγμα δείχνει νά εἶναι ὁ Νικολάι Ὀφτσάρωφ, πού τό ὄνομά του συνδέθηκε μέ τό «Μαντεῖο τοῦ Διονύσου» στό Περπερικό (κοντά στό σημερινό Κίρτζαλι).
   Ὁ κύριος αὐτός πρό ἡμερῶν δήλωνε σέ βουλγαρικά καί ξένα ΜΜΕ ὅτι «ὁ Ὀρφέας ἔζησε στή Βουλγαρία καί αὐτά πού λένε οἱ Ἕλληνες ὅτι ἦταν Ἕλληνας, εἶναι λόγῳ τοῦ ἐθνικισμοῦ τους»! Τό περασμένο καλοκαίρι ὁ κυρ – Νῖκος εἶχε σκάψει στό Τατούλ τῆς νότιας Βουλγαρίας αὐτό πού προσδιόρισε ὁ ἴδιος ὡς «τάφο τοῦ Ὀρφέα» («διαψεύδοντας» τόν Παυσανία καί ὅλους τούς ἀρχαίους πού προσδιόριζαν τή θέση τοῦ τάφου μεταξύ Ὀλύμπου καί Δίου) καί πυροδότησε μέ τίς «ἑρμηνεῖες» του ὁλόκληρη σειρά μυθευμάτων.
   Κατ’ ἀρχήν πρέπει νά ποῦμε ὅτι οἱ Ἕλληνες ΔΕΝ ἰσχυρίζονται ὅτι ὁ Ὀρφέας ἦταν Ἕλληνας, καθώς δέν εἶναι εὔκολο νά μιλάει κανείς γιά ἑλληνικότητα σέ κεῖνες τίς ἐποχές καί μάλιστα γιά πρόσωπα …μυθικά. Ἀλλά νά φτάνουν κάποιοι, σάν τήν Ντόνκα Σοκόλοβα τῶν Βουλγαρικῶν Πρακτορείων Ταξιδίων (ΒΑΤΑ), στό σημεῖο νά μιλᾶνε γιά «διαστρέβλωση τῆς Ἱστορίας» ἀπό τήν Περιφέρεια ΑΜ-Θ καί τή Νομαρχία Ἕβρου ἐπειδή ἀποκαλοῦν τόν τόπο μας «γῆ τοῦ Ὀρφέα», ἔ, πάει πολύ! Ντάξει, δεῖ τουριστικοῦ συναλλάγματος, ἀλλά… Καί νά μετά οἱ ἀγγλοφυλλάδες σάν τήν UK Telegraph νά γράφουν γιά τόν «ἑλληνικό μῦθο» τοῦ Ὀρφέα καί τῆς Εὐρυδίκης (ναί, σέ εἰσαγωγικά!) πού τόν διεκδικοῦν δυό ἔθνη! Μήπως μποροῦν νά μᾶς ποῦν καί τί σημαίνει στά …ἀρχαῖα Βουλγαρικά τό ὄνομα Εὐρυδίκη;
   Τά γράφαμε καί πρίν χρόνια: Ἄν δέν εἴμαστε σέ θέση νά ὑπερασπιστοῦμε τήν ἑλληνικότητα τῆς Μακεδονίας (μετά τόν Μανώλη Ἀνδρόνικο καί τίς μύριες μαρτυρίες), πῶς θά τά βγάζαμε πέρα ἄν προέκυπτε κάτι ἀνάλογο μέ τή Θράκη; Ἡ ἀπάντηση εἶναι δυστυχῶς προφανής.

*  Ἀκόμα καί ὅσα ἡ ἀρχαιολογική σκαπάνη τῶν γειτόνων μᾶς προσφέρει στό πιάτο, οὔτε αὐτἀ μποροῦμε νά ἀξιοποιήσουμε!!!

     Παραμένουμε καὶ σήμερα στὴν ἐκκλησιαστικὴ κρίση, ποὺ συνεχίζοντας μὲ πρωτοφανῆ ἐπιμονὴ καὶ ἔνταση νὰ κυριαρχεῖ στὸ προσκήνιο, δὲν κάνει τίποτε ἄλλο βεβαίως ἀπὸ τὸ νὰ ἀποδεικνύει συνεχῶς ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία δὲν μπορεῖ προφανῶς νὰ εἶναι τυχαῖα. Ἄρχισαν ἐπίσης νὰ ἀκούγονται καὶ κάποιες ἄλλες ὑποψιασμένες φωνὲς γιὰ ἐμπλοκὴ ἑλληνικῶν καὶ ξένων μυστικῶν ὑπηρεσιῶν στὴν ὑπόθεση, ποὺ σ’ ἕνα βαθμὸ ἐπαληθεύουν τὰ ὅσα κι ἐμεῖς σας λέγαμε τὴν προηγούμενη φορὰ γιὰ τὸχαῶδες καὶ θεοσκότεινο βάθος ποὺ ἔχει στὴν πραγματικότητα αὐτὴ ἡ ἱστορία…

Read the rest of this entry…

Καθώς τίς χῶρες τοῦ πρώην σοσιαλιστικοῦ κόσμου συνεχίζουν νά τίς λυμαίνονται τά ἁρπακτικά, κάπου κάπου ξεχωρίζει καί μιά φωνή εἰλικρίνειας καί τόλμης. Γιά τήν περίπτωση τῆς Οὑγγαρίας ὁ Ἴστβαν Λόβας, ἀπό τούς γνωστότερους δημοσιογράφους τῆς χώρας, μέ θητεία στό Radio Free Europe στό Μόναχο καί στήν Νέα Ὑόρκη (ἀλλά καί στίς …οὑγγρικές φυλακές τῆς δεκαετίας τοῦ 60), εἶναι μιά χαρακτηριστική τέτοια ἐξαίρεση. Τό κάτωθι κείμενο βασίζεται σέ πρόσφατο ἄρθρο του μέ τίτλο «Η ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ»:

Σέ ποιάν εὐρωπαϊκή χώρα μπορεῖ ἕνας φιλοκυβερ-νητικός ραδιοσταθμός νά καλεῖ σέ …δολοφονία πολιτικῶν ἀντιπάλων καί ὁ ἴδιος ὁ πρωθυπουργός νά ἀπαγορεύει συνεντεύξεις καί δηλώσεις κρατικῶν λειτουργῶν στόν Τῦπο πού δέν ἐλέγχει; Ὄχι, δέν εἶναι ἡ Ἀλβανία ἤ ἡ Λευκορωσία. Εἶναι ἡ λατρευτή τῆς Δύσης – καί εὐνοούμενη τῶν διεθνῶν ΜΜΕ – Οὑγγαρία!
Τό ξεπούλημα τῶν κρατικῶν περιουσιακῶν στοιχείων τῆς χώρας ἀπέφερε στόν νῦν πρωθυπουργό καί πρώην κομμουνιστή Φέρεντς Γκιουρσάνι (στή διπλανή φωτογραφία) ἀμύθητα πλούτη, ὅπως ἀκριβῶς συνέβη καί μέ τόν προκάτοχό του Πέτερ Μεντγκιέσι, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε καί πράκτορας μέ τόν κωδικό D-209 στήν διάρκεια τῆς κομμουνιστικῆς διακυβέρνησης τῆς χώρας. Σήμερα, μιά συμμαχία τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος (μετεξέλιξη τοῦ παλιοῦ κομμουνιστικοῦ) καί τῶν «Ἐλεύθερων Δημοκρατῶν» ἁλωνίζει καί ἐκποιεῖ τή χώρα, ἔχοντας ἐξασφαλίσει τή σιωπή τοῦ διεθνοῦς Τύπου: Ὅταν χαρίζεις σέ πολυεθνικές τόν ἀερομεταφορέα σου (MALEV), τούς σιδηροδρόμους σου (MAV) καί τά Ταχυδρομεῖα σου, ὁ Σόρος καί οἱ ξένες πρωτεύουσες νιώθουν ἥσυχοι. Ἄλλωστε τό πρῶτο πρᾶγμα πού ἀγοράστηκε σχεδόν δωρεάν ἀπό τούς ξένους στή διάρκεια τῆς θεραπείας – σόκ μετά τήν καθεστωτική ἀλλαγή, ἦταν ὁ Τῦπος. Περνώντας ἀπό τόν κρατικό -κομμουνιστικό ἔλεγχο στήν ἰδιωτικοποίηση, τά μέλη τῆς παλιᾶς νομενκλατούρας ξεπούλησαν μέν τήν ἰδιοκτησία, διατηρήθηκαν ὅμως στήν διεύθυνση κι ἔγιναν οἱ μεγαλύτεροι ζηλωτές τοῦ νεοφιλελευθερισμοῦ. Μπορεῖ νά ἔγινε μεγάλος ντόρος πρόσφατα μέ τίς ἐκλογές στήν Οὐκρανία, ὅμως τά ἴδια εἶχαν γίνει καί στίς οὑγγρικές ἐκλογές τήν Ἄνοιξη τοῦ 2002, ὅταν ἔπεσε ἡ κεντροδεξιά Κυβέρνηση. Ἡ τότε Ἀμερικανίδα Πρέσβυς Νάνσυ Γκούντμαν Μπρίνκερ – καί προσωπική φίλη τοῦ Μπούς – εἶχε σπεύσει στά γραφεῖα τῶν πρώην κομμουνιστῶν γιά νά τούς συγχαρεῖ! Λίγους μῆνες πρίν, νεοαφιχθείσα μάλιστα στήν Βουδαπέστη, εἶχε προκαλέσει σάλο στή χώρα, δηλώνοντας δημοσίως ὅτι ἡ πολιτική ἐλίτ τῆς Οὑγγαρίας (δηλαδή ἡ τότε Κυβέρνηση) εἶναι ἡ πιό ἀντισημιτική πού συνάντησε ποτέ (!), χωρίς νά τεκμηριώσει μέ ὁποιονδήποτε τρόπο τήν μομφή της ἐκείνη. Καί πῶς νά τό ἔκανε δηλαδή; Ἡ κεντροδεξιά Κυβέρνηση δέν εἶχε παραχωρήσει στόν Ρονάλντ Λοντέρ γιά 99 χρόνια τό καλύτερο μέρος στή Βούδα γιά νά χτίσει τό γιγαντιαῖο του ἑβραϊκό σχολεῖο; Ἡ ἴδια δέν δώρισε ἑκατομμύρια δολάρια γιά τήν ἀναστήλωση τῆς μεγαλύτερης Συναγωγῆς τῆς Κεντρικῆς Εὐρώπης, δέκα χρόνια πρίν κάνει ὁτιδήποτε γιά τίς ἱστορικές Ἐκκλησίες τῆς πρωτεύουσας; Ἀλλά καί ἡ δεύτερη κεντροδεξιά Κυβέρνηση (1998-2002), πού κάθε μέρα τήν χαρακτήριζαν ἀντισημιτική τά ξένα ΜΜΕ, δέν καθιέρωσε ὡς ἐθνική ἀργία τήν «Ἡμέρα Μνήμης τοῦ Ὁλοκαυτώματος»; Ὑπῆρχαν ὅμως, καθώς φάνηκε, καί προθυμότεροι ὑπηρέτες… Μετά τίς ἐκλογές τοῦ 2002, τήν κυβερνητική συμμαχία συγκροτοῦν δύο μέρη: Τό Σοσιαλιστικό Κόμμα (HSP), πού ὁ δυτικός Τῦπος τό παρουσιάζει ὡς «σοσιαλδημοκρατικό», καί ἡ Συμμαχία τῶν Ἐλεύθερων Δημοκρατῶν, τήν ὁποία ἡ γερμανική Sueddeutsche Zeitung χαρακτήρισε ὡς «τό κατ΄ἐξοχήν κόμμα τῶν ἀριστεροφιλελεύθερων Ἑβραίων τῆς Βουδαπέστης». Περιλαμβάνουν μέλη τῶν πρώην ἀντιφρονούντων, σχετιζόμενων μέ τή CIA, ὅπως ἀποκάλυψε πρόσφατα στή Γκάρντιαν ὁ ἱστορικός τῆς Ὀξφόρδης Μάρκ Ἄλμοντ, ἀντιφρονοῦντες πού ποτέ δέν φυλακίστηκαν πάνω ἀπό 1-2 μέρες (σέ ἀντίθεση μέ τούς πραγματικούς Οὕγγρους ἀντιφρονοῦντες). Μέ τήν πτώση τοῦ κομμουνισμοῦ ἦταν ἀκριβῶς οἱ Ἐλεύθεροι Δημοκράτες πού ἐξασφάλισαν τό πέρασμα τῶν ΜΜΕ στόν ἔλεγχο ἀνθρώπων σάν τόν Robert Maxwell καί τόν George Soros. Αὐτά τά ΜΜΕ ἔσπειραν τό μῖσος κατά τῆς πρώτης κεντροδεξιᾶς κυβερνητικῆς συμμαχίας καί ἔφεραν στήν ἐξουσία τό HSP. Στήν σημερινή Κυβέρνηση ἡ συνύπαρξη εἶναι ἰδανική: Οἱ Σοσιαλιστές φέρνουν τούς ψήφους καί οἱ Ἐλεύθεροι Δημοκράτες τήν ὑποστήριξη τοῦ Τύπου καί τῶν ξένων. Πέραν δέ τοῦ γεγονότος ὅτι οἱ συντηρητικές κυβερνήσεις τείνουν νά εἶναι λιγότερο εὐεπίφορες ἔναντι τῶν ἐπιθυμιῶν ξένων κυβερνήσεων καί ἐπενδυτῶν, ὁ πραγματικός λόγος πίσω ἀπό τόν ἀσίγαστο πόλεμο κατά τῆς Κεντροδεξιᾶς στήν Οὑγγαρία εἶναι κοινό μυστικό: Πολλοί ἀπό τούς «διανοούμενους» τῆς ἑβραϊκῆς κοινότητας (πού ἀριθμεῖ κάπου 100.000 μέλη) φωνασκοῦν γιά τίς εὐθῦνες τῶν δεξιῶν προπολεμικῶν κυβερνήσεων τῆς Οὑγγαρίας γιά τό Ὁλοκαύτωμα καί γιά τήν συλλογική εὐθύνη (ἄρα καί συλλογική τιμωρία) τῶν Οὕγγρων γιά τόν θάνατο ἑκατοντάδων χιλιάδων Οὑγγροεβραίων.
Κι ἐνῷ ἡ δηλητηριασμένη κατάσταση στή χώρα θυμίζει παραμονές ἐμφυλίου, ἡ εἰκόνα της στή Δύση παραμένει εἰδυλλιακή. Καί μᾶλλον ἔτσι θά μείνει μέχρι τίς ἐκλογές τῆς Ἄνοιξης τοῦ 2006…

Στίς 17 Φεβρουαρίου ὑπογράφτηκε, στίς 22  γνωστοποιήθηκε καί στίς 23 ὑλοποιήθηκε ἡ ἀπόφαση τοῦ ὑπουργοῦ Δικαιοσύνης κ. Ἀναστάση Παπαληγούρα πού ἀναμενόταν πολύ καιρό: Ἀνακοινώθηκε πώς δέν θά ἐκδοθεῖ στή Γερμανία ὁ Σινάν Μποζκούρτ (Ταϊλάν) πού ἐκρατεῖτο στίς φυλακές Κομοτηνῆς. Ὅπως τό κείμενό της ἀναφέρει, βάρυνε ὅτι
«α) οἱ συμπληρωματικές ἐπεξηγήσεις πού ὑπέβαλε τό ἐκζητοῦν κράτος κρίνονται ὡς μή ἱκανές νά κάμψουν ὑπάρχουσες ἀμφιβολίες προκειμένου νά ἱκανοποιηθεῖ τό αἴτημά του, β) τό Συμβούλιο τοῦ Ἀρείου Πάγου γνωμοδότησε ὑπέρ τῆς ἔκδοσης τοῦ Μποζκούρτ Σινάν μόνο γιά τήν ἠπιότερης ποινικῆς βαρύτητας ἀξιόποινη πράξη τοῦ ἐμπρησμοῦ, ἐνῶ ἀπέρριψε τό αἴτημα γιά τίς δύο σοβαρότερες πράξεις γιά τίς ὁποῖες ἐκζητεῖται καί γ) τό κοινό περί δικαίου αἴσθημα τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας κατά τῆς ἔκδοσης τοῦ ἐκζητουμένου, τό ὁποῖο ἔχει ἐκφραστεῖ ἀπό ποικίλους ἐπίσημους φορεῖς τῆς χώρας μας (ὀργανώσεις, σωματεῖα καί πλῆθος βουλευτῶν)…»
Ὄντας μάρτυρες ὑπεράσπισής του στό Ἐφετεῖο Θράκης καί ἐπί χρόνια φίλοι του, εἴχαμε τή χαρά νά συζητήσουμε μαζί του λίγο πρίν ἀναχωρήσει γιά τήν Ἀθήνα:
-Ταϊλάν, πῶς βλέπεις πιά αὐτά πού πέρασες;
- Ἤμουν ἀθῶος καί κρατήθηκα παράνομα. Μπορεῖ σήμερα νά μένω ἐλεύθερος ἀλλά μιά παροιμία λέει «ἀργή δικαιοσύνη δέν εἶναι δικαιοσύνη». Νομίζω ὅτι ἤμουν ἕνα πειρα-ματόζωο στήν ἐφαρμογή τοῦ εὐρωτρομονόμου.
- Ἔμεινες 11 μῆνες στίς φυλακές Κομοτηνῆς. Πῶς εἶδες τήν κατάσταση ἐκεῖ;
- Δέν ἔχω κανένα παράπονο. Εἶχα ἀκούσει ὅτι οἱ φυλακές Κομοτηνῆς εἶναι ἀπό τίς καλύτερες μά κι ἐγώ ποτέ δέν εἶχα πρόβλημα. Ὑπάλληλοι καί κρατούμενοι ἦταν μαζί μου φιλικοί καί εὐγενικοί, πολλοί μοῦ δήλωναν τή συμπαράστασή τους μέ κάθε τρόπο. Μάλιστα, ὅταν τόν Ὀκτώβριο ξεκίνησα ἀπεργία πείνας κάποιοι (ποινικοί) προσφέρθηκαν νά κάνουν τό ἴδιο γιά συμπαράσταση!
- Ἔζησες στή Γερμανία, στή χώρα πού ζητοῦσε τήν ἔκδοσή σου. Τί εἰκόνα ἔχεις γι’ αὐτήν;
- Δέν εἶναι εὔκολα τά πράγματα ἐκεῖ. Οὔτε ἡ λειτουργία ὀργανώσεων, οὔτε ἡ διοργάνωση ἐκδηλώσεων, οὔτε ἀκόμα ἡ ἀφισοκόλληση! Ἄν π.χ. καταδικαζόμουν πώς «σχεδίασα φόνο» κάποιου -πού …δέν ἔγινε – ἡ προβλεπόμενη ποινή εἶναι 3,5 χρόνια!
- Τί ἄλλο θά ἤθελες νά προσθέσεις;
- Θέλω νά εὐχαριστήσω θερμά ὅλους ὅσους μοῦ συμπαραστάθηκαν: φίλους, κόμματα, ὀργανώσεις, ἀκόμα καί κληρικούς. Παρότι ἤμουν ξένος δέν μέ ἄφησαν μόνο καί ἡ πίεσή τους στό Ὑπουργεῖο Δικαιοσύνης ἀπέδωσε. Ὁ ἀγώνας μας γιά τά δικαιώματα τῶν λαῶν τῆς Τουρκίας συνεχίζεται καί καλῶ ὅλους στόν ἀγώνα αὐτόν.

Μεταφέρουμε τήν εἴδηση ἀπό τή Βουλγαρία:
«Τὸν τάφο τοῦ βασιλιᾶ τῶν ἀρχαίων Θρακῶν Σεύθη Γ’ ἔφερε στὸ φῶς ἡ ἀρχαιολογικὴ ἀνασκαφὴ ποὺ πραγματοποιεῖται στὰ περίχωρα τῆς πόλης Σίπκα, στὴν «Κοιλάδα τῶν θρακῶν βασιλέων» στὴν Κεντρικὴ Βουλγαρία. Ὁ βασιλιὰς Σεύθης Γ’ ζοῦσε στὴν κτισμένη ἀπὸ τὸν ἴδιο πόλη, τὴ Σευθέπολη, καὶ τάφηκε στὸν ναὸ στὶς ἀρχὲς τοῦ 3ου π.Χ. αἰώνα. Εἶναι, λοιπόν, ἡ πρώτη φορά στὴ θρακικὴ ἀρχαιολογία ποὺ ταυτίστηκε τάφος ἱστορικὰ γνωστοῦ ἡγεμόνα.
Ἐπικεφαλῆς τῆς Θρακολογικῆς Ἀρχαιολογικῆς Ὁμάδας, ποὺ διενεργεῖ τὴν ἀνασκαφὴ εἶναι ὁ Βούλγαρος ἀρχαιολόγος δρ. Γκεόργι Κίτοβ, ὁ ὁποῖος τὴν Τρίτη μίλησε στὸ Ἐθνικὸ Ἵδρυμα Ἐρευνῶν γιὰ τὰ εὑρήματα ποὺ ἦλθαν στὸ φῶς. Ὁ τάφος τοῦ Σεύθη ἦταν ἀσύλλητος καὶ ἔτσι οἱ ἀρχαιολόγοι βρέθηκαν μπροστὰ σὲ ἐντυπωσιακὰ ἀντικείμενα: χρυσὸ στεφάνι μὲ φύλλα βελανιδιᾶς, ξίφος, θώρακα καὶ περικεφαλαία, ἱπποσκευή, ἀλαβάστρινα ἀγγεῖα, χρυσὸ κύλικα οἴνου καὶ πλῆθος ἄλλων ἔργων ἀπὸ χρυσό, ἀσήμι, ἀλάβαστρο, πηλὸ καὶ δέρμα.
Μεταξὺ τῶν εὑρημάτων συγκαταλέγεται καὶ μία ἀσημένια κούπα ποὺ ἔφερε τὸ ὄνομα τοῦ νεκροῦ βασιλιᾶ: «… σκεῦος Σεύθη βάρους…» ἔγραφε, στὰ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ μάλιστα, ἡ χαραγμένη ἐπιγραφὴ τῆς κούπας. Ἐκτὸς ἀπὸ τὸν τάφο τοῦ βασιλιᾶ Σεύθη Γ’, ὁ δρ. Γκεόργι Κίτοβ ἀνέσκαψε καὶ ἕναν τύμβο μέσα στὸν ὁποῖο τάφηκε κατὰ τὸ δεύτερο μισό τοῦ 5ου π.Χ. αἰώνα ἄλλος ἕνας Θράκας βασιλιάς. Καὶ σὲ αὐτὴ τὴν περίπτωση τὰ εὐρήματα εἶναι σπουδαία, μὲ ἐντυπωσιακότερο ἕνα προσωπεῖο-φιάλη μὲ ἀνάγλυφη παράσταση ἀνθρώπινου προσώπου φιλοτεχνημένη πάνω σὲ χοντρὴ πλάκα χρυσοῦ, βάρους 673 γραμμαρίων (φωτογραφία). Ὁ τάφος ἦταν σκεπασμένος ἀπὸ ἑπτὰ πλάκες μὲ γεῖσο ὥστε νὰ θυμίζει σαρκοφάγο ἐνῶ ἐκτιμᾶται ὅτι ὁ βασιλιὰς ἦταν ὀπαδὸς τοῦ Ὀρφέα ἀφοῦ βρέθηκαν μόνο μερικὰ ὀστᾶ τῶν ἄκρων καὶ τοῦ κρανίου του. Ἀλλὰ ἦταν καὶ πολεμιστής, ἀφοῦ εἶχε ἐνταφιαστεῖ σχεδὸν μὲ ὅλη του τὴ μεταλλικὴ ἐξάρτυση ποὺ δίνει πολύτιμα στοιχεῖα γιὰ τὸν ὁπλισμὸ τῆς ἀριστοκρατικῆς τάξης στὴν ἀρχαία Θράκη, τὰ ἀπαραίτητα γιὰ τὴ μετὰ θάνατον ζωὴ του σκεύη, καθὼς καὶ μὲ μερικὰ ἄλλα ἀντικείμενα ἀπὸ ἀσήμι, χρυσό, χαλκό, σίδηρο καὶ πηλό.
Ὁ ἀριθμὸς τῶν τύμβων ποὺ συνολικὰ ἐξερευνήθηκαν τὸ 2004 στὴν Κοιλάδα τῶν Θρακῶν βασιλέων φθάνει τοὺς 13.»
Καθώς δέν πρόκειται γιά τήν πρώτη τέτοια ἀνακάλυψη τοῦ δρ. Κίτοβ καί τίς σχετικές ἀνακοινώσεις, αὐτό πού περιμέναμε ὡς Θρᾶκες καί ὡς  Ἕλληνες ν’ ἀκούσουμε ἦταν ἡ ἐξήγηση γιά τήν ἑλληνική ἐπιγραφή τῆς κούπας τοῦ βασιλιᾶ. Καί ποιά νομίζετε πώς δόθηκε στίς ἀναφορές τῶν ΜΜΕ;  Ὅτι πρόκειται μᾶλλον γιά προϊόν εἰσαγωγῆς ἤ γιά …λάφυρο! Μάλιστα, ὁ βασιλιᾶς τῶν Θρακῶν εἶχε λεηλατήσει κάποιαν ἑλληνική πόλη καί ἔτυχε νά βρεῖ μιάν ἀσημένια κοῦπα μέ τ’ ὄνομά του, τήν ὁποία καί κράτησε μέχρι καί στόν τάφο του!
Γιά μιάν ἀκόμη φορά λοιπόν παρατηροῦμε τό πασίγνωστο φαινόμενο τῆς λυσσώδους ἄρνησης παντός ἑλληνικοῦ. Τό προφανές καί ἀποδεδειγμένο ἀπωθεῖται καί ἐπιστρατεύονται πάσης φύσεως παραλογισμοί, ἀρκεῖ νά ὑποτιμηθεῖ καί νά περιοριστεῖ ἡ αἴγλη καί ἡ παρουσία τοῦ ἀρχαίου Ἑλληνισμοῦ! Τά εἴδαμε μέ τούς Μυκηναίους καί τή Γραμμική Β΄, τά ζοῦμε μέ τούς Μινωίτες καί τή Γραμμική Α΄, τά ὑφιστάμεθα μέ τούς ἀρχαίουςΜακεδόνες καί Θρᾶκες. Τά παραμύθια περί προελληνικῶν φύλων καί ἰνδοευρωπαϊκῶν καθόδων, τά ἀπολύτως ἀναπόδεικτα καί ἐναντιούμενα σέ κάθε λογικό ἐπιχείρημα καί σέ κάθε ἀρχαιολογική μαρτυρία πασχίζουν νά κρατήσουν τήν ἑλληνική περί τό Αἰγαῖο παρουσία στά ὅρια τῶν 4.000 χρόνων (ἤδη πάντως κερδίσαμε 1000 χρόνια ἀπό τήν ἐποχή πού βρισκόμασταν ἐμεῖς στό σχολεῖο). Καί μήπως εἶναι ἡ μόνη τέτοια περίπτωση; Σημειῶστε ἕνα ἀκόμη πρόσφατο, κυπραίικο παράδειγμα:
«…Ἡ ἔκπληξη γιὰ τοὺς ἀρχαιολόγους ἦλθε ἀπὸ τὴν Κύπρο καὶ συγκεκριµένα ἀπὸ τὸν Πύργο. Καὶ αὐτὸ γιατί κανεὶς µέχρι τώρα δὲν φανταζόταν ὅτι στὴν περιοχὴ κρυβόταν ἐδῶ καὶ 4.000 χρόνια τὸ ἀρχαιότερο ἀρωµατοποιεῖο τοῦ κόσµου! «Οὔτε ποὺ τὸ φανταζόµασταν τέτοιο εὕρηµα» δήλωσε  ἡ Ἰταλίδα ἀρχαιολόγος καὶ ὑπεύθυνη τῆς ἀνασκαφῆς, δρ Μαρία Ροζάρια Μπελτζιόρνο, ποὺ εἶχε τὴν τύχη νὰ δεῖ νὰ ἀναδύεται αὐτὸ τὸ σπάνιο ἀρχαιολογικὸ µνηµεῖο. Πρόκειται γιὰ ἕνα προϊστορικὸ ἐργαστήριο 4.000 τ.µ. στὸ ἐσωτερικό τοῦ ὁποίου βρέθηκαν ἀγγεῖα γεµάτα µέ ἀρωµατικὲς πρῶτες ὕλες ἀλλὰ καὶ τὰ ἕτοιµα ἀρώµατα. Ἀπὸ τὴν ἐξέτασή τους, µάλιστα, προκύπτει ὅτι οἱ προτιµήσεις τῶν προγόνων µας δὲν διαφέρουν πολὺ ἀπὸ τὶς σηµερινὲς ἐπιλογὲς µας.
Τὰ περισσότερα ἀπὸ τὰ 50 µικρὰ καὶ µεγάλα κυπριακὰ ἀγγεῖα ποὺ βρέθηκαν ἔκρυβαν µέσα τους εὐωδιὲς ἀπὸ πρωτότυπα ἀρώµατα ἀπὸ σταφύλι ἀλλὰ καὶ ἄλλες ποὺ «ἔµοιαζαν» πολὺ µέ τὸ δηµοφιλὲς Pino Silvestre, τὸ γνωστὸ ἄρωµα πεύκου στὸ πράσινο µπουκάλι. «Βρήκαµε σχεδὸν 10 διαφορετικὰ αἰθέρια ἔλαια, ἴδια µέ ἐκεῖνα ποὺ χρησιµοποιοῦνται σήµερα» τονίζει ἡ κ. Μπελτζιόρνο, ποὺ ἀνασκάπτει στὴν περιοχὴ ἀπὸ τὸ 1998. Ἀπὸ τὶς πρῶτες ἀναλύσεις ἀποδεικνύεται ὅτι οἱ πρῶτες ὕλες τῶν ἀρωµάτων ἦταν κανέλα, δάφνη, µυρτιά, γλυκάνισο καὶ κίτρο.
Ὅσο γιά τήν τέχνη τῆς ἀρωματοποιίας, φαίνεται πώς τήν γνώρισαν ἀπό τούς Αἰγυπτίους, μέ τούς ὁποίους διατηροῦσαν στενές σχέσεις, ἐνῷ ἀνάμεσα στούς καλύτερους ἀγοραστές ἀρωμάτων εἰκάζεται πώς ἦταν οἱ Μινωίτες.»
Ἑτερόφωτη-δεύτερη λοιπόν ἡ ἑλληνική πολιτισμική παραγωγή, παρότι πρόκειται, ὡς λέγεται, γιά τό μακράν πρῶτο ἐργαστήριο τέτοιου τύπου! Ἐδῶ ἐπιστρατεύτηκε ἡ ἐγγύς Ἀνατολή πού προσφέρεται γιά τέτοιες ὑπο-θέσεις ἐργασίας (ἔχει χρησιμοποιηθεῖ ἔτσι καί στό παρελθόν ἐπανειλλημένως).
Κι ἐρχόμαστε ἀπό τά παραπάνω στό τελευταῖο τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ ΑΡΔΗΝ. Τό σπουδαῖο του ἀφιέρωμα στήν ἀρχαιολαγνεία καί τήν «συναφή» της οὐφολογία θέτει μέ τόλμη ἕνα θέμα πού ἀπό τό περιθώριο ἔχει πάρει πλέον μία κεντρική θέση στήν καθημερινότητα ἑνός τεραστίου ἀριθμοῦ συνελλήνων. Τό ζήτημα ὅμως εἶναι – πέρα ἀπό τίς γελοῖες, τίς ὕποπτες ἤ τίς ἐπικίνδυνες πλευρές του – γιατί καταλήγει (καί) τόσος σοβαρός κόσμος στίς ὑπώρειες τῆς φαντασιοπληξίας (τό διαπραγματεύεται στό ἀφιέρωμα ὁ Σαράντος Καργάκος, ἐμπλουτίζοντας τήν προβληματική πού ἐκθέτουν καί οἱ ἄλλες, ἐξαίρετες προσεγγίσεις τοῦ περιοδικοῦ). Κατά τή γνώμη μας τεράστια εὐθύνη ἔχουν οἱ προσεγγίσεις τοῦ τύπου πού ἀναφέρουμε ἀνωτέρω. Δέν εἶναι δυνατόν νά ἀνέχεται κανείς τήν κάθε ἐπιστημονικοφανή θεωρία τῶν εἰδικῶν – μέ ἤ χωρίς εἰσαγωγικά – καί νά μήν βλέπει πουθενά ἀντίλογο γιά τήν ὑπεράσπιση τοῦ αὐτονόητου (πού τυχαίνει νά εἶναι καί τό πολιτισμικό παρελθόν μας). Εἴτε λοιπόν ἐκκινήσει κανείς μέ μία συνομωσιολογική προσέγγιση εἴτε μέ τήν οἴηση τοῦ ἐρασιτέχνη πού θά καλύψει τήν ἀνεπάρκεια καί τήν ἀδιαφορία τοῦ ἐπαγγελματία, τό ἀποτέλεσμα τῆς δικῆς του ἐνασχόλησης πολύ δύσκολα δέν θά ἀδικήσει τίς προθέσεις του. Γνώμη μας λοιπόν εἶναι πώς – σύν τοῖς ἄλλοις – φταῖνε σέ μεγάλον βαθμό οἱ ἐπαγγελματίες ἀρχαιολόγοι, φιλόλογοι, μελετητές, ἱστορικοί: Ἡ δική τους ὀλιγωρία – ἀκηδία (σέ συνδυασμό μέ τό γενικό μας ἐθνικό χάλι) καί τήν ἀλήθεια μᾶς στεροῦν καί στούς τηλελλαδέμπορους ἀνοίγουν τόν δρόμο.

     Χωρὶς προλόγους καὶ περιστροφές, λίγα λόγια σήμερα γιὰ τὰ πρόσφατα ἐκκλησιαστικὰ σκάνδαλα, γιὰ νὰ βάλουμε τὰ πράγματα σὲ μία τάξη, καθότι φοβᾶμαι ὅτι πάλι τὸ παράκαναν ὁρισμένοι! Κατ’ ἀρχὰς ὅλοι γνωρίζουμε καλὰὅτι νοσηρὰ φαινόμενα πάντα παρατηροῦνταν μέσα στὴν Ἐκκλησία: φαῦλοι καὶ ἀνάξιοι κληρικοὶ ὑπῆρχαν καὶ θὰ ὑπάρχουν πάντα, ὅπως ἀκριβῶς καὶ λαϊκοί. Ἡ ἴδια ἡ Ἐκκλησία εἶναι μὲν ἄφθαρτη ὡς θεανθρώπινος ὀργανισμός, τὰ μέλη της ὅμως ὡς ἄνθρωποι ὑπόκεινται στὴ φθορὰ καὶ στὴν πτώση. Πολὺ θλιβερὸ βεβαίως τὸ φαινόμενο, ὅταν τὸ βλέπεις εἰδικὰ ἀπὸ ἱεράρχες, ποὺ ἀσφαλῶς καὶ πρέπει αὐτοὶ πρῶτοι νὰ δίνουν τὸ παράδειγμα, ἀλλὰ πάντως ἀναπόφευκτο μέσα στὸν σκοτεινὸ κύκλο τῶν ἀνθρωπείων. Καὶ κυρίως γνωστό! Τώρα ὅμως τί ἔγινε; Ἀνακαλύψαμε ξαφνικὰ τὴν Ἀμερική; Ἡ ἔκταση ποὺ πῆρε τὸ θέμα ἀρκεῖ νομίζω γιὰ νὰ πείσει τὸν ὁποιονδήποτε στοιχειωδῶς σκεπτόμενο ὅτι τὴ στιγμὴ αὐτὴ διάγουμε νέα περίοδο λυσσαλέας καὶ ἐνορχηστρωμένης ἐπίθεσης κατὰ τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ διευκολύνθηκε βεβαίως ἀπὸ σοβαρότατα ἐνδοεκκλησιαστικὰ κρούσματα διαφθορᾶς ἀλλὰ δὲν προκλήθηκε ἀπὸ αὐτά: αὐτὰ ἦταν κυρίως ἡ ἀφορμὴ καὶ ὄχι οἱ αἰτίες…

Read the rest of this entry…

Γιά πρωτοσέλιδο δηµοσίευµα στό προηγούµενο φῦλλο µας λάβαµε ἀπό τόν κ. Ι. Μ. Φριζῆ τήν κάτωθι ἠλεκτρονική ἐπιστολή:

Κύριε Καραΐσκο,

Σταµατήστε τον αντισηµιτισµό σας, γράφοντας στον Αντιφωνητή στις 02/02/05 ότι «η Ευρώπη γονάτισε µπροστά στο θεµέλιο λίθο των θαλάµων αερίων και ότι στη χώρα µας δεχτήκαµε τέτοια προπαγάνδα, ως και για ευθύνη του Χριστιανισµού για το Άουσβιτς, έγραψε κάποιος Ι. Φριζής».

Ναι κύριε Καραΐσκο, το Ολοκαύτωµα είναι αποτέλεσµα αιώνων χριστιανικού αντισηµιτισµού. Ποίος έκανε τα Πογκρόµ; Ποίοι ήταν οι ηγέτες της Ιερής Εξέτασης; Είτε το αποδέχεστε είτε όχι «συνειδητός ή υποσυνείδητος, ο αντισηµιτισµός βρίσκεται βαθιά ριζωµένος στην Χριστιανοσύνη» (Gules Isaac). Ευτυχώς υπάρχουν ιεράρχες της Χριστιανοσύνης που θέλουν να αλλάξει αυτός ο αντισηµιτικός άνεµος. Σε αυτούς στηρί-ζουµε πολλές ελπίδες. Καλό θα κάνετε να ακολουθήσετε τους ιεράρχες αυτούς και όχι να ταυτίζετε το Ισραήλ µε τον αντισηµιτισµό. Ένα Ισραήλ που δεν το αφήνουν να ειρηνεύσει. Ας ελπίζουµε ότι µε την νέα ηγεσία τους οι Παλαιστίνιοι θα δεχτούν να σταµατήσουν τις δολοφονίες κατά των κατοίκων του Ισραήλ και θα έρθει επιτέλους η πολυπόθητη ειρήνη στην πολυβασανισµένη περιοχή. Γίνετε υπερασπιστής του καλού και του δικαίου και µην αφήνετε να παρασυρθείτε από τους ελάχιστους που αµφισβητούν το Ολοκαύτωµα. Ο αντισηµιτισµός είναι καθαρά αντιχριστιανική πράξη.

Καθώς θέλουμε τούς ἀναγνῶστες μας ἄριστα πληροφορημένους, κάνουμε ἕνα βῆμα μπροστά ἀπό τήν κρατική μας τηλεόραση πού μετέδωσε τήν ἐνθρόνιση τοῦ πλανητάρχη σέ ζωντανή μετάδοση (στά πλαίσια τῆς νέας, πολιτιστικῆς της ἐκστρατείας, προφανῶς). Σᾶς μεταφέρουμε λοιπόν τά παραλειπόμενα τῆς τελετῆς
σέ παγκόσμια ἀποκλειστικότητα!

- Πρίν τήν ὁρκωμοσία ὁ πρόεδρος Μπούς περιφέρθηκε ἐπί μακρόν (πολύ μακρόν…) στόν γύρω χῶρο, χαιρετώντας καί μιλώντας στούς παρευρισκόμενους. Οἱ φῆμες πού τόν ἤθελαν νά ἔχει χαθεῖ, ἐπειδή ρωτοῦσε ἀγωνιωδῶς ποῦ βρισκόταν ἡ ἐξέδρα τῶν ἐπισήμων, δέν ἦταν παρά ἀντιαμερικανικήπροπαγάνδα. Ἄλλωστε τοῦ ἀρέσει τοῦ προέδρου ἡ ἐπαφή μέ τόν ἁπλό κόσμο. Νά, γιά παράδειγμα εἶδε καί δυό καλά, ξανθά γκομενάκια, τά ὁποῖα μάλιστα τόν κοιτοῦσαν μέ νόημα. Τό μόνο κακό ὅτι πάνω πού ἄρχισε νά σκαρώνει τή φαντασίωση, αὐτά ἄρχισαν νά τοῦ φωνάζουν «μπαμπά, ποῦ βρίσκεσαι ἐπιτέλους;;;». Ὄου, σίτ, γι’ αὐτό τοῦ φάνηκαν γνωστές λοιπόν!
- Στήν ἐξέδρα τῶν ἐπισήμων ἡ τελετή ἄργησε πολύ νά ξεκινήσει, γιατί ὁ πρόεδρος δέν ἔβρισκε τό χαρτάκι μέ τόν λόγο του: Εἶχε πάρει μαζί του κατά λάθος ἐκεῖνο γιά τό μάρκετ. Ἡ ἰδέα νά ἐκφωνήσει τόν λόγο ὁ Τσένι ἀπορρίφθηκε, τό ἴδιο καί ἡ ἰδέα τοῦ προέδρου νά διαβάσει τό χαρτάκι πού εἶχε καί πού ἄλλωστε τό καταλάβαινε καλύτερα (νά, 10 κάσες μπῦρες, 1 Svelto γιά τά πιάτα, ψωμάκι τόστ μόνο ψίχα…). Τελικά ὁ λόγος βρέθηκε ὅταν κάποιος ἀντιλήφθηκε ὅτι ἦταν στήν ἄλλη μεριά τῆς σελίδας μέ τά ψώνια. Καί διαβάστηκε στό πλῆθος πού παραληροῦσε ὅταν ὁ ἴδιος ἄνθρωπος πῆγε καί γύρισε σωστά τό χαρτί στά χέρια τοῦ κ. Μπούς.
- Ἀμέσως μετά ἔδωσε μία συνέντευξη Τύπου ὅπου οἱ δημοσιογράφοι προσπάθησαν νά τόν στριμώξουν μέ ἐρωτήσεις – παγίδες. Γνωρίζοντας ὁ πρόεδρος τήν τακτική τους αὐτή, ἦταν προετοιμασμένος: Εἶχε μάθει ὅτι ὁ πρόεδρος τῆς Ρωσίας λέγεται Ρασποῦτιν, ὅτι ἡ Γαλλία ἔχει πυρηνικό ἀντιδραστήρα πού λέγεται Ὀσιράκ, ὅτι μουσουλμάνοι ὑπάρχουν καί Ἄραβες ἀλλά ὑπάρχουν καί ἄνθρωποι (ἤ ἀνάποδα; Τέλος πάντων…) Κεῖνοι ὅμως οἱ κερατᾶδες γιά νά τόν μπερδέψουν τόν ρώτησαν ἄλλα, γιά νά μήν ἀπαντήσει καί νά ἐκτεθεῖ: Ποῦ νά ξέρει ρέ ὁ ἄνθρωπος ποιός εἶναι ὁ βασιλιάς τῶν ζώων πού ἀρχίζει ἀπό λάμδα; Εὐτυχῶς μετά τίς πρῶτες τρεῖς ἀπαντήσεις του (λαγός, λαζάνι, λαμηκοπάρδαλη) ἐπενέβη ὁ Τσένι καί ξεκαθάρισε πώς ἡ ἀμερικανική κυβέρνηση εἶναι ὑπέρ τῆς δημοκρατίας καί δέν ἀναγνωρίζει καμμία βασιλεία…
- Καί εἶχε ἔρθει ἡ ὥρα τοῦ χοροῦ. Ἀνυπόμονος νά δείξει τό ἀνθρώπινο πρόσωπό του, μόλις ἀναγνώρισε ἀπό τήν μπάντα τόν ἀγαπημένο του κάντρυ σκοπό, σηκώθηκε κι ἄρχισε νά τραβάει τή σύζυγό του πρός τήν πίστα. Ἐκείνη ὅμως διαφωνοῦσε καί τοῦ ἀντέτεινε «μά, κάτσε χριστιανέ μου νά κουρδίσουν τά ὄργανά τους οἱ ἄνθρωποι». Δέν ἤθελε νά κάνει σκηνή μπροστά στόν κόσμο καί ὑποχώρησε, μήν τόν περάσουν καί γιά τίποτε φαλλοκράτη ἐξαιτίας μιᾶς σκρόφας. Σηκώθηκε μόνο ὅταν ἔφτασαν ὅλοι οἱ παριστάμενοι νά τόν ἱκετεύουν νά τό κάνει: Ἦταν ἡ ὥρα τοῦ ἐθνικοῦ ὕμνου. Καί νά πεῖς ὅτι χορεύεται αὐτό τό τραγούδι; Σκατά! Ἔκατσε λοιπόν κι αὐτός ἀκίνητος σάν τούς ἄλλους, στέλνοντας ἕνα μήνυμα ἀπαξίωσης στόν ἀτάλαντο συνθέτη.
- Ἡ τελετή ἔληξε καί τά φῶτα χαμηλώσανε.  Οἱ εὐθῦνες ὅμως ἑνός ἡγέτη δέν τελειώνουν ποτέ. Μπῆκε στό ἁμάξι τῆς Κοντολίζα νά φύγουν γιά τόν Λευκό Οἶκο ὅπου τούς περί-μενε ἄλλη μιά σύσκεψη γιά τήν τρομοκρα-τία. Ὅμως… Μιά στιγμή. Ἄν δέν τόν ἀπατᾶ ἡ μνήμη του, ἡ Ράις εἶναι μαύρη. Καί μᾶλλον καί γυναίκα. Νά ἔκανε ἐγχείρηση, σάν τόν Μάικλ Τζάκσον, δέν τό πιστεύει. Νά ἄλλαξε ὑπουργό δέν θυμᾶται. Τότε ποιό εἶναι αὐτό τό ἄτομο; Μήπως ὁ Μπιλάντεν; Ὁ Ἀλ Ζαρκάουι; Διατήρησε τήν ψυχραιμία του, σάν τόν Ἔρολ Φλύν στό «Santa Fe», καί ἀδιαφόρησε γιά τήν ὑγρασία στό παντελόνι του. Τή στιγμή πού θά ρωτοῦσε τόν πρόλαβε ὁ ἄλλος: «-Στό ἄλλο ἁμάξι, εἴπαμε, Τζώρτζ! Ἐγώ γυρίζω στό ράντζο μας, στό Τέξας!» Καί, κοτζάμ πρώην πρόεδρος τῶν ΗΠΑ, ξέσπασε σέ ἀναφιλητά…                                         

(Ἀνταπόκριση: Κ.Κ.)

Ἔχοντας ἀγανακτήσει ἀπό τήν ἀθλιότητα τῆς ἀγγλογλωσσίας στίς ἐπιγραφές τῶν καταστημάτων τῆς πόλης, ἀποφασίσαμε κάποιοι ἄνθρωποι νά ἀντιδράσουμε μέ τόν τρόπο πού κρίναμε καταλληλότερο. Ἀκολουθεῖ ἡ ἀναφορά μας στό Δημοτικό Συμβούλιο Κομοτηνῆς, ὅπου ζητᾶμε ἁπλῶς τό αὐτονόητο: τήν ἐφαρμογή τοῦ νόμου: 

Πρὸς τὸ Δημοτικὸ Συμβούλιο Κομοτηνῆς

Κομοτηνή, 11-1-2005
ΑΝΑΦΟΡΑ
Οἱ ὑπογεγραμμένοι πολίτες τοῦ Δήμου Κομοτηνῆς, σέ συνεννόηση καί μέ τήν Ἑταιρεία Γλωσσικῆς Κληρονομιᾶς, ὑποβάλλουν τὴν παροῦσα ἀναφορὰ στὸ Δημοτικὸ Συμβούλιο τῆς πόλης, προκειμένου νὰ ἰσχύσει ἡ ἑλληνικὴ νομοθεσία ἀλλὰ καὶ νὰ περιφρουρηθεῖ ὁ αὐτοσεβασμὸς τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας καὶ ἡ συλλογική μας ἰδιοπροσωπία. Ὡς γνωστόν, βάσει τοῦ Ν. 2946/2001, ἄρθρο 6, προβλέπεται ἡ ὑποχρεωτικὴ γραφὴ στὴν ἑλληνικὴ γλώσσα γιὰ ὅλες τὶς ἐπιγραφὲς «μὲ τὶς ὁποῖες προσδιορίζεται ἡ θέση, ἡ διεύθυνση, ἡ ἰδιότητα ἢ ἡ ἐπαγγελματικὴ δραστηριότητα φυσικοῦ προσώπου, ἢ ἡ ἐπωνυμία καὶ τὸ ἀντικείμενο δραστηριότητας, ἑνώσεως φυσικῶν προσώπων ἢ νομικῶν προσώπων δημοσίου ἢ ἰδιωτικοῦ δικαίου». Προβλέπεται δὲ ἁπλῶς ἡ δυνατότητα «ἐπιπρόσθετης ἀναγραφῆς τῆς ἐπιγραφῆς σὲ ἄλλη γλώσσα μὲ μικρότερα στοιχεῖα».
Ἀναφέρουμε λοιπὸν στὸ Δημοτικὸ Συμβούλιο Κομοτηνῆς ὅτι οἱ Τράπεζες ΑLFΑBANK, ΑSPISBANK καὶ EUROBANK γράφουν ἔτσι καὶ μόνον (δηλαδὴ ἀγγλιστί) στὶς τεράστιες ἐπιγραφὲς τῶν ὑποκαταστημάτων τους τὴν ὀνομασία καὶ τὴν δραστηριότητά τους. Ἐπειδὴ εἶναι – ὅπως φαίνεται καὶ σὲ ὅλες τὶς ἄλλες πόλεις – ἡ τακτική τους πάγια καὶ ἀνεξάρτητη τῆς τοπικῆς διεύθυνσής τους, ἀγνοοῦν δὲ μὲ τρόπο προκλητικὸ τόσο τὴ νομοθεσία τῆς χώρας ὅσο καὶ τὸ αἴσθημα τῆς πατρίδας καὶ τῆς μητρικῆς γλώσσας τῶν συνειδητῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, καλοῦμε τὸ Δημοτικὸ Συμβούλιο, ὡς ἁρμόδιο, νὰ μεριμνήσει γιὰ τὴν ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, εἴτε αὐτὸ σημαίνει ἄμεση συμμόρφωση τῶν ἐπιχειρήσεων μὲ τὴν ἐντολὴ τοῦ νομοθέτη, εἴτε ἐπιβολὴ τοῦ προβλεπόμενου προστίμου ἕως ὅτου νὰ συμβεῖ κάτι τέτοιο. Ἐλπίζουμε ἡ ἀθλιότητα τῆς ὅλης κατάστασης σχετικὰ μὲ τὸ ἀναφερόμενο ζήτημα νὰ μὴν ἀποτελέσει ἄλλοθι καὶ γιὰ περαιτέρω ἐγκλήματα σὲ βάρος τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας ἀλλ’ ἀντιθέτως νὰ δοθεῖ ἕνα πρωτοποριακό, παιδαγωγικὸ μήνυμα πρὸς τὴν τοπικὴ – κι ὄχι μόνον – κοινωνία ὅτι ὑπάρχουν, ἐπιτέλους, καὶ κάποια ὅρια.
Ἐπισυνάπτουμε φωτογραφίες τῆς ὑπάρχουσας κατάστασης γιὰ τὴν τεκμηρίωση τῶν καταγγελλομένων καὶ ἀναμένουμε τὴν ἀπόφασή σας.
Μὲ τιμή, Ἀμπατζιάνης Χρ., Δαπέργολας Ν,, Ἰωαννίδης Γ., Μαμούκαρη Π., Καραΐσκος Κ., Πάφης Γ., Χαλὴλ Χ.
‘Εννοεῖται ὅτι θά εἴμαστε παρόντες στή συνεδρίαση τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καί θά σᾶς ἐνημερώσουμε…

The Pomacs are a small ethnical entity (member of which is the person speaking) that lives in northern- eastern Greece, in the part of Thrace that has remained to my country. The original area where we once lived is the mountain chain of Rhodopi, along the Greek – Bulgarian borders. During the last decades a large part of the population – the total of which is estimated around 40.000 people – immigrated either towards the lowlands, mostly in urban areas, or abroad, seeking for employment opportunities and better conditions of living. Nowadays, the pomac population lies concrete primarily in the mountainous areas of the municipality of Xanthi, and in a lesser extent in the mountainous areas of the neighboring municipalities of Rhodopi and Evros. Of course there are numerous pomac populations both in Bulgaria and in Turkey, as well as immigrants for financial reasons in countries such as Germany or Holland. However we will confine our reference to the Greek territory.

As far as the descent of the Pomac people is concerned there are various theories. I need to point out that no theory can be considered scientifically solid, since on the one hand all the necessary proof for their sufficient supporting is missing, and on the other hand the current conjectures basically reflect the political interests of their initiators.

The pomac language is part of a broader group of slabic languages spoken in the southern Balkan peninsula and a number both of Turkish and Greek words are included in it. Moreover it is typical that major differences exist among the various local dialects quite often the dialect spoken is differentiated from the one village to the other. An obvious explanation to the language variety is the morphology of the land that does not enable communication and the traditional type of local societies. This variety has always been a significant hindrance to all attempts of writing down and coding the pomac language. And at this point, the main reasons that our language has remained unwritten should be mentioned.

We regard that two are the basic reasons for this delay that has caused a considerable cost not only to the pomaki population overall but to our cultural consciousness as well:

The reasons are both social, that suggest the psychology and self-image of the Pomacs and political which can be initially traced outside the pomac community. I should begin with the first ones, since I consider that they enabled the descent of the second: A Pomac, being a mountaineer and a member of a traditional community, does not keep up with the latest evolution of the broader society and hence had been for many years equivalent to social retardation and financial discomfort. For many years our ethnic name   had been used in a mocking way and often in a sense of a swear word by the majority of the Christian community and by the Turkish-speaking Muslim community as well. The people descending the mountains and receiving this rejection have learnt to feel shame for their identity and furthermore for their language. The language itself, totally different from the languages spoken in public or officially, verified the fact that they were indeed part of a certain population socially retarded, financially subdue and politically not-existing. On one hand the consensus with the Christian community was for a number of reasons impossible. Similar was the case with the Turkish-speaking population, who was the dominant figure in the Muslim community. On the other hand there was a clear resemblance of the Pomac language with the Bulgarian and all other Slavic languages, that had been considered as suspicious for a number of years: Northern Greece had been constantly facing a major problem with the remaining part of the Bulgarian–speaking part of the population (an aftermath of which is the so-called “Macedonian” issue). Right after the Yalta agreement and with the closure of the Greek civil war, anything that had slavic  connotations was a potential threat. This was the case with the Greek-Pomacs as well, since many of them had relatives in the other side of the Greek – Bulgarian borders that were also the borders of two opposing consociations for defence, the N.A.T.O. and the Warsow Pact.

More powerful reasons were added to the reasons mentioned above, the political ones. Two countries actually initiated them, Greece and Turkey, that is on the one side there was the dominant power and on the other side the self-appointed patron of the Muslims in the Greek area of Thrace. The Greek policy had primarily the considerations mentioned right above: They had the fear of the development of friendly attitudes and positions towards Bulgaria in the very core of the Pomac society. This fear was anticipated, not only concerning the state’s own integrity but also because of the importance that it might have in relation to the balance, in a broader sense, and partnerships in the area. This can be easily understood since even the most ignorant as far as geo-politics is concerned, can be persuaded that the Bulgarian designs (covetousness) towards an area which provides access to the Aegean sea wouldn’t be casual (The above assumption was proven right in 1941, when the Bulgarian military forces as well as immigrants occupied Greece together with the Nazi troops). So it made perfect sense to attempt to eliminate the idiom of the mountaineers that resembled the language spoken by the «enemy». However it was not only the fear of the Bulgarian penetration. The Turkish pressure towards the same direction was evident.  Turkey, aiming to the homogeneity of the Muslim minority in Thrace, and its transformation from a religious to an ethnic, Turkish minority, achieved enlistment through bilateral agreements and educational protocols (in 1951 and 1968) to provide the minority overall with education only in the Turkish language, that is, apart from the Greek official language. As a result, a number of Turkish teachers were summoned in order to teach to all Muslims born in the inland Turkish and only, taking into account the principle of equalization that was valid for the Greek minority in Constantinople. The lingual emasculation of our society was due to the absence of a recorded and coded form of the Pomac language. What was there left to be taught? Moreover, the language of the Muslim Gypsies, the Romani language hasn’t been taken into account, consequently it ended up the same way: lay forgotten, until recently. All Muslims in the area were forced to adopt the Turkish language, no matter what we wanted, who we were and what the language spoken by our ancestors was.

Since 1974, and even more since 1981, the liberalization of the political scene in Greece as well as the breaking in the Greek-Turkish relations enabled a gradual change towards that direction. Speaking of which, when in 1990, with the fall of the soviet block and the uprising of ethnic eagerness, such procedures accelerated and the absolute egalitarianism was established in the Greek Thrace (canceling all previous administrative deteriorations that had existed for years as retaliation for similar measures that were valid for the Greeks in Constantinople, Imvros and Tenedos) there were quite a lot of people who started searching for their cultural or national identity. We were some of those people, a group of young Pomacs, who were not aware of what had happened on their account over the previous years and yet they claimed their integrity and particularity and wouldn’t accept its loss as an accomplished fact, for any reason. We were unable to comprehend a series of simple attitudes that the elderly had compromised with. Why were we to speak a different language at home and be taught other languages at school? And considering that the Greek language was necessary or obligatory as the official language of the state and the Arabic language was required for the reading of the Koran, then why was the Turkish language necessary as well? Why wasn’t there a pomac word, a pomac song, any kind of reference to our culture whatsoever in the media? Why was it the case that in the State Broadcasting Corporation there were broadcasts in the Turkish language, however not in the pomac language? Why were there in the Greek courtrooms translators of the Turkish language for the Turkish –speaking people who did not know Greek, whereas there was no translator for the Pomac language? Why were there numerous editions in all languages, yet our language remained unwritten?

The internal procedures brought amazing results. The first step was taken in 1997, when the Centre for Pomac Research was established in Komotini, thus bringing the issue to its political basis: we were determined to claim our identity in all levels, starting from our language. We have made quite important achievements and I believe that we led the way so that other groups, not related to us, can achieve a lot more: We have published the first pomac newspaper, “Zagalisa” (meaning “love”), recording our language using the Greek alphabet, so that it would be read by the Pomacs in Greece. We have received tremendous reactions, as certain people closely related to Turkey feared that the “unified minority”, which they had been building up for years, would collapse. Regarding the Greek side, there have been people at governmental positions who regarded our initiative as a risk of causing tension and firing uncontrolled situations. We started broadcasting on the radio in private radio-stations playing pomac songs, songs that we ourselves have written down first, then recorded them in cassettes and later on they were recorded on cds with the help of friends. It was a unique moment for us, as the songs of our grandparents, their kavali and their flute, were being listened to in public! (At this point it should be pointed out that even though we approached the national broadcast twice and volunteered to play pomac songs we didn’t even receive an answer). We also dared a move of great importance, as the first dictionaries of the pomac language had already been published since two years in Xanthi: We published in Komotini the first reading book in the pomac language, a reading book for the children in the first grade of primary school. This was given as an answer to the excuses of the Greek State claiming that “no educational material exists” so that our language may be taught in schools, as a result our language cannot be taught. With that move of ours we proved that it is merely a matter of political will, since our language remains alive, our tradition is rich, and if the official state is willing to create appropriate educational material, the example of the private initiative should be followed. Nowadays there are many editions in the pomac language – it appears that an enriched form of the Latin alphabet has dominated in its written expression. Moreover, many songs have been recorded, many tales, proverbs as well as other forms of expression of our traditional culture have been published. And they can all be exploited through a system of public education, as long as they are taken into consideration. As a last sample of the professional work being done through the private initiative in the field of the pomac language are the books – and the digital cd – containing lessons for Greek-speaking adults. It is a very recent attempt of the Cultural Development Centre of Thrace (PAKETHRA), which is a non-governmental association located in Xanthi and focusing on culture in general. They are booklets, which were created out of the need of Greek teachers, working in the Pomac villages and expressing interest in getting to know the language of the local population. However, for the very population there has been no state-consideration. On the contrary, every little step towards that direction ends up in failure. Allow me to present you with such an example that will clear out the actual situation that we experience regarding the above. During a union project which is financially supported partly by the European Union and is called “Education of the Muslim youngsters” responsible of which is professor Fragoudaki, some new educational material was created especially for the children of the Muslim minority in Thrace. Those new books, and at this point I am referring in particular to the books teaching the Greek language, have already been introduced to the educational procedure of the minority and are actually being taught. Among the numerous scientists who participated in the formation of the final product, there were some who showed special sensitivity towards the issues of the minority and decided to include in the teaching material two words in the Pomac language used as names, the words “mayka”(that means  “mother”) and “lesitsa”(which means “fox”). Certainly the educational aim of the designers of the booklet is quite obvious, since it would have been the first time that one out of three Muslim children would actually recognize something coming from his mother tongue, the language spoken at their village. However, it was quite unfortunate that even this slight attempt proved to be very risky in reference to the situation in the area. Even though those books had been approved by the Greek Ministry of Education, they had been printed and were about to be distributed to the pupils, the intervention of the guardians of the “unified, Turkish identity” canceled them. The scientist who was responsible for the project was forced to withdraw the books and re-print them, but this time avoiding those solemn two words (Lesitsa was replaced with the similar sounding Greek name Lenitsa)! So it is obvious that we are still far from the day that we will be able to hear our language in our schools or at least spoken fearlessly in public.

It should be added that the practice of withdrawing printed material because of a mere reference to the Pomacs is not unfamiliar. In the autumn of 1998 the head of the prefecture of Rhodopi decided to withdraw a brand new tourist guide entitled “Rhodopi, the Land of Legends” and re-printed it excluding only the reference to the Pomac villages of the area. The same deed was repeated last January, concerning once more the tourist guide entitled “Rhodopi prefecture” published by the Prefecture of Eastern Macedonia and Thrace. Even our very name is substance to exclusion from all official documents. So how can we possibly hope for the salvation of our language in such a political environment? And how are we to feel when we see everything that belongs to our cultural inheritance (traditional costumes, popular art objects, festivals…) either to be enlisted to the Turkish tradition or being so-called cultural inheritance of the “mountainous Rhodopi”?

Concluding, I will make a general estimation to the current situation of the pomak language. It is a positive fact that all the steps mentioned have been made before the total extinction of a living-language. However the limits of the private initiative do not go any further. No individual can do much more than what has been done until now. It is the Greek state that has to take over. It has to legalize the use of the pomac language in the media or other areas that the Turkish language is dominant. Unless a Pomak feels proud of his mother tongue that has been for so many years neglected and looked upon he is deprived of a basic right he has and will constantly feel as the poor relative of either the Greeks or the Turks. In the frame of the European Union, where language variety is both aimed at and practiced, I strongly believe –and certainly hope- that we will go further. So that one day we may witness the language of our ancestors being taught in our schools, to our children, when the fox will be called “lesitsa” and the mother “mayka”.

Hamdi Omer,                                                                    

Komotini, Greece                

(conference in Holland, 25-11-2004)                      

Israel Shamir (μετάφραση «Αντιφωνητής»)

Το Semadar, που πήρε το όνομά του από μια έκφραση στο Άσμα Ασμάτων, ήταν αγαπημένος χώρος προβολής ταινιών στο Χαμένο μας Παράδεισο, τη νοσταλγικά μαγευτική προπολεμική Παλαιστίνη, όταν εκεί σύχναζαν ακόμη Βρετανοί αξιωματικοί και η κοσμοπολίτικη νεολαία της αφρόκρεμας της Ιερής Πόλης, Αρμένιοι, Έλληνες, Εβραίοι, Γερμανοί και αυτόχθονες Παλαιστίνιοι. Πολλοί γάμοι που αγνοούσαν τα σύνορα, τους θρησκευτικούς δεσμούς και τα πολιτικά πάθη συνάφθηκαν στη μικρή ρομαντική της αυλή: η κόρη κάποιου ραβίνου Sephardi συνάντησε έναν Σκωτσέζο αεροπόρο και κάποιος Nashashibi, γόνος αριστοκρατικής οικογένειας μουσουλμάνων Αράβων, γνώρισε μια ζωηρή κοπέλα που ανήκε στην αριστερή πτέρυγα του σιωνισμού. Το Semadar δεν έχει αλλάξει, επέζησε της Πτώσης μας, της Διαίρεσης της Παλαιστίνης για να μεταβληθεί σε βιβλία του Amos Oz[1], βασισμένα στη ζωή της Ιερουσαλήμ σαν το παγωμένο απολίθωμα που διατηρείται παρά την παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας.

Το Semadar παρέμεινε ένα αξιοπρεπές, αν και παραμελημένο μέρος για οικογενειακές εξόδους κατά τη δεκαετία του ’80, τις ευλογημένες εκείνες ημέρες πριν το βίντεο, η τηλεόραση και οι υπολογιστές καταλάβουν τον ελεύθερο χρόνο μας, όπου πηγαίναμε συχνά με τα παιδιά μας για να δούμε μια ταινία. Ωστόσο η ταινία Τhe Wall ήταν ένα φιάσκο. Στη μέση της ταινίας εμφανίζεται ένα τρομακτικό πλάνο ενός στόματος που ανοίγει, σαν να καταβροχθίσει το θεατή.

Αυτό το φρικιαστικό, το χωρίς οστά αλλά γεμάτο με δόντια, στόμα κάλυψε ολόκληρη την οθόνη έτοιμο να μας χάψει. Ο επτάχρονος γιος μας δεν το άντεξε και βγήκε τρέχοντας έξω μπήζοντας τις φωνές. Αλίμονο, και έξω στο φουαγιέ υπήρχαν αφίσες κολλημένες με το ίδιο το διάπλατα ανοιχτό στόμα! Μου πήρε αρκετές ώρες να τον ηρεμήσω, και αυτό το σύμβολο της ταινίας, το τρομερό αδηφάγο στόμα, χαράχτηκε βαθιά στη μνήμη μου.

Επέστρεψε εκδικητικά σήμερα, σαν ελατήριο που το αφήνεις ελεύθερο και τινάζεται, όταν μετά από μια υπέροχη βόλτα βρέθηκα μπροστά στο Τείχος του Σαρόν. Οδηγήσαμε για πολλές ώρες και περπατήσαμε στους γαλήνιους βιβλικούς λόφους της ορεινής περιοχής, τσαλαπατήσαμε το ψηλό πράσινο χορτάρι, μαζέψαμε πορφυρά λούπινα, διασχίσαμε ένα ρυάκι γεμάτο με νερό και φιλικά κορίτσια και αγόρια με ρόδινα μάγουλα και ντυμένα από την κορυφή ως τα νύχια που πιτσιλούσαν το ένα το άλλο, και πιτσίλισαν και εμάς με τη νεανική ανεμελιά τους και συναντήσαμε και τους γονείς τους στο κοντινό χωριό Ανάτα, οι οποίο ετοίμαζαν πικνίκ και ανταλλάξαμε εγκάρδιους χαιρετισμούς. Χαιρετίσαμε έναν μοναχό που κατέβαινε από το ασκητήριό του στον Άγιο Χαρίτωνα και δεχτήκαμε τις ευλογίες του. Τρομάξαμε ένα κοπάδι με τέσσερις-πέντε ντροπαλές γαζέλες που είχαν άσπρα στίγματα στα καπούλια, ανάψαμε ένα κερί στη βυζαντινή εικόνα της Παναγίας στην εκκλησία του χωριού Taybeh, όπου σύμφωνα με την ευλαβικά διατηρημένη παράδοση του τόπου ο Χριστός πέρασε τις τελευταίες του μέρες πριν από τα Πάθη. Ήπιαμε τη φημισμένη βαρελίσια μπύρα του Taybeh στο Stones, ένα ευάερο καφέ με δύο επίπεδα στην πολιτισμένη Ραμάλα, παρέα με ένα καθηγητή της φιλοσοφίας του πανεπιστημίου Bir Zeit, ντυμένο με ένα τουΐντ κοστούμι, έναν αρχιτέκτονα με στραβό χαμόγελο, έναν ξεπεσμένο Εβραίο από την Αγγλία που είχε μια αλλόκοτη ομοιότητα με το Νόαμ Τσόμσκυ στα νιάτα του και μια γαλλόφωνη Παλαιστίνια, μια γοητευτική μελαψή καλλονή που, εξαιτίας της εξορίας, μεγάλωσε στην Τυνησία και σπούδασε στο Παρίσι. Καθώς πηγαίναμε προς το Λιβάδι των Βοσκών (Shepherds‘ Fields), συναντήσαμε το Τείχος. Παρεμβαλλόταν στην ύπαιθρο της Βηθλεέμ σαν ένα τεράστιο αδηφάγο σαρκοβόρο και η φύση εξαφανίστηκε, έλιωσε σαν να ήταν από ζάχαρη. Ντουζίνες ερπυστριοφόρα έσκαβαν τους λόφους, ξεριζώνοντας συκιές και αμπέλια, συνθλίβοντας τους βράχους σαν να τρίβουν πάγο για ένα τεράστιο κοκτέιλ Μαργαρίτα. Κατεδάφισαν παλιές αγροικίες και μεσαιωνικούς πύργους και απογύμνωσαν τις πλαγιές που περπάτησε η Παναγία. Το Τείχος έχει πλάτος ίσο με αυτό ενός αυτοκινητοδρόμου με τέσσερις λωρίδες, είναι πλαισιωμένο με διπλό συρματόπλεγμα ύψους οκτώ μέτρων, έχει στην κορυφή καλώδιο υψηλής τάσης, κάμερες τοποθετημένες σε τακτικά διαστήματα, θέσεις ελεύθερων σκοπευτών και μερικές πύλες. Ήταν η πιο απίστευτη περίμετρος στρατοπέδου συγκέντρωσης που έχω δει ποτέ και περίζωσε τα χωριατόσπιτα, όπως ο πιωμένος χορευτής του ταγκό σφίγγει τη ντάμα του.

Οι χωρικοί βλέπουν μέσα από το συρματόπλεγμα τα ελαιόδεντρά τους, να είναι πάντα εκεί, στην εποχή της πλήρους, της συνηθισμένης άνθισης, αλλά από δω και πέρα απόμακρα, απρόσιτα, αδιάθετα. Οι χωρικοί φυλακίστηκαν πίσω από αυτό το Τείχος, με τα μέτρα ασφάλειας που ισχύουν σε μια τυπική φυλακή. Αποκόπηκαν από τα χωράφια τους, τους αγρούς τους, τις πηγές νερού. Μια πύλη φυλασσόμενη από έναν Ισραηλινό στρατιώτη, αυτή που τους συνδέει με τα προς το ζην, τη γη τους, την ελευθερία τους, ανοίγει ή κλείνει με απόφαση του στρατού. Πάντα στο κυνήγι του κέρδους, ο στρατός επέβαλλε διόδια δύο δολαρίων ανά άτομο κάθε φορά που η πύλη ανοίγει. Εάν αυτοί, οι Παλαιστίνιοι επιθυμούν να χάνουν το χρόνο τους διασκεδάζοντας με τα ελαιόδεντρά τους, δεν έχουν παρά να πληρώσουν, γιατί η ψυχαγωγία δεν παρέχεται δωρεάν.

Σε ορισμένα μέρη το Τείχος ήταν μια τεράστια τσιμεντένια κατασκευή, που κάλυπτε το τοπίο, έκρυβε τη θέα και φυλάκιζε τους χωρικούς στο προαύλιο μιας γιγάντιας φυλακής. Το συρματόπλεγμα όμως ήταν ακόμη χειρότερο καθώς πρόσφερε τη βασανιστική θέα της γης που μέχρι χθες έλεγαν ότι ήταν δική τους. Το Τείχος απλώνεται σε απόσταση πολλών εκατοντάδων μιλίων, περιτριγυρίζοντας χωριά, χωρίζοντας τα από τη γη τους και καταστρέφοντας την πανέμορφη φύση της Παλαιστίνης.

Αυτό το Τείχος δεν είναι νέα εφεύρεση. Το έχω ξαναδεί στο παρελθόν. Σε μικρή απόσταση από το ιερό Όρος Καρμέλ υπήρχε ένα αρμένικο χωριό. Φτιάχτηκε από Αρμένιους πρόσφυγες που κατέφυγαν εκεί για να γλιτώσουν από τη μανία των Κούρδων το 1915. Οι πάντα φιλόξενοι Παλαιστίνιοι τους βοήθησαν να χτίσουν τα σπίτια τους και τους νοίκιασαν γη, καθώς αυτοί οι Αρμένιοι ήταν αγρότες που ζούσαν στις όχθες της λίμνης Βαν. Το 1948 το χωριό τους προσαρτήθηκε στο ισραηλινό κράτος. Οι Εβραίοι δεν τους σκότωσαν, ούτε τους εξόρισαν. Περικύκλωσαν απλά το χωριό με ένα Τείχος που τους στραγγάλισε. Το ζωντανό αυτό χωριό έχασε τη γη του και μετατράπηκε σε μια φυλακή με μία και μοναδική –πάντα φυλασσόμενη από τον ισραηλινό στρατό- πύλη. Οι Αρμένιοι άντεξαν δέκα χρόνια. Ο τελευταίος Αρμένιος πούλησε το σπίτι σχεδόν τσάμπα σε έναν Εβραίο τη δεκαετία του πενήντα και έφυγε κακήν κακώς.

Το Τείχος είχε έναν πρόγονο: το οδικό σύστημα «μόνο για Εβραίους». Ενώ ακόμη και στη Χάιφα ή την Αφούλα δεν υπάρχει παράκαμψη, κάθε αραβικό χωριό έχει μια παρακαμπτήριο οδό, έναν φαρδύ αυτοκινητόδρομο που περικυκλώνει και περιορίζει την ανάπτυξή του. Κατά την κατασκευή του δικτύου των παρακαμπτηρίων οδών εκατοντάδες παλαιστινιακά σπίτια κατεδαφίστηκαν και χιλιάδες εκτάρια γης ερημώθηκαν, ακολουθώντας μια συνταγή προφανώς δανεισμένη από το βιβλίο επιστημονικής φαντασίας Ο Γαλαξιακός Οδηγός του Ταξιδιώτη (Hitchhiker‘s Guide to Galaxy)[2].Δεν έγινε για κάποιον προφανή λόγο, καθώς οι μικροσκοπικοί εβραϊκοί οικισμοί δεν χρειάζονταν μια τέτοια επένδυση πολλών δισεκατομμυρίων για «λόγους ασφαλείας». Περαιτέρω, στους νεοκατασκευασμένους δρόμους υπήρχαν συνήθως μπλόκα του στρατού. Τώρα, με το Τείχος να ορθώνεται όλο και ψηλότερα, η κατασκευή του οδικού δικτύου έχει αρχίσει να βγάζει νόημα.: ήταν το Πρώτο Στάδιο της καταστροφής και της φυλάκισης.

Το Τείχος θα αφήσει τους ελαιώνες στα χέρια των εποίκων, έγραψε ο πάντα τόσο ορθολογιστής Uri Avneri[3]. Αλλά οι έποικοι δεν έχουν ανάγκη τις ελιές και ούτε σκοπεύουν να καλλιεργήσουν τη γη. Προτιμούν να κάψουν τα δέντρα. Οι έποικοι δεν είναι η αιτία, αλλά η εκλογίκευση της αιτίας, της επιθυμίας δηλαδή να ερημώσουν την Παλαιστίνη και να καταστρέψουν τη φύση της.

Θα μπορούσε η κατάσταση να ήταν διαφορετική; Η υλοποίηση του παρόντος προγράμματος επικράτησης του Σιωνισμού περιγράφηκε κατά τη δεκαετία του τριάντα στη μελέτη Το Σιδηρούν Τείχος (The Iron Wal) του Vladimir Zhabotinsky[4]. Αλλά οι ρίζες είναι βαθύτερες, καθώς το Τείχος αποτελεί κατεξοχήν εκδήλωση του εβραϊκού πνεύματος και αρμόζει στις πρακτικές του εβραϊκού κράτους. Η εβραϊκή γλώσσα έχει τόσες λέξεις για ην απόδοση της λέξης «τείχος» όσες και οι Εσκιμώοι για το «χιόνι». Το ιερό σύμβολο των Εβραίων είναι το Τείχος των Στεναγμών και ο αγαπημένος τους δρόμος η Wall Street (ΣτΜ: Οδός του Τείχους στη Νέα Υόρκη, γνωστή για το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, το Ναό της Παγκόσμιας Οικονομίας). Οι Αιγύπτιοι, οι Βαβυλώνιοι, οι χριστιανοί και οι μουσουλμάνοι έχτισαν κάθετες πυραμίδες, πύργους, καθεδρικούς ναούς για συνδέσουν τον Παράδεισο με τη Γη, αλλά οι Εβραίοι, που δεν εμπιστεύονται ούτε καν τον ίδιο τους τον εαυτό, δεν χρειάζονται Παράδεισο και Γη. Το πρώτο πράγμα που χτίζουν –από το Λονδίνο μέχρι τη Μινεσότα- είναι ένα eruv, ένα συμβολικό Τείχος που τους διαχωρίζει από τους μη-Εβραίους. Η μόνη επιγραφή που έχει διασωθεί από την Συναγωγή (η οποία καταστράφηκε σαράντα χρόνια μετά από τη δίκη του Χριστού μέσα στα Τείχη της) δεν είναι ο Δεκάλογος ή οι Δέκα Εντολές, ή κάποιες ηθικές διδασκαλίες, αλλά ένα τμήμα του Τείχους πάνω στο οποίο είναι χαραγμένη η προειδοποίηση: «Ειδωλολάτρη, αν διασχίσεις αυτό το Τείχος, θα είσαι ο μόνος υπεύθυνος για τον οδυνηρό θάνατό σου».

Το πιο σημαντικό μέρος της εβραϊκής διδασκαλίας είναι το απόφθεγμα «ύψωσε ένα Τείχος γύρω από την Τορά». Εντείνει κάθε απαγόρευση που τίθεται από το Νόμο με δεκάδες άλλες απαγορεύσεις. Ο Εβραίος απαγορεύεται να μαζεύει φρούτα το εβραϊκό Σάββατο, αλλά «το Τείχος» απαγορεύει επίσης και την ανάβαση σε δέντρο, από το φόβο μήπως κάποιος μπει στον πειρασμό να μαζέψει φρούτα. Ισχύει το ίδιο για τα μη καρποφόρα έλατα ή σημύδες; Η απαγόρευση είναι δεσμευτική για τον ίδιο λόγο: αυτό το Σάββατο θα σκαρφαλώσεις σε ένα έλατο, το επόμενο όμως θα ανεβείς σε μια μηλιά, και σε ένα μήνα θα μαζέψεις ένα μήλο και θα διαπράξεις ένα σοβαρό αμάρτημα.

Το Τείχος του Σαρόν είναι ένα Τείχος γύρω από την Τορά, διότι αν αφήσεις έναν ειδωλολάτρη να περιφέρεται ελεύθερα, αργά ή γρήγορα, θα κατορθώσει να σκοτώσει έναν Εβραίο. Το Τείχος του Σαρόν είναι το Τείχος της Συναγωγής, διότι ο ειδωλολάτρης που θα διασχίσει τις πύλες του δεν θα πρέπει να κατηγορήσει παρά μόνο τον εαυτό του αν δεχτεί τη σφαίρα του ελεύθερου σκοπευτή. Το Τείχος του Σαρόν είναι το Τείχος των Στεναγμών των Παλαιστινίων καθώς και η Wall Street των Εβραίων εργολάβων. Η φωνή που προστάζει είναι του Ιακώβ αλλά τα χέρια που χτίζουν είναι του Ησαύ: το Τείχος χτίστηκε με το μόχθο των ενδεών Παλαιστινίων, υπό τη φρούρηση των Ρώσων, των πληρωμένων από τους Αμερικανούς για να φυλακίζουν τα αδέρφια τους.

Οι εργολάβοι ζουν το Ελντοράντο τους, σε μια νέα εκδοχή της προηγούμενης προσπάθειάς τους, δηλαδή του Τείχος Bar Lev ύψους είκοσι μέτρων, που κατασκευάστηκε στις ακτές του Καναλιού του Σουέζ τη δεκαετία του εβδομήντα και ανατινάχτηκε από τα σοβιετικής προέλευσης κανόνια της Τρίτης Αιγυπτιακής Στρατιάς του Στρατάρχη Σαντάντ στις 6 Οκτωβρίου 1973. Το μόνο τμήμα του Τείχους που διασώθηκε από τον πόλεμο του 1973 ήταν οι βίλες των εργολάβων.

Το Τείχος αυτό αποτελεί τον πραγματικό Οδικό Χάρτη των Σιωνιστών, καθώς όταν ολοκληρωθεί, η Παλαιστίνη θα έχει καταστραφεί και κάτοικοί της θα έχουν μετατραπεί σε πρόσφυγες. Αλλά ούτε και η μοίρα των Εβραίων είναι αξιοζήλευτη, γιατί το Τείχος είναι παντού. Κάθε κατάστημα, κάθε εστιατόριο, κάθε παμπ στο εύθυμο κάποτε Τελ Αβίβ έχει το δικό του ζωντανό Τείχος: έναν Ρώσο ή έναν Ουκρανό να το φυλάει. Για τέσσερα δολάρια την ώρα σταματούν τους καμικάζι με τα σώματά τους για να θαφτούν μετά από κάθε επίθεση αυτοκτονίας σ’ αυτό το νεκροταφείο, πέρα από το Τείχος. Εμείς, οι Ισραηλινοί υποβαλλόμαστε σε σωματική έρευνα δέκα φορές την ημέρα, όταν πάμε στην αγορά, στο γραφείο, για δουλειά, για διασκέδαση. Απαγορεύεται η είσοδος σε οποιοδήποτε κτίριο χωρίς έρευνα. Η Ιερή Γη έχει μετατραπεί λοιπόν σε φυλακή υψίστης ασφαλείας για όλους τους κατοίκους της αδιακρίτως, Εβραίους και μη-Εβραίους.

Ήταν προβλεπόμενο. Οι Εβραίοι δεν φυλακίστηκαν από μοχθηρούς ξένους εντός των τειχών των γκέτο, έγραψε ο Vladimir Zhabotinsky, το επέλεξαν όπως οι ξένοι στην Κίνα επιλέγουν να ζήσουν σε ξεχωριστούς οικισμούς. Πενήντα χρόνια μετά, ο Israel Shahak[5] έκανε άλλη μια έγκυρη παρατήρηση: τα τείχη των γκέτο παραβιάστηκαν από εξωτερικούς παράγοντες, από το κράτος, ενώ οι Εβραίοι δεν ήταν πρόθυμοι να αποχωρήσουν. Τα ορατά τείχη παραβιάστηκαν, άλλα τα αόρατα παρέμειναν. Το εβραϊκό κράτος ενσαρκώνει τον παρανοϊκό φόβο και την απέχθεια των Εβραίων για τους αλλόφυλους, ενώ η πολιτική της εβραϊκής φράξιας του Πενταγώνου αντανακλά τον ίδιο φόβο και απέχθεια σε παγκόσμια κλίμακα.

Η παραφροσύνη δεν αποτελεί «προνόμιο» των ατόμων, αλλά και των κοινωνιών και των πολιτισμών. Τη σημαντική αυτή ανακάλυψη έκανε η κοινωνιολόγος Ruth Benedict, στενή και αγαπημένη φίλη των Margaret Mead[6] και Franz Boas. Το έργο της, Η Τυπολογία των Πολιτισμών (Patterns of Culture, 1934) παραμένει ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα βιβλία που έχουν ποτέ γραφτεί. Στο έργο αυτό η Ruth Benedict περιέγραψε διαφορετικούς πολιτισμούς ιθαγενών Αμερικανών και χαρακτήρισε την ινδιάνικη φυλή Pueblo ως «ειρηνική και αρμονική».

Ο Εβραίος κοινωνιολόγος Franz Boas της παρείχε στοιχεία που αποκάλυπταν «τον υπεροπτικό και μεγαλομανή χαρακτήρα των Kwakiutl», ενώ ο Reo Fortune[7] απέδειξε ότι οι κάτοικοι του νησιού Ντομπού ήταν «παρανοϊκοί και κακεντρεχείς».

Ο τελευταίος αυτός ορισμός ταιριάζει γάντι στην κουλτούρα των Εβραίων. Τι άλλο ήταν αυτή η υποκινούμενη από δόλο εμμονή για έρευνα για όπλα μαζικής καταστροφής στο Ιράκ αν όχι παροξυσμός παραφροσύνης και φόβου προς έναν εξαπατημένο ειδωλολάτρη οπλισμένο με πέλεκυ; Το Ισραήλ του σήμερα, το κράτος που βρίσκεται σε διαρκή αναζήτηση εδαφικής υπόστασης, αποτελεί την απόλυτη παρανοϊκή κοινωνία, σύμφωνα με τη Ruth Benedict. Αν οι ΗΠΑ, κάτω από τη διακυβέρνηση της παρούσας κλίκας των οπαδών του Leo Strauss[8], υποκύπτουν στην ίδια ασθένεια χτίζοντας τείχη και αφοπλίζοντας μακρινούς τόπους, ακόμη και τους ίδιους τους πολίτες τους, αυτό συμβαίνει επειδή η παράνοια των Εβραίων είναι εξαιρετικά μεταδοτική.

Είναι ανώφελο να πολεμάς το Τείχος, όπως εξίσου ανώφελο ήταν να πολεμάς τους παράνομους εποικισμούς, όσο παραβλέπεις τα βαθύτερα αίτια. «Το Τείχος είναι στην ψυχή μας», ubeliba homa, τραγούδησαν οι Εβραίοι όταν εισέβαλλαν στην Ιερουσαλήμ το 1967. Το Τείχος βρίσκεται στην καρδιά του προβλήματος, και αυτό είναι το εβραϊκό κράτος στην Παλαιστίνη. Νέοι και όχι τόσο νέοι ειρηνιστές στις κορυφές των λόφων κατά μήκος του Τείχους ανεμίζουν στις μπουλντόζες πανό με το σύνθημα «Δύο Κράτη», αν και οι μπουλντόζες δίνουν σάρκα και οστά στο όνειρο –και εφιάλτη μου- για Δύο Κράτη: ένα εβραϊκό κράτος και μια σειρά απαγορεύσεων για το Goyim, το «Παλαιστινιακό Κράτος». Όποιος μιλάει για τη δημιουργία «ενός Ανεξάρτητου Παλαιστινιακού Κράτους, ξεχωριστού από το Εβραϊκό κράτος» εθελοτυφλεί στην ύπαρξη του Τείχους. Το Τείχος είναι μια εγχείριση διαχωρισμού σιαμαίων κατά την οποία μόνο το ισχυρότερο θα επιβιώσει. Οι συζητήσεις για το Τείχος στο Ισραήλ είναι ανώφελες: η μεγάλη πλειοψηφία των Ισραηλινών από το Εργατικό Κόμμα έως το Λικούντ, υποστηρίζουν την ύπαρξή του, ενώ οι «ειρηνόφιλοι» Ισραηλινοί είναι οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές αυτού «Αχόρταγου Σαρκοβόρου».

Το Τείχος αποτελεί εμπαιγμό για τις αθώες εκείνες ψυχές που εξοργίζονται από τον Οδικό Χάρτη, άλλο ένα καταδικασμένο σχέδιο για το διαχωρισμό των σιαμαίων. Ο Σαρόν δεν ανησυχεί γιατί το σχέδιο αυτό του παρέχει τον απαιτούμενο χρόνο για να ολοκληρώσει το Τείχος και να μεταθέσει το βάρος της διατήρησης της ειρήνης στη παλαιστινιακή πλευρά. Του δίνει πλήρη ελευθερία δράσης σε αντάλλαγμα με κάποιες κενές υποσχέσεις.

Οι ακτιβιστές ελπίζουν να αλλάξουν την πορεία του Τείχους, εδώ και εκεί. Αυτό όμως δεν είναι αρκετό, καθώς το Τείχος πάντα θα χωρίζει τους ανθρώπους από τη γη τους. Όπου και αν κατασκευαστεί θα χωρίζει τους πρόσφυγες του προσφυγικού καταυλισμού στο Deheishe από τα σπίτια που βρίσκονται δέκα μίλια μακριά στο Deir a-Sheik. Θα χωρίζει τους χριστιανούς του Taybeh από τον Πανάγιο Τάφο και τους μουσουλμάνους του Yassouf από το Αλ-Ακσά[9]. Θα χωρίζει και τους Εβραίους από τα ιερά τους μέρη. Θα χωρίζει τους αγρότες της ορεινής περιοχής από τους τόπους εργασίας τους στο Τελ Αβίβ και τη Χάιφα.

Το Τείχος του Σαρόν, αυτή η πλήρης καταστροφή, παρέχει μια σπάνια ευκαιρία να παρακολουθήσουμε την πραγματική φύση του εβραϊκού κράτους και να απαιτήσουμε την εκθεμελίωσή του. Όχι του Τείχους άμυαλοι, του Εβραϊκού Κράτους!

 Αποτελέσματα Διεθνούς Συνεδρίου (Βόλος, 21-23/10/2004)

Οι εργασίες του διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου με θέμα “Αιγαιακός χώρος και Μαύρη Θάλασσα: από την αργοναυτική εκστρατεία στην παρευξείνια συνεργασία”, που οργανώθηκε με πρωτοβουλία του Δήμου Βόλου και του Δημοτικού Κέντρου Ιστορίας και Τεκμηρίωσης Βόλου (ΔΗ.ΚΙ), και με την επιστημονική στήριξη της ΙΓ’ ΕΠΚΑ και του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας φτάνουν στο τέλος τους.

Σκοπός του Συνεδρίου ήταν να αποτελέσει άλλη μια ουσιαστική συμβολή στην έρευνα των επαφών της Ελλάδας με το χώρο της Μαύρης Θάλασσας, που τα τελευταία χρόνια γνωρίζει ιδιαίτερα εντατική έρευνα και μελέτη -ισοζυγίζοντας το επιστημονικό ενδιαφέρον που για πολλούς αιώνες μονοπωλούσε κυρίως η Δυτική λεκάνη της Μεσογείου-. Μας απασχόλησε, ειδικότερα, η επιστημονική τεκμηρίωση των διαχρονικών σχέσεων των κατοίκων του Αιγαιακού χώρου, και πιο συγκεκριμένα του Ελλαδικού χώρου, με την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, από την προϊστορία έως τις ημέρες μας. Έτσι, ουσιαστικές ήταν οι συμβολές των συναδέλφων στην κατανόηση των θεσμών, των οικονομικών σχέσεων, της κοινωνικοπολιτικής οργάνωσης και της πολιτιστικής ταυτότητας του χώρου, με κύριο άξονα τις σχέσεις με τον Ελλαδικό χώρο και τον πολιτισμό.

Κατά την πρώτη μέρα του Συνεδρίου, που ήταν αφιερωμένη στις σχέσεις που αναπτύχθηκαν μεταξύ Αιγαίου και Μαύρης Θάλασσας κατά την αρχαιότητα, μας απασχόλησαν κυρίως: α) ο χρόνος της διείσδυσης των κατοίκων του Αιγαιακού χώρου στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, καθώς και το ιστορικό υπόβαθρο της μυθολογικής διήγησης, με σημείο αναφοράς τα πρόσφατα αρχαιολογικά ευρήματα και β) η εικόνα των ελληνικών εμπορίων και “αποικιών”, και οι σχέσεις τους (εμπόριο, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσμοί, λατρείες) με την ηπειρωτική Ελλάδα (Αθήνα) και το Αιγαίο κατά τους αρχαϊκούς, κλασσικούς αλλά και ελληνιστικούς χρόνους, αλλά και γ) η παραγωγή και διάδοσης της ελληνικής κεραμικής στο χώρο του Ευξείνου Πόντου.

Παίρνοντας την πρώτη περίπτωση, δηλαδή τις σχέσεις Αιγαίου-Μαύρης Θάλασσας κατά τους Προϊστορικούς χρόνους, υποστηρίχθηκε -από τον καθηγητή κ. Ντούμα- η πρωιμότητα αυτών των επαφών, οι οποίες θα πρέπει να αναζητηθούν στις αρχές της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, και ίσως και νωρίτερα στην 4η χιλιετία με βάση ενδιαφέροντα αρχαιολογικά δεδομένα για τα Spondylus Genderopus, και τις μεταλλευτικές δραστηριότητες, την εισαγωγή της καλλιέργειας της αμπέλου και της “ροιάς” (ροδιά) από το χώρο της Μαύρης Θάλασσας. Προς αυτή την κατεύθυνση κινήθηκε και η ανακοίνωση της ομιλούσας, η οποία έθεσε ξανά στο προσκήνιο το πάντα επίκαιρο θέμα μιας υποθετικής διείσδυσης των Μυκηναίων στον Εύξεινο Πόντο κατά την ύστερη Εποχή του Χαλκού, προσεγγίζοντας τα ευρήματα που δείχνουν μεταλλουργική δραστηριότητα στη μυκηναϊκή πόλη της Ιωλκού και θέτοντας το ερώτημα μιας ενδεχόμενης αναζήτησης πρώτων υλών -κυρίως χρυσού- στην περιοχή της Κολχίδας. Το ιστορικό υπόβαθρο του μύθου της αργοναυτικής εκστρατείας τέθηκε πάλι στο κέντρο της προσοχής των συνέδρων, και όπως υποστηρίχθηκε ομόφωνα, αν και υπάρχουν κάποια ίχνη Αιγαιακής παρουσίας στο χώρο της Μαύρης Θάλασσας κατά την ΥΕΧ, και αν και υποψιαζόμαστε -παρά την έλλειψη οικισμών- κάποια εμπορική δραστηριότητα ωστόσο δεν θα πρέπει ο χρόνος της μυθικής διήγησης που αποτελεί προϊόν κυρίως λογοτεχνικής επεξεργασίας δε θα πρέπει να συγχέεται με το χρόνο διεξαγωγής των ιστορικών γεγονότων.

Αντιστρόφως με την πρώτη προσέγγιση που μελετά την επίδραση του χώρου του Εύξεινου Πόντου στο Αιγαίο, η επόμενη ανακοίνωση αφορούσε την επίδραση του ελληνικού στοιχείου στο χώρο της Κολχίδας, πριν από τον κύριο αποικισμό των Ελλήνων, η οποία υποστηρίχθηκε από τον καθηγητή Vakhtang Licheli και το Δρ. Revaz Papuashvili, μετά από τη μελέτη μιας σειράς ταφικών συνόλων από Κολχικά νεκροταφεία που ξεκινούν από τη β΄ χιλιετία και φτάνουν μέχρι και τον 8ο αι. π.Χ., που τα οποία δείχνουν ότι μέρος της τοπικής παραγωγής κεραμικής είχε εμφανώς επηρεαστεί από Αιγαιακά πρότυπα.

Εξετάζοντας στη συνέχεια την εικόνα των ελληνικών οικισμών των ιστορικών χρόνων στη Μαύρη Θάλασσα, προτάθηκαν κατ’ αρχήν βασικοί λόγοι που υποκίνησαν την ίδρυση τους κατά τη διάρκεια των αρχαϊκών χρόνων. Ο Δρ. Alan Greaves, αν και ανέφερε το εμπόριο ως βασική αιτία μαζικού αποικισμού, ωστόσο τόνισε ιδιαίτερα τους δημογραφικούς λόγους που μαζί με έλλειψη γης και προϊόντων διατροφής οδήγησαν στην ανάγκη αναζήτησης μιας νέας πατρίδας. Επισημάνθηκε δε και ο ρόλος της θρησκείας, και ιδιαίτερα των μαντείων, στη διακίνηση των πληθυσμών και την κατανομή των “αποικιών”.

Ο χρόνος ίδρυσης των περισσότερων αποικιών τοποθετήθηκε στον 7ο και 6ο π.Χ. αιώνα, και εξετάστηκαν βασικές αλλαγές της πολιτισμικής τους ταυτότητας στο πέρασμα των αιώνων. Ειδικότερα, ο καθηγητής κ. G. Tsetskhladze εντόπισε σε βασικές ρυμοτομικές και αρχιτεκτονικές αλλαγές που σημειώθηκαν στις ελληνικές αποικίες της Μαύρης Θάλασσας στα τέλη του 6ου και στις αρχές του 5ου π.Χ. αι., και την υιοθέτηση χαρακτηριστικών των ελληνικών πόλεως (αγορά, τέμενος, οχύρωση). Οι αλλαγές συνδέθηκαν ιστορικά με την έλευση των Αθηναίων στη Μαύρη Θάλασσα το 480/470 π.Χ.

Η εικόνα της πολύπλευρης διακίνησης προϊόντων, και κυρίως του κρασιού, μέσω οικισμών που βρίσκονται στο σταυροδρόμι των εμπορικών δρόμων μεταξύ Αιγαίου και Μαύρης Θάλασσας κατά την κλασική εποχή και το πορτραίτο μιας συγκεκριμένης αποικίας εικονογραφήθηκε παραστατικά από τον καθηγητή Jan Bouzek και τη Δρ. Domaradkza, με το παράδειγμα του Εμπορίου Πίστιρος που βρίσκεται στον ποταμό Έβρο, το οποίο αποτέλεσε βασικό σταθμό της διακίνησης των θασίτικων προϊόντων στο χώρο της Μ. Θάλασσας. Στη συνέχεια τα πλούσια ευρήματα του 5ου και 4ου π.Χ. αιώνα π.Χ. από τάφους μιας ελληνικής αποικίας, του Pichvnari, στην περιοχή της Κολχίδας παρουσιάστηκαν από τον καθηγητή Michael Vickers και το Δρ. Amiran Kakhidze. Ενδιαφέρουσα ήταν η συνύπαρξη κολχικής, αλλά και ελληνικής κεραμικής από τα μέσα του 5ου π.Χ. αι.

Σε γενικότερο πλαίσιο, η διάδοση της Ελληνικής κεραμικής στο χώρο της Μαύρης Θάλασσας κατά τους Κλασσικούς και Ελληνιστικούς χρόνους απασχόλησε ιδιαίτερα τους ομιλητές αυτού του συνεδρίου. Ο Δρ. Δημήτρης Παλαιοθόδωρος μας παρουσίασε, μέσω μιας πλούσιας σειράς παραδειγμάτων, τη διάδοση της Αττικής ερυθρόμορφης κεραμικής στη Μ. Θάλασσα, εικονογραφώντας την προσπάθεια των Αθηναίων εικονογράφων να διεισδύσουν στις τοπικές αγορές, με θέματα αγαπητά στην Αττική. Με την εισαγωγή της αττικής κεραμικής στον 6ο και 5ο π.Χ. αι., που βρέθηκε ειδικότερα στη χερσόνησο Ταμάν της Νότιας Ρωσίας ασχολήθηκε η Δρ. Catherine Morgan, επισημαίνοντας ότι γύρω στο 480 π.Χ. (χρονιά που επίσης αναφέρθηκε με αφορμή τις αρχιτεκτονικές και ρυμοτομικές αλλαγές που παρατηρήθηκαν σε οικισμούς του Πόντου) παρατηρείται κορύφωση των εισαγωγών. Παρατηρήθηκε δε η αδυναμία του τοπικού πηλού να κατασκευάσει ωραία μελανόμορφα αγγεία. Συμπληρώνοντας τις μελέτες της διασποράς των ελληνικών αγγείων, ο καθηγητής Mikhail Treister παρουσίασε δείγματα από μια συγκεκριμένη ομάδα χάλκινων αγγείων του 4ου π.Χ. αιώνα που εντοπίστηκαν στη Βόρεια περιοχή του Πόντου.

Επεκτείνοντας τον ορίζοντα των ελληνικών επιδράσεων στο χώρο του Εύξεινου Πόντου, η λέκτορας Ιφιγένεια Λεβέντη παρουσίασε ένα ελευσινιακό ανάγλυφο από το Παντικάπαιον, που αποδεικνύει την εισαγωγή ελληνικών λατρευτικών στοιχείων στις αποικίες της περιοχής, υποστηρίζοντας ένα σημαντικό γεγονός που υποδεικνύει τη συγχώνευση των εισηγμένων στοιχείων: αποδέκτες αποτέλεσαν όχι μόνο οι Έλληνες κάτοικοι των ελληνικών αποικιών αλλά και η elite του ντόπιου πληθυσμού.

Τέλος, μια άλλη ομάδα αγγείων που κατασκευάζονταν από εργαστήρια του ελλαδικού χώρου, και πιο συγκεκριμένα αμφορείς για μεταφορά κρασιού και γάρου ψαριών, και η διακίνησή τους στο Αιγαίο και στη Μαύρη Θάλασσα, απασχόλησε τον καθηγητή Yvon Garlan, που παρουσίασε σύνολα που βρέθηκαν σε οικισμούς του Εύξεινου πόντου μέσα από μια ενδιαφέρουσα μεθοδολογικά ανακοίνωση. Το θέμα αυτό, αλλά και η διακίνηση του οίνου -που φαίνεται να αποτελεί μια από σημαντικότερες αν όχι ίσως τη σημαντικότερη διαχρονική εμπορική ανταλλαγή- από τις Β. Σποράδες (Πεπάρηθο και Ίκο) προς τον Εύξεινο Πόντο παρουσίασε η Δρ. Αργυρούλα Ιντζεσίλογλου. Η συγγραφέας τόνισε για ακόμη μια φορά την επίδραση των κοινωνικό-πολιτικών δεδομένων της Αττικής (β΄ αθηναϊκή συμμαχία) στα ντόπια εργαστήρια παραγωγής, συνδυάζοντας σύγχρονα αρχαιολογικά ευρήματα και μαρτυρίες των αρχαίων γραπτών πηγών.

Θεωρούμε ότι οι εργασίες της πρώτης μέρας του συνεδρίου, που συνοψίστηκαν παραπάνω, κατάφεραν να θέσουν και να αναπτύξουν βασικά ερωτήματα που απασχολούν την έρευνα που ασχολείται με τις αλληλεπιδράσεις Αιγαιακού χώρου και Μαύρης Θάλασσας, όπως οι λόγοι που οδήγησαν στην ίδρυση συγκεκριμένων αποικιών, ο χαρακτήρας της παρουσίας πρώιμης εισηγμένης κεραμικής στο χώρο της Μαύρης Θάλασσας και αν αυτός συνδέεται ή όχι με εγκατάσταση Ελλήνων, βασικές αλλαγές της οικονομικής και κοινωνικής ταυτότητας των αποικιών με βάση τα πολιτικά δρώμενα του ελλαδικού χώρου, η διακίνηση συγκεκριμένων προϊόντων (οίνος) και ιδεών (λατρείες), και οι σχέσεις ελληνικού και ντόπιου πληθυσμού.

     Πετάξτε στα σκουπίδια τώρα αναλύσεις και κριτικές! Δεν έχουν κανένα νόημα, γιατί δεν υπάρχει τίποτε που να μπορεί να ερμηνεύσει ΑΥΤΟ που συνέβη. Τουλάχιστον όχι αυτές τις παρανοϊκές στιγμές! Τριάντα περίπου χρόνια βλέπουμε μπάλα κι ήτανε και τα τριάντα όμοια κι απαράλλαχτα. Τριάντα χρόνια θλίψης και ντροπής, τσαπατσουλιάς και καφρίλας. Τριάντα χρόνια γεμάτα από λαμόγια και ανίκανους αεριτζήδες, πρεζόνια και βανδάλους, τριάντα χρόνια ξεφτίλας και αηδίας, τριάντα χρόνια που έβγαινες από τα σύνορα κι έπεσε σύννεφο η σφαλιάρα κι ο διασυρμός! Και ξαφνικά τώρα ΑΥΤΟ, αυτό το απίστευτο! Το λέμε εμείς που, πριν αρχίσει το παραμύθι, λέγαμε πως θα ήμασταν υπερευχαριστημένοι αν κάναμε μία έστω νίκη, για να φύγουμε μετά από τον πρώτο γύρο με το κεφάλι ψηλά (κι αν οποιοσδήποτε που βλέπει και ξέρει μπάλα, πει ότι περίμενε κάτι περισσότερο από αυτό, θα είναι απλούστατα ο μεγαλύτερος ψεύτης του κόσμου)! Μα σαν άρχισε το παραμύθι, το ζήσαμε και το ρουφήξαμε με ηδονή και έκσταση! Μέχρι τέλος! Κι όταν έφτασε το τέλος, το είχαμε πια από καιρό αποδεχτεί! Αρχίσαμε σιγά-σιγά να το ζούμε και να το πιστεύουμε, βλέποντας τους ισχυρούς της γης να φεύγουν ο ένας μετά τον άλλον νικημένοι και ταπεινωμένοι. Παραδοθήκαμε σιγά-σιγά σ’ αυτό το παρά λόγον και υπέρ λόγον ανίκητο παραλήρημα, σ’ αυτό το ντελιριακό μεθύσι της νίκης, σ’ αυτό το σουρεαλιστικό ποίημα που μας σκάρωσε ετούτη η παρέα! Κι όταν ήρθε η στιγμή που το κύπελλο υψώθηκε ψηλά στον ουρανό, είχαμε συνηθίσει πια, είχαμε ήδη συμφιλιωθεί με την ιδέα και το όλο πράγμα μας φαινόταν πλέον φυσιολογικό μέσα στον παραλογισμό του!  Όταν ηρεμήσουμε βεβαίως και το ξανασκεφτούμε, όταν το μυαλό μας επιστρέψει στη θέση του, είναι σίγουρο ότι θα πάψουμε και πάλι να το πιστεύουμε! Θα λέμε ότι ΑΥΤΟ δεν μπορεί να συνέβη ποτέ! Μα τη στιγμή εκείνη ήταν φυσιολογικό! Το κύπελλο σηκωμένο ψηλά στον αέρα! Ένα θέαμα ζεστό και οικείο! Τόσο απίστευτα οικείο, που λες και είχαμε γεννηθεί μαζί του…

                                                                                 Ο ΕΞ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

Multiculturalism is the last ideological trend that has been imported in Greece from the West. In my spiritually colonialised and politically occupied country, there is a (bad) tradition of about two centuries. It was the 90s when this known type of intellectual – importer started propagandizing the supposed enrichment of our democracy with multiculturalism. The contradiction that has been developed about the ideological assumptions and the consequences alike, especially in Greek case, has an extra aspect and a global interest. Results in Greece will not be only about the cohesion or the integrity of my country, but it will also refer to the contemporary man’s meaning of life. The meaning that has been formed under the influence of eternal Greek spirit, core of man’s heritage.

Which is the reality in Greece today? Beyond 95% resident population is of Greek origin, Greek-speaking and they belong to Orthodox Church. It is the outcome of mass population transfers between balkan neighbours after wars, under violent or not circumstances. During an unavoidable historical process, Hellenism residing in Odessa, Alexandria, Constantinople or Vienna ceased to exist. The poor return was the high national purity of the metropolitan state.

This absolutely clear situation begun to change after 1989. Hundreds of thousands immigrants entered the country, that is on the borderline from the East of poverty to the West of welfare, a near capitalist country for them. Albanians, Polish, Russians, Pakistanis, Bulgarians, Chinese, Nigerians, Kurds and other distressed people with their unintended presence created the political environment for the application of multicultural ideas in practice. Propaganda machine started working: «We are now a country with different cultures, languages, religions, traditions… How can we speak about Greek state, about prevailing religion, about Greek-orthodox values in public education? Shouldn’t we care about others’ right in difference and diversity, shouldn’t we procure for the protection of their cultural distinctiveness?»

This touching, humanistic approach of the immigrants by the multi-culti intellectuals, which reaches even to distort the obvious reality – about increase of unemployment and criminality – in order to fight racial stereotypes and potential phenomena of xenophobia, is easily proved hypocritical. Firstly, it is connected with economic interests: the reduction of the production cost, the wage freeze, the illegal labour, the dissolution of the syndicates, all these created a big wealth for some members of upper classes in Greece. Secondly, the examples they use usually come from countries either formed by immigrants – that is to say non nation states – or ex colonial empires who receive today waves of immigrants from their previous colonies, although even there the contradiction remains strong. Which can be the relation of new, Greek state with Canada, Australia, Holland or Britain? Additionally, what kind of capabilities – geopolitical, economical, ideological – does this state have, so that it can be a melting pot or a place of coexistence for different ethnic or cultural communities?  And last but not least it is the attitude of the very same people against the political refugees in Greece. Their outrageous indifference for politically active foreigners who came to our country as implorers is absolutely typical. They don’t create economy, they don’t intend to stay for ever, you cannot take advantage of them. On the contrary, they create bilateral problems, they disturb the placidity of our consumers and they do not accept their ethnic cleansing: Internationalists or not, they remain Kurds, Turks or Palestinians to the disappointment of the cosmopolitans.

Beyond these, globally known, elements, criticism in Greece has one more interesting dimension, which is referred to the factor «language». The etymological transparency of Greek language, which we have the honour to speak, offers an additional protection against obsessions, propaganda and myths. It brings out the oxymoron which is presented to us as the future of contemporary democracy. It has to be either multiculturalism or society. In western world the word «society», coming from the latin «societas», calls up financial interests and needs, that is to say a particular hierarchy of priorities in organizing human life. But in Greek language the word «κοινωνία» calls up the community (κοινότητα), the Agora, the Ecclesia, the political life. Our language here – as in so many other places as well – keeps inside it another perception of life, another civilization. This civilization was rescued during the medieval years in social-centric – Sir Steven Runciman said «socialistic» – Byzantium, even during Ottoman times through Greek communities. These are the major problems that professor Hristos Yannaras has comprehensively dealed with in his unique lifework. So, when people of different cultural origin meet each other in the same place, they can form society, but they cannot form «κοινωνία». Common cultural characteristics are required not as a procrustean demand but in the spirit of our traditional, democratic «about». This dubiology and multiplicity, against all purities and all dogmatisms, which is permitted by Greek «λόγος», has been brought out by another heretic Greek intellectual, professor Kostas Zuraris.

Another paradigm for the shield of Greek language is the loathsome nationalism. Although in latin linguistic heritage it is obviously connected with the fact of birth (nation), in greek language the homologous word is «εθνικισμός», coming from homeric word «έθνος», that is to say «έθος – ήθος». What we have here is the absolute priority of the cultural criterion, the most essential identity of human. It is noteworthy that the stronger cultural element, religion, was forming human communities not only in Byzantium and in Ottoman Empire – with the system of millet – but even in free Greek state. Faith in Christ was the greek identity in Revolution times and the same religious criteria determined the mutual population transfer one century afterwards. All these above are not trying to describe something out of the known, miserable conditions of human societies. I just want to note another way of reading reality, another culture, unfortunately darkened and forgotten by the very natural descendants of its creators.

            In this frame of general decline the multicultiralists do not hesitate to undermine old or ancient greek values and individuals. They don’t want us just to accept the «Other» besides us, but – with the help of relativism – to lose every confidence from our past: Heroes of Greek Revolution, historical facts, intellectuals of modern Greece (like Seferis, Elytis, Kavafis) are discredited. There must be left no ground under our feet. Ancient Athens means slavery, Great Alexander means imperialism, Konstantinople means ignorantism. Works like Black Athena of Martin Bernal defame the origins of ancient world from the afrocentric point of view or with politically correct fictions. In Greek universities, institutes, conferences, the only you can hear is about «constructing identities», «ethnic stereotypes», etc. Every difference, every diversity, everything that could disorganize a collective sense is used against «nationalism» – «chauvinism» – «racism». Exactly as every democrat in Cold War times was suspicious for being communist, today every patriot is ranked among Far-rightous and neonazis. Whoever is not with us, is against us, due to well known western approaches.

            We believe that greek vision of life, as it has been expressed in Minoan or Theran frescos, in Parthenon or in Agia Sofia, in democratic institutions and spiritual production of thousands of years, is not a matter of 10.000.000 Greek-speaking people. It is what really added another sapiens in contemporary situation of humanity. Even if Puskin, Hoelderlin, Byron and Hugo were too idealists as they approached it, this does not mean that it can be equated with nomadic or neolithic civilizations. After all it is an enormous hypocrisy, since what embellishes human life today all over the world is democracy, music, theatre, architecture, athletics, philosophy, poetry. Greece.

  (Kostas Karaiskos, May 2004, Kiev, Ukrania)

Let us … give thanks for our common Hellenic paideia, through which we became civilized and did not remain the wild beast-like creatures we once were. We younger peoples only ceased to be barbarous and wild when we came into contact with Hellenic civilization. It is this defining incident in the history of European man that unites us all.

Dr. Frederico Sagredo, Professor of Classics, President of the Basque Hellenic Society of Spain

Ευρισκόμενοι λίγες μόλις εβδομάδες πριν την οριστική κατάληξη του ψευδώνυμου Σχεδίου Ανάν, και ενδεχομένως την υποθήκευση του μέλλοντος του Κυπριακού Ελληνισμού, παραθέτουμε κατωτέρω μερικές σκέψεις ίσως όχι άμοιρες αξίας, σκέψεις που συνδέουν την τύχη του Κυπριακού με τον Θρακικό Ελληνισμό.

Είναι παγιωμένη πλέον η αντίληψη για τις ορέξεις του τουρκικού επεκτατισμού: Κύπρος – Αιγαίο – Θράκη αξιολογούνται ως οι πάγιοι στόχοι του, με το βάρος να μετατίθεται άλλοτε στον έναν και άλλοτε στον άλλον, αναλόγως της συγκυρίας. Και μάλλον είναι περιττό να ανατρέξει κανείς σε γνωστά πράγματα του παρελθόντος που αποδεικνύουν τις τουρκικές μεθοδεύσεις (πογκρόμ της Πόλης ταυτόχρονα με την Τριμερή Διάσκεψη του Λονδίνου, έγερση αξιώσεων στο Αιγαίο λίγους μήνες πριν τον Αττίλα, επιδίωξη της Τουρκίας να περάσει σε «πακέτο» το σύνολο των διεκδικήσεών της στα τρία επί μέρους θέματα, κτλ) Με το παρόν θέλουμε μόνο να καταγράψουμε μερικές σκέψεις ενός ενεργού πολίτη της ελληνικής Θράκης, προ της απειλούμενης με το αγγλοαμερικανικό σχέδιο Κύπρου.

Κύπρος και Θράκη είχαν την κοινή μοίρα να απομείνουν μέχρι τις μέρες μας με μουσουλμανικές μειονότητες που «αξιοποιήθηκαν» καταλλήλως από την Τουρκία ώστε να μετατραπούν σε «τουρκικές» (στη Θράκη αυτό δεν έχει επιτευχθεί αλλά και η προσπάθεια της Άγκυρας δεν έπαψε ούτε μία στιγμή). Η Θράκη, όντας ηπειρωτική συνέχεια της μάνας πατρίδας, είχε την τύχη να μπει στην αγκαλιά της τελευταίας εγκαίρως και διατηρεί σήμερα ακέραια την ελληνική κυριαρχία στα εδάφη της. Η Μεγαλόνησος, με την συμπερίληψή της στην Βρετανική Αποικιοκρατία, βρέθηκε να μοιράζεται με Άγγλους και Τούρκους το μέλλον της κι ακόμα μέχρι σήμερα να το εξαρτά από τους εμπόρους των Εθνών, με την Ελλάδα σε ρόλο συνήθως κομπάρσου.

Το σκηνικό που έστησε η τουρκική εισβολή του 1974 παρέμεινε μέχρι πρόσφατα αναλλοίωτο, καθώς οι ελληνικές απόπειρες για αντίδραση σε υψηλούς – στρατιωτικούς – τόνους στην τουρκική αδιαλλαξία γελοιοποιήθηκαν με δραματικό τρόπο (Δόγμα Ενιαίου Αμυντικού Χώρου, πύραυλοι S-300…) Αντιθέτως, η διπλωματική προσπάθεια για ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση δικαιώθηκε, δείχνοντας πως όταν συμφωνηθούν και επιδιωχθούν με συνέπεια κι ενότητα κάποιοι εθνικοί στόχοι μπορούν να επιτευχθούν, ακόμα κι από τις γνωστής αναξιοπιστίας κρατικές εκφράσεις μας. Η Κύπρος, λοιπόν, ανεξαρτήτως της επίλυσης ή μη του πολιτικού της προβλήματος, γίνεται πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης την 1η Μαΐου του 2004.

Κι ενώ όλα έδειχναν ότι η τύχη του νοτιότατου ελληνισμού παίρνει πια καλύτερο δρόμο, ήρθε η νεκρανάσταση του σχεδίου Ανάν να απειλήσει με διάλυση το κυπριακό κράτος που μόλις είχε επιτύχει τον μεγαλύτερο διπλωματικό στόχο της ιστορίας του, με την απαίτηση μάλιστα να λάβει προς τούτο και την έγκριση του ιδίου του λαού της! Κι ενώ κάποιος θα υπέθετε ότι αυτή η τελευταία είναι μία δικλείδα ασφαλείας για οριστική ανατροπή τής (πρωτοφανούς στα παγκόσμια διπλωματικά χρονικά) διαδικασίας που θα οδηγήσει την 21η Απριλίου στις κάλπες τον κυπριακό Ελληνισμό, ακούγονται φωνές υπέρ της αποδοχής του σχεδίου και της μετατροπής του νησιού σε επίσημο προτεκτοράτο των Αγγλοαμερικανών!

Για μας στη Θράκη, όσους παρακολουθούμε τα δημόσια πράγματα τοπικά μα και διεθνώς, είναι ακατανόητα τα επιχειρήματα που ακούγονται υπέρ του Σχεδίου Ανάν. Ποιο κοινό ευρωπαϊκό μέλλον είναι αυτό που θα εξαφανίσει τις εθνοτικές αντιπαραθέσεις; Ποια ευρωπαϊκή προοπτική είναι αυτή που θα αναστείλει τα στρατηγικά συμφέροντα της Τουρκίας στο νησί; Και ποια «ανάπτυξη» θα επιβάλει στους Τουρκοκύπριους άλλη συνείδηση και νοοτροπία; Μήπως αυτή που «εξομάλυνε» τις Βασκοϊσπανικές σχέσεις; Μήπως εκείνη που «έλυσε» το πρόβλημα της Βόρειας Ιρλανδίας; Ή η άλλη που «απέτρεψε» τις αποσχιστικές τάσεις του ιταλικού Βορρά; Δυστυχώς οι ίδιες ιδεοληψίες ταλανίζουν εν τινι μέτρω και τη Θράκη, καθώς η «Ευρώπη» και η «ανάπτυξη» θεωρούνται από πολλούς πανάκεια για κάθε πολιτικό πρόβλημα. Τη στιγμή που τρεις γενιές Τούρκων στην υπερανεπτυγμένη Γερμανία δεν μπόρεσαν να ενταχθούν στην τοπική κοινωνία ή όταν οι οικονομικοί μετανάστες στις Κάτω Χώρες από την γείτονά μας εξάγουν την κεμαλοφασιστική τους ιδεολογία και πρακτική, εμείς προσδοκούμε να …αφομοιώσουμε στη Θράκη ή στην Κύπρο αυτόχθονες συντοπίτες μας που δηλώνουν Τούρκοι; Βάσει τίνος ιστορικού παραδείγματος και ποιας κοινής λογικής;

Το παλαιόθεν γνωστό υποπατριωτικό ιδεολόγημα, αυτό που έθρεψε γενιές ολόκληρες ραγιάδων και προσκυνημένων, τα τελευταία χρόνια έλαβε νέα, σύγχρονη μορφή, κάτω από το εύηχο όνομα του «πολυπολιτισμού». Πρόκειται για μία ευανάγνωστη προσπάθεια διάλυσης των εθνών-κρατών, η οποία αντλεί τη θεωρητική της βάση από τις περιπτώσεις των κρατών του Νέου Κόσμου, όπου η συλλογικότητα συγκροτήθηκε από μετανάστες ποικίλων προελεύσεων και βασίστηκε σε οικονομικά και μόνον αίτια. Είναι δυνατόν να αποκαλείται και να αντιμετωπίζεται ως πολυπολιτισμική η ελληνική Θράκη ή η Κύπρος εξαιτίας μιας μειονότητας που παρέμεινε στα εδάφη της και να υπονομεύεται ο προαιώνιος ελληνικός της χαρακτήρας; Κι αν ο πολυπολιτισμός είναι όντως «πλούτος» για μια κοινωνία, τότε τι πρόβλημα έχουμε με τους έποικους στα Κατεχόμενα ή με τους Άγγλους, γιατί αρνούμαστε την «συνεισφορά» τους στην εικόνα μας για τον κόσμο; Τέλος, ο λεγόμενος πνευματικός κόσμος, κείνα τα λεγόμενα Πανεπιστήμια (όσα δεν έχουν αλωθεί από μεταφραστές της Αυτοκρατορίας κι από θαυμαστές της Open Society), πότε θα αρθρώσουν έναν σοβαρό λόγο κατά της επέλασης των αμερικανικών φληναφημάτων; Η κατάντια τους – εξ όσων γνωρίζουμε – είναι άλλο ένα κοινό σημείο Κύπρου και Θράκης…

Δεν είναι το Σχέδιο Ανάν που μας τρομάζει. Ούτε οι πιθανολογούμενοι εκβιασμοί (και οι δεδομένες εξαγορές) των ξένων για την αποδοχή του. Ούτε το γεγονός ότι τριάντα χρόνια μετά την εισβολή, βασικότερη ελπίδα μας παραμένει ο Ραούφ Ντενκτάς. Είναι αυτό το τρομακτικό γεγονός, το να αμφιβάλλουμε για τη στάση που θα τηρήσει ο Ελληνισμός στο δημοψήφισμα για την ιστορική του επιβίωση ή τον ενταφιασμό του. Αν δηλαδή ένας οικονομικά εύρωστος και πολιτικά ενταγμένος στην Ευρωπαϊκή Ένωση Κυπριακός Ελληνισμός αμφιταλαντεύεται ή είναι ευεπίφορος σε πιέσεις για να υπογράψει την ίδια την καταστροφή του, τότε ποια θα μπορούσε να είναι η τύχη μας στα άλλα δύο προαναφερθέντα μέτωπα, του Αιγαίου και της Θράκης;

Στην Κύπρο τις επόμενες πενήντα μέρες διακυβεύεται όχι μόνο το μέλλον του νησιού αλλά και του Ελληνισμού εν συνόλω. Αν αποδειχθούμε ανάξιοι των προγόνων μας και του ονόματός μας ενώπιον μιας τέτοιας μοναδικής ιστορικής ευκαιρίας, η θέση μας δεν βρίσκεται στην Ένωση των ευρωπαϊκών κρατών αλλά στον Καιάδα των εθνών.

Κώστας Καραΐσκος,

διευθυντής «Αντιφωνητή»

Κομοτηνή, Μάρτιος 2004

Κυρίες και κύριοι,

Δεν πρόκειται να μακρυγορήσω, θα περιοριστώ σε μία πρόταση που, ως έντυπο αδέσμευτης γνώμης αλλά και αληθινής έγνοιας για τον τόπο μας, έχουμε καταθέσει προσφάτως. Αφορά την όντως ανάπτυξη, όχι δηλαδή αυτήν που θα υποβοηθήσει την λογιστική βελτίωση των μεγεθών της Θράκης αλλά την οικονομική και μορφωτική, δηλαδή την πλέον ουσιαστική. Κι αναφέρομαι στην ανάδειξη του βυζαντινού προσώπου της.

Γίνεται συχνά αναφορά στην πολυπόθητη ανάπτυξη του τουρισμού της Θράκης, μία πηγή εσόδων που θα έδινε διέξοδο στα αγροτικά, εμπορικά και βιομηχανικά αδιέξοδα του εργατικού δυναμικού. Το πρόβλημα όμως είναι ότι για να αποτελέσεις πόλο έλξης πρέπει πρωτίστως να είσαι  κ ά π ο ι ο ς. Τι μπορεί να πουλήσει σήμερα ο τόπος μας; Φυσικό κάλλος κι αρχαιότητες; Αυτά η υπόλοιπη Ελλάδα και σε μεγαλύτερη αφθονία τα διαθέτει και τις υποδομές έτοιμες τις έχει. Συνεδριακό – περιβαλλοντικό τουρισμό; Ως έναν βαθμό ναι. Είναι όμως φανερό ότι δεν μπορεί κανείς να βασίσει πολλές ελπίδες εκεί, όταν ο τόπος παρουσιάζει την γνωστή ελεεινή εικόνα στις πόλεις και στην ύπαιθρο, τον πολεοδομικό χουλιγκανισμό που κατέστρεψε την αληθινή φυσιογνωμία του.

Ισχυριζόμαστε ότι μία ρεαλιστική διέξοδος από αυτό το σημείο είναι η ανάδειξη – ακόμα και η φιλοτέχνηση – του βυζαντινού προσώπου της Θράκης, ως ευρύτερης περιοχής της επί 11 αιώνες πρωτεύουσας του βυζαντινού πολιτισμού. Σήμερα που ο τομέας του πολιτισμικού τουρισμού αναζητά τους πιο απίθανους προορισμούς για μια γεύση εξωτικής κουλτούρας, όλος ο βυζαντινός κόσμος παραμένει σχεδόν στα αζήτητα, κυρίως επειδή η κοιτίδα του πλέον βρίσκεται υπό τουρκική κυριαρχία. Τι διαθέτει σχετικά ο τόπος μας; Πύθειο, Πλωτινούπολη, Διδυμότειχο, Φέρες, Τραϊανούπολη, Μαρώνεια, Κομοτηνή, Άβδηρα, Τόπειρος, Αναστασιούπολη, Μαξιμιανούπολη, Πάτερμα, Παπίκιο. Ένα ολόκληρο δίκτυο τόπων και μνημείων που αν αναδειχθούν και γίνουν επισκέψιμα, μπορούν να συνδυαστούν με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών, ώστε να παίρνει ο επισκέπτης μία πολύ ικανοποιητική γεύση Βυζαντίου και βυζαντινής Θράκης. Άλλωστε κι αυτή η Πόλη είναι δίπλα, εύκολα πλέον προσβάσιμη – συνδυάσιμη για τον κάθε ενδιαφερόμενο.

Βεβαίως, μπορεί να αντιτείνει κανείς, ότι δεν έχουμε τις εκκλησίες της Καστοριάς ή της Θεσσαλονίκης, μοναστήρια σαν το Δαφνί ή του Αγιονόρους, ούτε οικισμούς ολόκληρους σαν τον Μυστρά ή τον Ανάβατο. Δεν έχει μεγάλη σημασία. Υπάρχει η Κοσμοσώτειρα ως σύμβολο, η μοναστική πολιτεία του Παπικίου, οι θαμμένες πόλεις σαν την Αναστασιούπολη ή την Μαξιμιανούπολη. Το γενικό κλίμα μπορεί να φτιαχτεί. Δύο βασικά εργαλεία πρέπει να κινητοποιηθούν, κατά τη γνώμη μας. Πρώτον η δημιουργούμενη Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων που ιδρύεται στην Αλεξανδρούπολη. Να πιέσουμε όσο μπορούμε ώστε να στελεχωθεί και να χρηματοδοτηθεί επειγόντως και γενναιόδωρα, εξαιρούμενη από τον γενικό κανόνα της μιζέριας που αφορά το σύνολο της χώρας. Με τους σημερινούς ρυθμούς η ανάδειξη των προαναφερθέντων τόπων θα χρειαστεί περίοδο ίση με την διάρκεια της ζωής του ίδιου του …Βυζαντίου. Και δεύτερον το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο. Είναι αυτό που μπορεί να δώσει και μία μορφωτική παράμετρο στο σχέδιο, αν αποκτήσει έναν προσανατολισμό προς τις βυζαντινές σπουδές. Οι σχολές ήδη υπάρχουν (Ιστορίας-Εθνολογίας, Φιλολογίας, Παρευξεινίων…), η κατεύθυνση χρειάζεται. Έτσι και ο συνεδριακός τουρισμός θα μπορούσε να ενισχυθεί αλλά κι αυτή η απαράδεκτη κατάσταση της συνεχούς αναφοράς σε βυζαντινολόγους – αυθεντίες του εξωτερικού θα μπορούσε κάποτε να μετριαστεί. Ο λογό-τυπος, άλλωστε, του Δημοκριτείου που είναι με βυζαντινότροπους χαρακτήρες κάτι τέτοιο δεν υπαινίσσεται;

Πολλά περισσότερα θα μπορούσε να προσθέσει κανείς. Την δυνατότητα ίδρυσης Βυζαντινού Μουσείου στην Κομοτηνή, αξιοποιώντας τη δωρεά Παπανικολάου. Την διαθέσιμη εμπειρία του Ινστιτούτου Πολιτιστικής κι Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας στην Ξάνθη σε σχέση με τις νέες τεχνολογίες. Την ίδρυση συλλόγων αναβίωσης βυζαντινών εθίμων υπό μορφή δρώμενων – happenings. Την προώθηση του τουρισμού από την Ανατολική Ευρώπη (στον οποίο ούτως ή άλλως αποβλέπουμε) δια της προβολής του κοινού μας πολιτισμικού προγόνου. Τα ευνόητα οφέλη για την εθνική θωράκιση της Θράκης. Το μορφωτικό κέρδος από την αναδίφηση του παρελθόντος μας. Ίσως υπάρχουν άλλοι, καταλληλότεροι από μας που θα μπορούσαν να πάνε παραπέρα την γενική αυτή ιδέα. Την υλοποίησή της όμως πρέπει –εφόσον συμφωνούν– να την αναλάβουν πρόσωπα της κεντρικής πολιτικής σκηνής του τόπου. Πιστεύουμε ότι προτείνουμε ένα όραμα απολύτως εφικτό και θεωρούμε κάθε κριτική  ευπρόσδεκτη.

Ευχαριστώ.

Κώστας Καραϊσκος

(Πρόταση στο 6ο Παγκόσμιο Συνέδριο Θρακών, Αλεξανδρούπολη, 13-8-2003)

Κυρίες και κύριοι,

Δεν πρόκειται να μακρυγορήσω, θα περιοριστώ σε μία πρόταση που, ως έντυπο αδέσμευτης γνώμης αλλά και αληθινής έγνοιας για τον τόπο μας, έχουμε καταθέσει προσφάτως. Αφορά την όντως ανάπτυξη, όχι δηλαδή αυτήν που θα υποβοηθήσει την λογιστική βελτίωση των μεγεθών της Θράκης αλλά την οικονομική και μορφωτική, δηλαδή την πλέον ουσιαστική. Κι αναφέρομαι στην ανάδειξη του βυζαντινού προσώπου της.

Γίνεται συχνά αναφορά στην πολυπόθητη ανάπτυξη του τουρισμού της Θράκης, μία πηγή εσόδων που θα έδινε διέξοδο στα αγροτικά, εμπορικά και βιομηχανικά αδιέξοδα του εργατικού δυναμικού. Το πρόβλημα όμως είναι ότι για να αποτελέσεις πόλο έλξης πρέπει πρωτίστως να είσαι  κ ά π ο ι ο ς. Τι μπορεί να πουλήσει σήμερα ο τόπος μας; Φυσικό κάλλος κι αρχαιότητες; Αυτά η υπόλοιπη Ελλάδα και σε μεγαλύτερη αφθονία τα διαθέτει και τις υποδομές έτοιμες τις έχει. Συνεδριακό – περιβαλλοντικό τουρισμό; Ώς έναν βαθμό ναι. Είναι όμως φανερό ότι δεν μπορεί κανείς να βασίσει πολλές ελπίδες εκεί, όταν ο τόπος παρουσιάζει την γνωστή ελεεινή εικόνα στις πόλεις και στην ύπαιθρο, τον πολεοδομικό χουλιγκανισμό που κατέστρεψε την αληθινή φυσιογνωμία του.

Ισχυριζόμαστε ότι μία ρεαλιστική διέξοδος από αυτό το σημείο είναι η ανάδειξη – ακόμα και η φιλοτέχνηση – του βυζαντινού προσώπου της Θράκης, ως ευρύτερης περιοχής της επί 11 αιώνες πρωτεύουσας του βυζαντινού πολιτισμού. Σήμερα που ο τομέας του πολιτισμικού τουρισμού αναζητά τους πιο απίθανους προορισμούς για μια γεύση εξωτικής κουλτούρας, όλος ο βυζαντινός κόσμος παραμένει σχεδόν στα αζήτητα, κυρίως επειδή η κοιτίδα του πλέον βρίσκεται υπό τουρκική κυριαρχία. Τι διαθέτει σχετικά ο τόπος μας; Πύθειο, Πλωτινούπολη, Διδυμότειχο, Φέρες, Τραϊανούπολη, Μαρώνεια, Κομοτηνή, Άβδηρα, Τόπειρος, Αναστασιούπολη, Μαξιμιανούπολη, Πάτερμα, Παπίκιο. Ένα ολόκληρο δίκτυο τόπων καί μνημείων που αν αναδειχθούν και γίνουν επισκέψιμα, μπορούν να συνδυαστούν με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών, ώστε να παίρνει ο επισκέπτης μία πολύ ικανοποιητική γεύση Βυζαντίου και βυζαντινής Θράκης. Άλλωστε κι αυτή η Πόλη είναι δίπλα, εύκολα πλέον προσβάσιμη – συνδυάσιμη για τον κάθε ενδιαφερόμενο.

Βεβαίως, μπορεί να αντιτείνει κανείς, ότι δεν έχουμε τις εκκλησίες της Καστοριάς ή της Θεσσαλονίκης, μοναστήρια σαν το Δαφνί ή του Αγιονόρους, ούτε οικισμούς ολόκληρους σαν τον Μυστρά ή τον Ανάβατο. Δεν έχει μεγάλη σημασία. Υπάρχει η Κοσμοσώτειρα ως σύμβολο, η μοναστική πολιτεία του Παπικίου, οι θαμμένες πόλεις σαν την Αναστασιούπολη ή την Μαξιμιανούπολη. Το γενικό κλίμα μπορεί να φτιαχτεί. Δύο βασικά εργαλεία πρέπει να κινητοποιηθούν, κατά τη γνώμη μας. Πρώτον η δημιουργούμενη Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων που ιδρύεται στην Αλεξανδρούπολη. Να πιέσουμε όσο μπορούμε ώστε να στελεχωθεί και να χρηματοδοτηθεί επειγόντως και γενναιόδωρα, εξαιρούμενη από τον γενικό κανόνα της μιζέριας που αφορά το σύνολο της χώρας. Με τους σημερινούς ρυθμούς η ανάδειξη των προαναφερθέντων τόπων θα χρειαστεί περίοδο ίση με την διάρκεια της ζωής του ίδιου του …Βυζαντίου. Και δεύτερον το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο. Είναι αυτό που μπορεί να δώσει και μία μορφωτική παράμετρο στο σχέδιο, αν αποκτήσει έναν προσανατολισμό προς τις βυζαντινές σπουδές. Οι σχολές ήδη υπάρχουν (Ιστορίας-Εθνολογίας, Φιλολογίας, Παρευξεινίων…), η κατεύθυνση χρειάζεται. Έτσι και ο συνεδριακός τουρισμός θα μπορούσε να ενισχυθεί αλλά κι αυτή η απαράδεκτη κατάσταση της συνεχούς αναφοράς σε βυζαντινολόγους – αυθεντίες του εξωτερικού θα μπορούσε κάποτε να μετριαστεί. Ο λογότυπος, άλλωστε, του Δημοκριτείου, που είναι με βυζαντινότροπους χαρακτήρες, κάτι τέτοιο δεν υπαινίσσεται;

Πολλά περισσότερα θα μπορούσε να προσθέσει κανείς. Την δυνατότητα ίδρυσης Βυζαντινού Μουσείου στην Κομοτηνή, αξιοποιώντας τη δωρεά Παπανικολάου. Την διαθέσιμη εμπειρία του Ινστιτούτου Πολιτιστικής κι Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας στην Ξάνθη σε σχέση με τις νέες τεχνολογίες. Την ίδρυση συλλόγων αναβίωσης βυζαντινών εθίμων υπό μορφή δρώμενων – happenings. Την προώθηση του τουρισμού από την Ανατολική Ευρώπη (στον οποίο ούτως ή άλλως αποβλέπουμε) δια της προβολής του κοινού μας πολιτισμικού προγόνου. Τα ευνόητα οφέλη για την εθνική θωράκιση της Θράκης. Το μορφωτικό κέρδος από την αναδίφηση του παρελθόντος μας. Ίσως υπάρχουν άλλοι, καταλληλότεροι από μας που θα μπορούσαν να πάνε παραπέρα την γενική αυτή ιδέα. Την υλοποίησή της όμως πρέπει –εφόσον συμφωνούν– να την αναλάβουν πρόσωπα της κεντρικής πολιτικής σκηνής του τόπου. Πιστεύουμε ότι προτείνουμε ένα όραμα απολύτως εφικτό και θεωρούμε κάθε κριτική  ευπρόσδεκτη. Ευχαριστώ.

(Πρόταση του Κώστα Καραΐσκου στο Παγκόσμιο Συνέδριο Θρακών, Αλεξανδρούπολη, Αύγουστος 2003)

      Μπορεί σ’ αυτόν τον τόπο, όπου ανθεί η φαιδρά πορτοκαλέα, τα περισσότερα από τα δημοσίως τεκταινόμενα να προκαλούν θυμηδία και να διεγείρουν τη σκωπτική μας διάθεση. Πριν από λίγες ημέρες όμως συνέβη και κάτι το οποίο πραγματικά μας στενοχώρησε και μας προκάλεσε μύριους προβληματισμούς. Ο λόγος βέβαια για εκείνον τον παπά της Σίφνου – οικτρό και ανοίκειο θέαμα στα τηλεοπτικά δελτία – ο οποίος εν μέσω του πανηγυρικού Εσπερινού του Δεκαπενταύγουστου δεν δίστασε ν’ αρχίσει να χαριεντίζεται από μικροφώνου με τον νωχελικώς παριστάμενο πρωθυπουργό, στον οποίο και δώρισε τη ζωγραφιά ενός καραβιού με τον υπέρτιτλο: «Πλοίον η Ελλάς – Κυβερνήτης ο Κώστας Σημίτης». Και δεν θα σχολιάσουμε βεβαίως τη μορφή του δώρου (καίπερ ετύγχανε σαφώς υπερβαίνουσα τα όρια του κιτς), γιατί στην προκείμενη περίπτωση αυτό είναι απολύτως δευτερεύον. Ούτε φυσικά και θα αναρωτηθούμε για το αν γνώριζε ο εν λόγω ταλαίπωρος ιερέας ότι το σχήμα του – σε σχέση με τα όσα ιεροκρυφίως ανατριχιαστικά επιτελεί κάθε Κυριακή πρωί – τον καθιστά απείρως ανώτερο από κάθε Σημίτη και από κάθε άλλον κοσμικό άρχοντα. Είναι προφανές πως δεν το γνώριζε. Ακόμη όμως και δέος να αισθανόταν ο ίδιος δίπλα στον πρωθυπουργό της χώρας (ως μη ώφειλεν), δεν είχε έστω τη στοιχειώδη ευφυία για να συνειδητοποιήσει τουλάχιστον σε τι είδους βεβήλωση της μεγάλης Εορτής προέβαινε εκείνη τη στιγμή, διακόπτοντας τον Εσπερινό της Παναγίας και αρχίζοντας μέσα στην εκκλησία το γλείψιμο (μια και πραγματικά δυσκολευόμαστε να το ονομάσουμε αλλιώς); Και το εξίσου θλιβερό είναι ότι και άλλες φορές έχουμε παρακολουθήσει παρόμοια περιστατικά. Ε λοιπόν, όσο ανεκτικοί άνθρωποι κι αν είμαστε, το να βλέπουμε λειτουργούς του Υψίστου να μετατρέπονται έτσι ελαφρά τη καρδία σε ταπεινούς σφουγγοκωλάριους του κάθε ανεκκλησίαστου κοσμικού μασόνου αρχιντενεκέ (και δη μέσα στους ιερούς ναούς), αυτό είναι κάτι που πολύ δύσκολα μπορούμε να το ανεχτούμε. Είναι άραγε τόσο σίγουροι εκείνοι οι παπάδες μας που διακρίνονται από παρόμοιο φρόνημα, ότι όταν ο Κύριος μιλούσε για την απόδοση των του Καίσαρος τω Καίσαρι, εννοούσε αυτήν ακριβώς την κατάντια; Ας το σκεφτούν λοιπόν λίγο, πριν συνεχίσουν να Τον προσβάλλουν τοιουτοτρόπως, κάνοντας μέσα στις εκκλησίες δημόσιες σχέσεις ή μοιράζοντας καράβια, βαρκούλες και κάθε είδους λοιπά πλεούμενα…

                                                                          Ο ΕΞ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Κομοτηνή, 25-4-2002

Αξιότιμε κ. Υπουργέ,                                                            

Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι νεοπροσφυγικοί σύλλογοι των Ελλήνων από την πρώην Σοβιετική Ένωση απευθυνόμαστε σε σας για ένα θέμα απολύτως συγκεκριμένο και απλό, μα και ζωτικής σημασίας για εμάς. Πρόκειται για τη σχολική διδασκαλία της ρωσικής γλώσσας.

Ως γνωστόν, η πλειοψηφία των ομογενών από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης είχαν ως κύρια χρηστική γλώσσα την ρωσική. Έτσι, τα παιδιά μας σήμερα που φοιτούν στα ελληνικά σχολεία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης – πέρα από την δεδομένη πρόοδό τους στην ελληνική – γνωρίζουν σ’ έναν ικανοποιητικό βαθμό και την ρωσική και την μιλούν με σχετική επάρκεια. Εκεί που τα περισσότερα υστερούν είναι στη γραφή και ανάγνωσή της, όπως και στη γνώση των γραμματικών κανόνων της.

Είναι βεβαίως περιττό να αναλυθεί η σημασία της γνώσης μιας ξένης γλώσσας, πόσο μάλλον για παιδιά που συνήθως έχουν να ξεπεράσουν άλλα προβλήματα (προσαρμογής, νοοτροπίας, οικονομικής στενότητας, κ.α.) στο διαγραφόμενο επαγγελματικό τους μέλλον. Κι είναι μάλλον προφανή και τα πρόσθετα οφέλη από τη ρωσομάθεια χιλιάδων Ελλήνων που αύριο θα μπορούν να φοιτήσουν, να αναπτύξουν επιχειρηματική δραστηριότητα, να προωθήσουν πολιτιστικές ανταλλαγές, τόσο στην αχανή περιοχή που εκτείνεται από τα ανατολικά σύνορα της διευρυμένης Ευρωπαϊκής Ένωσης μέχρι την Ιαπωνία, όσο και στα σλαβόφωνα Βαλκάνια (Βουλγαρία, Σερβία, Σκόπια, Μαυροβούνιο). Οι πρέσβεις της χώρας μας και του πολιτισμού μας στο 1/6 της υφηλίου είναι ήδη διαθέσιμοι, λείπει μονάχα μία ελάχιστη κίνηση από πλευράς Ελληνικής Πολιτείας.

Γνωρίζετε ότι η διδασκαλία μιας δεύτερης ξένης γλώσσας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση σήμερα αφορά τις πλέον διαδεδομένες δυτικές γλώσσες. Μάλιστα, πληροφορούμαστε ότι υπάρχει πρόβλεψη να προστεθούν και νέες γλώσσες προς επιλογήν από τη νέα σχολική χρονιά. Θεωρούμε λοιπόν εύλογο το αίτημα να συμπεριληφθεί σ’ αυτές και η ρωσική, με στόχο την διασφάλιση όλων των ανωτέρω πλεονεκτημάτων. Παράλληλα, είναι ευνόητο το πόσο οικειότερο θα γίνει το σχολείο για τα παιδιά μας – έστω και για δύο ώρες την εβδομάδα – πόσο ανετότερα θα αισθανθούν βλέποντας τη γλώσσα και την κουλτούρα των οικογενειών τους να γίνεται αποδεκτή και σεβαστή σ’ ένα περιβάλλον που αποδεικνύει εν τοις πράγμασι την πίστη του στην πολυπολιτισμικότητα. Αλλά και στο επίπεδο της εφαρμογής δεν πρόκειται να υπάρξει κανένα πρόβλημα, καθώς αφθονούν οι πτυχιούχοι της ρωσικής φιλολογίας ανάμεσά μας – άνθρωποι που σήμερα είναι άνεργοι ή απασχολούνται σε αλλότριες εργασίες.

Κύριε Υπουργέ,

Δεν ζητάμε ούτε κάποια θετική διάκριση για τα παιδιά μας ούτε καμμία χαριστική ρύθμιση (όπως αυτή του ποσοστού 0,5% για την εισαγωγή των μουσουλμανοπαίδων στα ΑΕΙ – ΤΕΙ), παρότι θα είχαμε λόγους να το πράξουμε. Ζητάμε μόνο μία απλή απόφαση της Ελληνικής Πολιτείας, η οποία θα βοηθήσει αφενός τα παιδιά μας να εκμεταλλευτούν ένα εν δυνάμει πλεονέκτημά τους – πληρωμένο με την προσφυγιά που ζήσανε – κι αφετέρου την ελληνική κοινωνία να ξεπεράσει το αρνητικό στερεότυπο του «ρωσοπόντιου» και να διευρύνει τους ορίζοντές της. Ευελπιστούμε για την θετική σας απάντηση και είμαστε στη διάθεσή σας για οποιανδήποτε περαιτέρω πληροφορία.

Με εξαιρετική τιμή (ακολουθούν σφραγίδες και υπογραφές 5 νεοπροσφυγικών σωματείων της Θράκης)        

Σύνταξη: Καραΐσκος Κώστας

(Η πρόταση υποβλήθηκε αρχικά στον τότε υπουργό Π. Ευθυμίου, δύο φορές – την πρώτη την… είχαν χάσει – και υιοθετήθηκε τον Νοέμβριο του 2002 (φραστικά). Τότε είχε ανακοινωθεί ότι από τον Γενάρη (!) του 2003 ξεκινάει η διδασκαλία νέων ξένων γλωσσών, μεταξύ των οποίων και της ρωσικής. Οι μήνες πέρασαν, τίποτε δεν συνέβη και οι αρμόδιοι του ΥΠΕΠΘ άλλοτε μας έλεγαν ότι δεν υπήρξε ενδιαφέρον στα σχολεία (πότε τα ρώτησαν;) κι άλλοτε ότι δεν υπήρχαν τα χρήματα (!) για την υλοποίηση… Τελικά η πρόταση υιοθετήθηκε επί υπουργίας Ευριπίδη Στυλιανίδη και μάλιστα παρουσιάστηκε στον ίδιον τον Πούτιν ως σημαντικό βήμα τη «χρονιά της Ρωσικής γλώσσας» (2008) κατά την επίσκεψη Καραμανλή στη Μόσχα.)