Στην τακτική συνεδρίαση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος στις αρχές του Οκτωβρίου ο Αρχιεπίσκοπος μίλησε για «τείχη οχυρά» της Εκκλησίας στην αλλοίωση της ταυτότητας του λαού. Και ζήτησε «τη συνεργασία της Εκκλησίας και της Πολιτείας με ειλικρίνεια και συνέπεια και να δώσουν το παράδειγμα στον λαό για συνεργασία και ενότητα». Σημαντικά όλα αυτά, τα κατά τα άλλα αυτονόητα, εφόσον έχουμε χάσει τον μπούσουλά μας και Εκκλησία και Πολιτεία. 

Από τα χαρίσματα του εκκλησιαστικού ηγέτη είναι ότι δεν επιβάλλεται αλλά αποτελεί υπόδειγμα στους πιστούς με τον λόγο του, τον ενθαρρυντικό και οικοδομικό, με την άψογη συμπεριφορά του, με την θυσιαστική του αγάπη, που τον διακρίνει από κάθε κοσμικό ηγέτη, με την πνευματική του ζωή, με την πίστη, με την αγνότητά του.
Ο Αρχιεπίσκοπος όμως, την επόμενη ημέρα αυτών των βαρυσήμαντων λόγων, καταπάτησε τη συνοδικότητα, που ήταν η σημαία της εκλογής του στον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Είχε προτείνει όταν ήταν Θηβών να συστήνεται το τριπρόσωπο και μετά να γίνεται εκλογή με κλήρωση. Τίποτε τέτοιο δεν έγινε, ούτε κάν η ίδια η πρόταση δεν αρθρώθηκε τόσα χρόνια στην Ιεραρχία. Απεναντίας, μετά τον μακαριστό Χριστόδουλο, που έκανε μητροπολίτες όσους ήταν από τον Βόλο, ήρθε ο Ιερώνυμος και έκανε όλους όσους ήταν από την πρώην Μητρόπολή του. Το τελευταίο όμως που δεν κράτησε ούτε τα προσχήματα ήταν στην εκλογή του νέου Μητροπολίτη Τρίκκης και Σταγών. Ο (πρώην πλέον) Μητροπολίτης Τρίκκης και Σταγών κος Αλέξιος, υπέβαλε αρχές Οκτωβρίου την παραίτησή του επίσημα, υπέρ του (για λίγους μήνες) πρωτοσυγγέλου του, και σε τρείς ημέρες η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος τον ικανοποίησε. Αυτό είναι ανθρώπινο να θέλεις να ικανοποιήσεις έναν συνεργάτη σου… Δημιουργεί όμως ένα προηγούμενο πολύ άσχημο. Βέβαια ο πρώτος διδάξας ήταν ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος, που έγινε Θηβών όταν ο προκάτοχός του Νικόδημος εν ζωή παραιτήθηκε υπέρ του.
Ανθρώπινο είναι να θέλει ο πατέρας να δώσει την επιχείρησή του στο παιδί του, την τέχνη του, το γραφείο του και να υπάρχει μια διαδοχή. Αλλά, άλλο ανθρώπινη ανάγκη και άλλο εκκλησιαστική πρακτική. Γιατί δεν εφαρμόστηκε αυτό στην περίπτωση του Ιωαννίνων, να εκλέξουν τον (τότε) Αρχιμανδρίτη Δημήτριο Αργυρό (που τον εκλέξανε προχθές Μητροπολίτη Κεφαλληνίας), που ήταν από τα Γιάννενα, πολλά χρόνια κληρικός, διευθυντής της Ανωτάτης Εκκλησιαστική Σχολής Βελλά και ήξερε τα πράγματα στην Μητρόπολη από πρώτο χέρι. Εκεί πήγαν τον πρωτοσύγκελο της Αρχιεπισκοπής, μεγάλη μητρόπολη γαρ.
Η κάθε μητρόπολη δεν είναι τσιφλίκι του πατέρα του εκάστοτε ποιμένα για να τη διαφεντεύει όπως θέλει και να την παραδίδει όπου και όποτε θέλει. Υπάρχουν κανόνες και πρακτική στην Εκκλησία. Βέβαια δεν επικαλείται κανείς τον εν ενεργεία Καταστατικό χάρτη της Εκκλησίας (νόμος 590/1977), διότι αυτός είναι «ένας των πλέον δικτατορικών καταστατικών χαρτών», αλλά το ήθος των εκκλησιαστικών αρχόντων, καλλιεργείται στην πρακτική της εκκλησιαστικής ζωής.
Ο αρχιεπίσκοπος στη ίδια εισήγηση στη Ιερά Σύνοδο είπε και ότι «το τραγικό είναι ότι οι εχθροί μας δεν είναι πλέον πέρα και μακριά, είναι εντός των τειχών μας. Το βλέπουμε, το οσφραινόμαστε». Όντως οι εχθροί βρίσκονται εντός των τειχών. Η παρουσία και η δράση τους υπονομεύει τον γνήσιο εκκλησιαστικό βίο και συνιστά θανάσιμη πνευματική απειλή για το ορθόδοξο χριστιανικό φρόνημα και το ήθος ποιμένων και ποιμαινομένων. Φοβερή και τρομερή η έλλειψη κατήχησης και διαφωτισμού του λαού επί δογματικών θεμάτων ήθους και λατρείας. Η εκκοσμίκευση, που ενδεικτικά φαίνεται στον τρόπο και τη συχνότητα διεξαγωγής πολυαρχιερατικών συλλείτουργων, ο διαβλητός τρόπος εκλογής των ποιμένων, η μεσαιωνική εκκλησιαστική δικαιοσύνη, η υποβάθμιση του συνοδικού συστήματος διακυβέρνησης της Εκκλησίας, για το οποίο άλλοτε εκόπτετο ο νυν αρχιεπίσκοπος, η ΔΙΣ που συνέρχεται μόνον τρεις φορές το μήνα…
Οι Μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος είναι σαν τους πανεπιστημιακούς∙ εκλέγουν εκλέκτορες, που στην επόμενη εκλογή θα τους ζητήσουν να εκλέξουν τον εκλεκτό τους. Η περίπτωση του Τρίκκης είναι χαρακτηριστική. Όπως έλεγε ιεράρχης που βρίσκετε κοντά στον αρχιεπίσκοπο, «τόσα χρόνια ο Τρίκκης ψήφιζε τους εκλεκτούς μας, ήρθε η ώρα να τον ανταμείψουμε».
Τα «βαρυσήμαντα» λόγια τους αρχιεπισκόπου στην τελευταία σύναξης της Ιεράς Συνόδου μοιάζουν με λόγια γραμμένα στην άμμο, που έρχεται το κύμα και τα σβήνει. Εάν θέλει να μείνει στην ιστορία πρέπει να γράφει σε μάρμαρο.
K. M. Βολιώτης

Συγκλονιστικά είναι τα στοιχεία δημοσκόπησης για τη σχέση των Ελλήνων με την Ορθόδοξη Εκκλησία. Η εφημερίδα «Το Βήμα» σε δύο συνεχείς Κυριακές ( 12 και 19 Απριλίου 2015) δημοσίευσε δημοσκόπηση της εταιρείας «Κάπα Research Α.Ε.». Σύμφωνα με αυτή το 81,4% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι –έναντι παλαιότερα του 95% – και το 14,7% άθεοι, έναντι παλαιότερα του 2%. Όμως ενώ δηλώνουν Χριστιανοί Ορθόδοξοι μέσα σε δεκαπέντε χρόνια υπερτριπλασιάστηκαν όσοι δηλώνουν ότι δεν θρησκεύονται:
- Το 2001 το 13,8% δήλωσε ότι δεν θρησκεύεται, ενώ το 85,6% ότι θρησκεύεται.
- Το 2015 το 45,9% δηλώνει ότι δεν θρησκεύεται, ενώ μόνο το 51,9% ότι θρησκεύεται.
Ένα άλλο συνταρακτικό στοιχείο είναι πως μέσα σε δέκα χρόνια μειώθηκαν στους μισούς όσοι καθημερινά προσεύχονται και υπερτετραπλασιάστηκαν όσοι δεν προσεύχονται ποτέ:
-Το 2006 το 54,2% προσευχόταν καθημερινά και το 7,2% ποτέ.
-Το 2015 το 24,4% προσεύχεται καθημερινά και το 29,6% ποτέ.

Εξίσου συνταρακτικό είναι το στοιχείο της δημοσκόπησης ότι μέσα σε δέκα χρόνια μειώθηκαν στο ένα τρίτο εκείνοι που εκκλησιάζονται κάθε Κυριακή, ενώ υπερπενταπλασιάσθηκαν όσοι δεν πηγαίνουν ποτέ στην Εκκλησία:
- Το 2006 το 22,7% πήγαινε κάθε Κυριακή στην Εκκλησία, το 24,6% έως τρεις φορές τον μήνα και το 6,9% ποτέ.
- Το 2015 το ποσοστό όσων πηγαίνουν κάθε Κυριακή στην Εκκλησία περιορίζεται στο 6,7%, στο 10% όσων πηγαίνουν έως τρεις φορές, ενώ το ποσοστό όσων δεν πηγαίνουν ποτέ στην Εκκλησία έφτασε το 36,7%.
Άλλες παράμετροι που δείχνουν την τάση της κοινωνίας του 2015 να απομακρυνθεί από τη διδασκαλία και τους Κανόνες της Εκκλησίας είναι και αι ακόλουθοι:
- Οριακά πλέον τάσσεται υπέρ της διατηρήσεως των θρησκευτικών συμβόλων στους δημόσιους χώρους: Το 51,3% είπε «ναι» και «μάλλον ναι» και το 45,4% «όχι» και «μάλλον όχι».
- Το 2006 το 36,7% τάχθηκε υπέρ του να διδάσκεται το Ορθόδοξο δόγμα στα θρησκευτικά του σχολείου, ενώ το 2015 τάσσεται μόνο το 13,8%, δηλαδή υποτριπλασιάστηκε.
- Οριακά πλέον – το 50,5% – τάσσεται κατά του γάμου των ατόμων του ιδίου φύλου. Όμως το 65,6% τάσσεται υπέρ της άποψης ότι «η ομοφυλοφιλία είναι ένας τρόπος ζωής που πρέπει να γίνει αποδεκτός από την κοινωνία».
- Το 82,3% τάσσεται υπέρ του πολιτικού γάμου.
- Το 73% υπέρ της καύσης των νεκρών. Και
- Το 78,4% υπέρ του να πληρώνει η Εκκλησία τους μισθούς των ιερέων Της.
- Το 74,5% τάσσεται υπέρ του διαχωρισμού Κράτους – Εκκλησίας.
Από τη δημοσκόπηση γίνεται σαφές το γεγονός ότι μέσα στην τελευταία δεκαετία η επιρροή της ποιμαίνουσας Εκκλησίας στην κοινωνία έχει σημαντικά υποχωρήσει. Αυτό ενώ οι συνθήκες που θα μπορούσε να ασκήσει το έργο της ήσαν σχεδόν ιδανικές:
- Παρά την γενική και βαθειά κρίση η Πολιτεία έδειξε πνεύμα συνεργασίας.
- Δεν υπήρχε και δεν υπάρχει οποιαδήποτε αντιπολίτευση στο εσωτερικό της Ιεραρχίας. Ο Αρχιεπίσκοπος κυριαρ- χούσε και κυριαρχεί στην Ιεραρχία και επέβαλλε και επιβάλλει τις απόψεις του σε όλα τα θέματα και τις επιλογές του στις εκλογές Αρχιερέων.
- Δεν υπάρχει οποιαδήποτε ενόχληση από το εκκλησιαστικό ρεπορτάζ. Αντίθετα ό,τι δημοσιεύεται είναι δελτία τύπου με φωτογραφίες που αποστέλλουν η Αρχιεπισκοπή και οι Μητροπολίτες, όσοι έχουν μπει σε αυτό τον πειρασμό… Γι΄ αυτό και στην πραγματικότητα όσα γράφονται είναι παντελώς αδιάφορα και διαβάζονται μόνο από όσους αρέσκονται στο κουτσομπολιό…
- Με το Φανάρι μπορεί οι σχέσεις να μην είναι στο καλύτερο σημείο, αλλά δεν υπάρχουν εμφανείς συγκρούσεις.
Μια εξήγηση για την απομάκρυνση των πιστών από την Εκκλησία είναι πως έχει αμβλυνθεί ο ιεραποστολικός ζήλος και αντίστοιχα έχει αυξηθεί η γραφειοκρατική αντίληψη για την αρχιεροσύνη και την ιεροσύνη. Ο Μητροπολίτης και ο ιερέας δεν τρέχουν στο πρόβατο που απομακρύνθηκε και κινδυνεύει, απλώς το περιμένουν να επιστρέψει… Όσοι το περιμένουν… Γιατί ορισμένοι πηγαίνουν τακτικά στο εξοχικό τους και απολαμβάνουν τη φύση…
Παράλληλα σε Μητροπολίτες και ιερείς όσο μειώνεται η ιεραποστολή, κάτι το δύσκολο, τόσο αυξάνονται οι ενέργειες που ενισχύουν την χωρίς επίγνωση λαϊκή ευσέβεια. Τα τελευταία χρόνια έχει εντυπωσιακά αυξηθεί η κινητικότητα σε μεταφορές ιερών λειψάνων και εικόνων…
Εκδίδονται και περιοδικά από Μητροπόλεις που, τα περισσότερα, είναι χρήματα πεταμένα. Περιεχόμενο χωρίς τίποτε το ουσιώδες. Εκκλησιαστική ξύλινη γλώσσα και έντονη Δεσποτική παρουσία… Σε προσφάτως εκδοθέν περιοδικό Μητροπόλεως επί 64 σελίδων υπάρχουν 36 φωτογραφίες του Δεσπότη και μόνο 4 του Ιησού Χριστού. Μέχρι φωτογραφίες Δεσπότη επί αλόγου, με πλήρη στολή ενδεδυμένου, δημοσιεύονται…. Έξαρση επίσης κατασκευών ποικίλων κτιρίων, χωρίς, σε περίοδο μάλιστα κρίσεως, να εξετάζεται η χρησιμότητά τους… Στην Εκκλησία θάπρεπε να κυριαρχεί η ιεραποστολή και να έπονται τα κτίρια και το κοινωνικό έργο. Όμως συχνά συμβαίνει το αντίθετο…
Στη δημοσκόπηση έλαβε δημοσίως θέση ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας. Γράφει όπως ένας τρίτος και όχι ως ένας από τους 82 της Ιεραρχίας. Ως Επίσκοπος θα έπρεπε να δώσει πληροφορίες για τους πνευματικούς καρπούς της Μητρόπολης που του εμπιστεύθηκε ο Θεός και η Ιεραρχία. Πνευματικούς καρπούς και όχι φυσικά παραγωγή πατάτας, για τη συγκομιδή της οποίας άλλος Μητροπολίτης επαίρεται…
Το 2005 ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, διαβλέποντας τη δυσκολία στην κατήχηση του λαού και τον κίνδυνο να απομακρυνθεί από την Εκκλησία, ανέθεσε σε επιτροπή, υπό τον τότε Μητροπολίτη Θηβών και σήμερα Αρχιεπίσκοπο κ. Ιερώνυμο, να μελετήσει το θέμα και να το φέρει ως εισήγηση στην Ιεραρχία. Πράγματι στις 6 Οκτωβρίου του 2005 ο τότε Μητροπολίτης Θηβών μίλησε με θέμα τα πορίσματα της Επιτροπής. Ο κ. Ιερώνυμος ως αιτήματα των πιστών μετέφερε στην Ιεραρχία, μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:
- Απόλυτη διαφάνεια στην οικονομική διαχείριση του ιερού χρήματος.
- Μεγαλύτερη συμμετοχή του λαϊκού στοιχείου στα πράγματα της Εκκλησίας.
- Αγιότητα βίου των κληρικών, επιμόρφωση του κλήρου και αλλαγή στο υπάρχον σύστημα εκλογής Επισκόπων.
- Αίτημα συνέχισης του διαλόγου με την κοινωνία και σε επίπεδο Μητροπόλεων.
- Ανάγκη επανευαγγελισμού των πιστών.
- Μεγαλύτερη συμμετοχή των νέων στα εκκλησιαστικά δρώμενα.
Έκτοτε πέρασαν δέκα χρόνια και από το 2008 ο κ. Ιερώνυμος έχει αναλάβει το πηδάλιο της Εκκλησίας της Ελλάδος. Από όλα όσα ο ίδιος ανέφερε ουδέν έχει κινηθεί και επομένως επιτευχθεί κατά τα τελευταία χρόνια. Αποτέλεσμα, ο ρόλος της Εκκλησίας να έχει αποδυναμωθεί στην ελληνική κοινωνία. Το 2005 το 73,7% δήλωσε στην αντίστοιχη δημοσκόπηση ότι ο ρόλος της Εκκλησίας είχε ενισχυθεί κατά τα τελευταία χρόνια, ενώ το 2015 το ποσοστό περιορίζεται στο 43,9%. Αντίθετα, το 2005 μόνο το 19,8% δήλωσε ότι ο ρόλος της Εκκλησίας είχε αποδυναμωθεί τα τελευταία χρόνια, ενώ το 2015 το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 47%! Ένα τελευταίο στοιχείο προς προβληματισμό είναι πως στο ερώτημα «πόσο ικανοποιημένος είστε από τη δραστηριότητα της Εκκλησίας της Ελλάδος τα τελευταία χρόνια;», το 63,9% απάντησε λίγο και καθόλου, μόνο το 5,1% απάντησε πολύ και το 27% αρκετά!…
Η δημοσκόπηση πρέπει άμεσα να συζητηθεί στην Ιεραρχία, που έχει την ευθύνη των ενεργειών για να σταματήσει ο κατήφορος και η απομάκρυνση των πιστών από την Εκκλησία. Πρέπει να σημάνει συναγερμός συνειδήσεων, να ηχήσουν οι σάλπιγγες, να υπάρξει ανάταση ψυχών κλήρου και λαού. Μπορούμε; Είναι δυνατόν να ξεφύγουμε από τη ραστώνη και το βόλεμα; Μήπως πάσχουμε από οξεία πνευματική αγκύλωση, που δεν επιτρέπει τη μετάνοια και την αλλαγή της στάσης μας; Μήπως δεν υπάρχουν πια αντανακλαστικά στις ψυχές μας; Μήπως έχουμε υποταγεί στον τρόπο ζωής και σκέψης, που μας διαμορφώνουν οι άρχοντες του κόσμου τούτου;
Υπόδειγμα για την απαιτούμενη δραστηριοποίησή μας αποτελούν όσες εστίες πνευματικής αντίστασης στην παρακμή υπάρχουν, και θα υπάρχουν ως αποτελεσματικά ψυχικά αντιβιοτικά στην πανούκλα του υλισμού και του ηδονισμού της κάθε εποχής. Στους αιώνες η Εκκλησία μπορεί να ταλανίζεται αλλά ο Θεάνθρωπος Ιησούς δεν Την αφήνει να καταποντισθεί. Οι πιστοί όμως έχουν την ευθύνη να εφαρμόζουν την εντολή Του, για ζωντανή μαρτυρία Πίστεως στον κόσμο που ζούν.-