Υπάρχει ένας τομέας όπου οι «μεταρρυθμίσεις» και οι «διαρθρωτικές αλλαγές» προχωρούν σταθερά και ύπουλα, χωρίς τυμπανοκρουσίες και χωρίς να αναγράφονται σε κανένα μνημόνιο. Ωστόσο, η σταθερή τους πορεία οδηγεί με σιγουριά στην αποσύνθεση και στην απάλειψη κάθε προοπτικής για το μέλλον. Είναι ο πολύπαθος χώρος της εκπαίδευσης, ο οποίος με την είσοδό του στον κόσμο του «νέου σχολείου», πασοκικής εμπνεύσεως αλλά διακομματικής εφαρμογής, χάνει και την μικρή παιδευτική αξία που του είχε απομείνει.
Η κατάρρευση, βέβαια, συντελέστηκε σταδιακά. Μετά την μεταπολίτευση εξοβελίστηκαν ή υποβαθμίστηκαν τα αρχαία ελληνικά και η βυζαντινή παράδοση (και σήμερα δεν υπάρχει ούτε ένα βυζαντινό κείμενο στο ελληνικό σχολείο!), εισήχθησαν τα «μοντέρνα» ιδεολογήματα μιας λαϊκίστικης παιδαγωγικής, όπως η ακώλυτη προαγωγή στο δημοτικό, η μαθητοπατερική επιείκεια, η χρησι-μοθηρική λογική των εξετάσεων, η αποσπασματικότητα των γνώσεων σε ένα αλλοπρόσαλλο περιεχόμενο παιδείας, καλλιεργήθηκε η λογική της ήσσονος προσπάθειας, υποβαθμίστηκε η τεχνική εκπαίδευση και η διδασκαλία της Τέχνης. Αναμενόμενο αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν να σφυρηλατηθεί ο συγκεκριμένος τύπος του Νεοέλληνα, ο οποίος αποτέλεσε άριστο (και άχρηστο) γρανάζι μιας παρασιτικής οικονομίας και κοινωνίας, ικανός να τραφεί από τις παθογένειές της, ωσότου να φτάσει στην τελική κατάρρευση.
Ωστόσο, τον τελευταίο χρόνο ο «άνεμος των μεταρρυθμίσεων» του «νέου σχολείου», αφού σάρωσε τη μετάφραση αρχαίου κειμένου, τη λογοτεχνικότητα και την ιστορικότητα των λογοτεχνικών κειμένων (επικράτησε ένας άγονος κοινωνιολογισμός), τη συνοχή, δομή και έκφραση του λόγου για χάρη του επικοινωνιακού πλαισίου (έμφαση δηλαδή δίνεται όχι στη βαθύτερη ουσία της γλώσσας αλλά σε μια …συγκυριακή επικοινωνία), μας επιφύλασσε και μια έκπληξη προς το τέλος της χρονιάς. Στην τελική βαθμολογία της πρώτης Λυκείου (προσεχώς και στις επόμενες τάξεις) τα γλωσσικά μαθήματα αποδίδουν έναν βαθμό/μέσο όρο όλων του κλάδου, το ίδιο και τα φυσιογνωστικά (Φυσική, Χημεία, Βιολογία) και τα Μαθηματικά (Άλγεβρα, Γεωμετρία). Άρα, και με δεδομένο πως η προαγωγή στο Λύκειο επιτυγχάνεται απλώς με τον μέσο όρο όλων των μαθημάτων, ενδεχόμενη ανεπάρκεια ενός μαθητή σε ένα από τα παραπάνω μαθήματα καλύπτεται εύκολα και φυσικά μέσα στο σύνολο των μαθημάτων … χάνεται, καθώς το νεοεισελθόν μάθημα της Ερευνητικής εργασίας (project) λειτουργεί ως σανίδα σωτηρίας και με τα 18-19-20 που συνήθως παρέχει αφειδώς σε όλους δεν αφήνει να υστερήσει κανείς! Έτσι προάγονται όλοι, με τη βοήθεια της ξένης γλώσσας ή των Θρησκευτικών, ακόμη κι αν είχαν μέσους όρους σε ΟΛΑ τα βασικά μαθήματα κάτω του … πέντε (αρ. 5)*!
Η ακώλυτη προαγωγή του Δημοτικού επεκτείνεται και στις άλλες βαθμίδες και η ενοχική μαθητοφιλική λογική μιας κλυδωνιζόμενης κοινωνίας ολοκληρώνει το καταστρεπτικό έργο για τα νέα μέλη της. Αρκεί πια η τυπική παρουσία των μαθητών στο σχολείο κι αυτή δεν χρειάζεται να είναι και … αδιάλειπτη, καθώς υπάρχει ένα υπερβολικά μεγάλο όριο αδικαιολόγητων απουσιών που μπορεί κανείς να έχει.
Ουσιαστικά, όσοι «σχεδιάζουν» τη στρατηγική της εκπαίδευσης της νέας γενιάς καταργούν τη βαθμολογία, άρα και τον μοναδικό (δυστυχώς) τρόπο αξιολόγησης των μαθητών σήμερα, αφού όλοι οι βαθμοί – από την αρχή ως το τέλος της εικοσάβαθμης κλίμακας – οδηγούν σε προαγωγή. Καταργούν τον βαθμό ως εξωτερικό κίνητρο (το εσωτερικό, δηλαδή το μαθησιακό/γνωστικό δεν είναι πάντα ισχυρό), που είναι απαραίτητο για να στρέψει τον μαθητή στη μόρφωση, να τον ανταμείψει ή όχι για την επίδοσή του και γενικά να ανατροφοδοτήσει όλη τη μαθησιακή διαδικασία. Τελικά, οι μόνοι βαθμοί που έχουν ακόμη αξία είναι οι βαθμοί των πανελληνίων εξετάσεων, με αποτέλεσμα η μορφωτική αξία όλου του σχολείου να καταπνίγεται και να διασώζεται μόνο η εξεταστική αξιολόγηση λίγων μαθημάτων, πράγμα που καθιστά όλα τα υπόλοιπα πάρεργο.
Κι αφού έχουν χαθεί και τα τελευταία κίνητρα για μάθηση και μένει αποκλειστικά στους μαθητές η επίτευξη μιας εισιτήριας βαθμολογίας για το πανεπιστήμιο  με «μορφωτικά» εργαλεία την αποστήθιση, την τυποποίηση και κάθε είδους πρόχειρη συνταγή επιτυχίας, καταλαβαίνουμε ότι η αμάθεια και η αμορφωσιά, ήδη παρούσες εδώ και αρκετές δεκαετίες, τώρα βαθαίνουν και οδηγούν το εκπαιδευτικό μας σύστημα στα όρια της γελοιότητας. Σημειωτέον σ’ αυτό το σημείο πως ακόμη και βαρύγδουποι και φιλόδοξοι πλην εξωπραγματικοί στόχοι, όπως αυτοί της Ερευνητικής εργασίας (project), δεν είναι δυνατόν ούτε καν να προσεγγιστούν, γιατί το ελληνικό σχολείο πάσχει από έλλειψη βάσεων και βασικών γνώσεων, οπότε η υπάρχουσα κινούμενη άμμος τους καταπίνει. Έτσι, αν στο παρελθόν προκαλούσε θυμηδία στην κοινωνία η άγνοια από ορισμένους μαθητές στοιχειωδών γνώσεων σε ιστορία, μαθηματικά και γλώσσα, σήμερα ποια στάση θα έχουμε απέναντι σε απόφοιτους Λυκείου που δεν θα μπορούν να κατανοήσουν και να εκφράσουν το παραμικρό για οποιοδήποτε τομέα του πολιτικού, κοινωνικού και πολιτιστικού μας βίου;
Κατ’ επέκταση, το ελληνικό σχολείο από την άποψη της ηθικής καλλιέργειας και εμπέδωσης ηθικών αξιών στους μαθητές δεν είναι δυνατόν να …προαχθεί ποτέ! Κι αυτό γιατί καλλιεργεί αδιάφορους, φυγόπονους μαθητές, χωρίς στοιχειώδη μορφωτικό προσανατολισμό, μαθητές που αγνοούν κάθε έννοια επιμονής, αγωνιστικότητας και στρατηγικής για την επιτυχία. Εν τέλει, μαθητές που αύριο θα είναι πολίτες πολιτικά και επαγγελματικά ανερμάτιστοι, εντελώς απροετοίμαστοι για την κοινωνική και εργασιακή ζούγκλα που τους περιμένει και ενάντια στην οποία πρέπει να δώσουν σκληρό αγώνα επιβίωσης. Δυστυχώς, μαθητές που είχαν μόνη τους …αρετή να είναι ωσεί παρόντες σε ένα αποσαθρωμένο εκπαιδευτικό σύστημα, χωρίς να έχουν μυηθεί στη μαθηματική σκέψη, στην πολυπλοκότητα των δομών και των σχέσεων του ιστορικού μας βίου, στην ακρίβεια και την αλήθεια της γλώσσας και της Τέχνης, θα πάνε ως πρόβατα επί σφαγήν σε ένα σκληρό νεοαποικιακό κοινωνικό και οικονομικό σύστημα.
Επομένως, αφού ο θεσμός της εκπαίδευσης δεν δίνει καμμιά απάντηση στο ζητούμενο της μόρφωσης των παιδιών, μόνη λύση απομένει η αυτομόρφωση, η οποία σίγουρα μπορεί να διαφυλάξει την παιδεία μας και είναι προτεραιότητα αρκετών οικογενειών. Εφόσον, όμως, θεσμική απάντηση δεν υπάρχει, πάλι θα επικαλεστούμε τον πατριωτισμό του καθενός και τον «Θεό της Ελλάδας»…
Παν. Καρακολίδης

* Το επεξηγώ με παράδειγμα: Με …κενή κόλλα στις εξετάσεις του Ιουνίου σε Αρχαία, Νέα, Έκθεση, Άλγεβρα, Γεωμετρία, Φυσική, Χημεία, Βιολογία, μαθητής της Α’ Λυκείου που είχε προφορικό βαθμό 9 σ’ αυτά, χάρη στο 20 του project και σ’ ένα 16 των Αγγλικών, περνάει  με τα …τσαρούχια!