Παγκόσμια Ἡμέρα τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας σήμερα (9/2) καί σκέφτηκα νά γράψω λίγα πράγματα γιά τήν παραδοσιακή γραφή της πού χρησιμοποιῶ, μιά πού βλέπω σχόλια ἐνδεικτικά κάποιας δυσανεξίας.

Τό μονοτονικό ἐπιβλήθηκε τό 1982, σέ μιά μεταμεσονύκτια συνεδρία τῆς Βουλῆς, μέ λιγότερους ἀπό 20 βουλευτές παρόντες. Καί μόνον αὐτό δείχνει τήν ἐλαφρότητα μέ τήν ὁποίαν ἀντιμετωπίστηκε ἡ δισχιλιετής μορφή τῆς πιό ἔνδοξης γλώσσας τῆς ἀνθρωπότητας ἀπό τούς τότε Πασοκυβερνῶντες. Τό ἐπιχείρημα ἦταν “νά φύγουμε ἀπό τούς τύπους καί νά πᾶμε στή μόρφωση τοῦ λαοῦ”. Τό ἀποτέλεσμα τό εἴδαμε, ἄλλωστε ἦταν προδιαγραμμένο γιά ὅποιον ἔβλεπε πέρα ἀπό τή μύτη του. Ἀπό τό κείμενο πού ἔγραψα πρίν 32 χρόνια ἐπιχειρηματολογώντας γιά τήν ἀναγκαιότητα ἐπαναφορᾶς τοῦ “πολυτονικοῦ” συστήματος, σήμερα συνοψίζω σέ λίγες ἀράδες:

- Καμμία χρησιμοθηρία δέν μπορεῖ νά δικαιολογήσει ἐπεμβάσεις πάνω στό σῶμα τῆς ἱστορικῆς μας γλώσσας. Οὔτε τό χρονικό κέρδος οὔτε ἡ εὐκολία τοῦ γράφοντος εἶναι σοβαρά ἐπιχειρήματα.

- Τί ἄλλο ἐπικαλέστηκαν οἱ μονοτονικοί γλωσσοφάγοι; Ὅτι στήν ἀρχαία της μορφή ἡ ἑλληνική γραφόταν μόνο μέ κεφαλαῖα καί οἱ τόνοι εἰσήχθησαν τόν 2ο μ.Χ. αἰώνα! Μά, φυσικά, ἀφοῦ τότε χρειάστηκε νά γίνει, καθώς ἡ ἐξάπλωση τῆς γλώσσας γεννοῦσε προβλήματα στήν ἐκφορά της κι ἔπρεπε νά λυθοῦν. Κανείς δέν ἐπέμενε στό πολυτονικό ὡς σύνδεση μέ τήν κλασική ἐποχή ἀλλά μόνο γιά τό ΑΔΙΑΣΠΑΣΤΟ τῆς ἑλληνίδος γραφῆς. Κι ἄν ἔχει σήμερα χαθεῖ ἡ μουσικότητα τῆς ἑλληνικῆς, οἱ τόνοι τουλάχιστον τήν ὑπενθύμιζαν, ποιόν χαλοῦσε αὐτό;

- Τούς αἰσθητικούς λόγους δέν θά τούς ἐπεξηγήσω, εἴτε τούς ἀντιλαμβάνεται κανείς εἴτε ὄχι. Μόνο θυμίζω μιά φράση τοῦ μέγιστου τῶν ποιητῶν μας, πώς τό Αἰγαῖο ἔχει καί τό πανάκι του (τήν ψιλή) καί τό κῦμα του (τήν περισπωμένη)…

- Τά προβλήματα τοῦ μονοτονικοῦ: ἀσάφεια καί δυσαναγνωσία, ἀφοῦ διακόπτεται ἡ ροή τῆς ἀνάγνωσης γιά νά ψάξεις τό νόημα στά συμφραζόμενα. Πολλοί μπορεῖ νά μήν τό ἐπισημαίνουν, καί πράγματι, ὅσο λιγότερο διαβάζεις τόσο λιγότερο τό …συναντᾶς.

- Ἡ ἀδυναμία κατανόησης γλωσσικῶν τύπων πού συνδέονται μέ τήν δασεία (ἀφαίμαξη, ἀνθυπολοχαγός…), ἀκόμα καί τήν παρουσία της στά δάνειά μας πρός ξένες γλῶσσες (super, submarine, hippopotamus, helix…)

- Ἡ πλήρης ἀπαξίωση τοῦ τονισμοῦ στή συνείδηση τοῦ μαθητῆ, πού καταλήγει σέ ἀτονικά κείμενα ἤ σέ τυχαία τοποθέτηση μιᾶς γραμμῆς κάπου, δίκην λεκέ.

Ἄς δοῦμε λίγο ποῦ φτάσαμε καταργώντας τούς ἐλάχιστους κανόνες τονισμοῦ καί τίς λίγες δασυνόμενες λέξεις πού τίς μαθαίναμε σάν ποίημα ἀπό πιτσιρικάδες. Τώρα τά παιδιά μαθαίνουν μονοτονικό καί ὅταν φτάνουν στά ἀρχαῖα κείμενα διδάσκονται πολυτονικό! Βλέπουν πνεύματα στή γραφή καί νομίζουν ὅτι πρόκειται γιά ἀρχαῖο κείμενο! Ἔχουμε κείμενα λογοτεχνῶν πού δώσανε μάχη γιά νά μείνει ἡ γραφή μας ἀκέραια, καί πού τούς διδάσκουμε στά σχολεῖα μας στό …μονοτονικό – σάν νά ντύνεις τόν Κολοκοτρώνη Τοῦρκο! Ἔχουμε ἐκδόσεις ἀναφερόμενες σέ παλιότερα ἑλληνικά κείμενα πού τά παραθέτουν σέ πολυτονικό καί δίπλα σχολιάζουν σέ μονοτονικό – λές καί μιλᾶμε γιά ἄλλη γλῶσσα! Μιά τρέλλα!

Ἐν κατακλεῖδι, δέν ἔχω καμμία ψευδαίσθηση πώς στή σημερινή Ἑλλάδα μπορεῖ νά γίνει σοβαρή δημόσια συζήτηση πάνω στό θέμα αὐτό. Οὔτε ἡ τρομακτική ἀκμή τῆς Κίνας μέ τά 2000 ἰδεογράμματα -πού δέν διανοήθηκε νά ἐκλατινίσει ἤ νά “ἁπλουστεύσει”- μᾶς λέει κάτι γιά τίς νοητικές ἱκανότητες πού καλλιεργεῖ στόν ἀνθρώπινο ἐγκέφαλο ἕνας ἀπαιτητικός κώδικας. Ὅμως ἄς ἐπιτραπεῖ ἔστω σέ κάποιους εὐάριθμους φίλους νά μήν συμβιβάζονται μέ τήν ἦττα καί νά κρυφοελπίζουν σέ μιά θαυματουργή ἄνθιση…

(FB, 9/2/2026)