Μουσουλμάνοι κατά μουσουλμάνων στην ελληνική Θράκη, το είδαμε κι αυτό. Η ανοιχτή πλέον σύγκρουση των καθοδηγητών της κυρίαρχης σουνιτικής μερίδας με την μικρή αλεβίτικη κοινότητα των χωριών μεταξύ Ροδόπης και Έβρου, δείχνει ενδιαφέροντα πράγματα για μια νεόκοπη κατάσταση στον τόπο μας.

Έγινε λοιπόν προ ημερών (3-5 Αυγούστου 2018) το πανηγύρι του «Χίλια» στην ορεινή Ροδόπη, ένα πανηγύρι που από πέρυσι έφερε στην επιφάνεια την δραστηριότητα του τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής σε έναν τομέα όχι και τόσο προβεβλημένο: αυτόν της θρησκευτικής ομογενοποίησης των μειονοτικών κατοίκων της Θράκης. Στο σύνολο των 100.000 μουσουλμάνων της περιοχής, υπάρχουν και περίπου 3.000 αλεβίτες καταγόμενοι από τα ορεινά χωριά Ρούσσα, Γονικό, Μέγα Δέρειο, Μεσημέρι, Πετρόλοφος, Μυρτίσκη, Χλόη, Σιδηρώ, Μικράκιο, Κισσός κά. Οι ρίζες του (βασικά πομακικής καταγωγής) πληθυσμού αυτού μάλλον πάνε πολύ πίσω στον χρόνο, σε αντίθεση με τον αστικό ή καμπίσιο πληθυσμό που προέρχεται από σχετικά πρόσφατες αφίξεις από τα βόρεια Βαλκάνια (έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι ΟΛΟΙ οι θεσμοί και τα έθιμα της μειονότητας εντοπίζονται στα ορεινά χωριά). Το κύριο λατρευτικό κέντρο των αλεβιτών είναι ο τεκκές Σαγίντ Αλή Σουλτάν της Ρούσσας, που χρονολογείται στον 13^ο – 14^ο αιώνα, και δευτερευόντως ο τεκκές του Μικρού Δερείου.

Προ 20 ετών ο προξενικός μηχανισμός, προσπαθώντας να δημιουργήσει ένα αδιαφοροποίητο εθνοθρησκευτικό σύνολο, ίδρυσε έναν πολιτιστικό σύλλογο με την επωνυμία «Χίλια», από το όνομα του υψώματος όπου διοργανωνόταν το παραδοσιακό πανηγύρι των αλεβιτών, με προφανή στόχευση το καπέλωμα του θεσμού. Το καθαρά νεο-οθωμανικό χρώμα επεδιώχθη να επιβληθεί από την πρώτη χρονιά: χορευτικά συγκροτήματα, στολές, χοροί, τραγουδίστριες, παλαιστές, αγάδες, ακόμα και …κοινό άρχισαν να έρχονται από την Τουρκία, καθιστώντας απλούς θεατές τους ντόπιους και παραμερίζοντας το θρησκευτικό μέρος της γιορτής. Οι αλεβίτες βαθμηδόν διαπίστωσαν ότι η προσφορά οικονομικής, οργανωτικής κτλ βοήθειας από τον εκάστοτε Πρόξενο δεν ήταν και τόσο απροϋπόθετη, είδαν να διευθύνεται ο σύλλογος από σουνίτες και άρχισαν να αντιδρούν. Ήδη προ δεκαετίας οι εκθέσεις του State Department για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα ανέφεραν ότι μέλη της αλεβίτικης κοινότητας καταγγέλλουν «θρησκευτική παρενόχληση από την πλειοψηφία των Σουνιτών στα χωριά τους. Οι Αλεβίτες ανέφεραν ότι οι ηγέτες της σουνιτικής κοινότητας είχαν πάρει τον έλεγχο τόπων λατρείας των Αλεβιτών, αρνούνταν την πρόσβασή τους στη συντήρηση και διέκοψαν τα παραδοσιακά φεστιβάλ τους» (https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2009/eur/136034.htm). Σιγά σιγά δημιουργήθηκε ένας πόλος περί την άτυπη Επιτροπή Διαφύλαξης του Τεκκέ Σαγίντ Αλή Σουλτάν υπό τον Αχμέτ Καραχουσεΐν, πόλος ανταγωνιστικός του συλλόγου «Χίλια». Ο Καραχουσεΐν και οι άλλοι αλεβίτες πέρυσι για πρώτη φορά διοργάνωσαν το παραδοσιακό πανηγύρι, μετά από εκείνο των ενεργούμενων του Προξενείου, αποκρούοντας τις ποικίλες εκκλήσεις για «ενότητα». Στο μεν πανηγύρι των σουνιτών πήγαν άνθρωποι άσχετοι με την περιοχή (από σωματεία τουρκοφρόνων της Κομοτηνής και της Ξάνθης κυρίως), ενώ στο αλεβίτικο μετείχε η πλειοψηφία του τοπικού πληθυσμού. Η ρήξη είχε επισημοποιηθεί, πόσο μάλλον που την παραμονή του πανηγυριού ο Τούρκος αλεβίτης ηγέτης Αϊντίν Αϊχάν έγραφε πως η σημερινή Τουρκία δια του ιδρύματος ΤΙΚΑ στηρίζει την Ερντογανική πολιτική και εξαφανίζει τα αλεβίτικα ίχνη από τις βαλκανικές χώρες όπου επεμβαίνει. Για την δε ελληνική περίπτωση αποκάλυπτε – από την Τουρκία, επαναλαμβάνω – μεταξύ άλλων: «Εδώ και πολύ καιρό θέλουν συστηματικά να αφομοιώσουν την ύπαρξη των Αλεβιτών Μπεκτασήδων της περιοχής. Η Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων και οι προεκτάσεις τους στην Ελλάδα, δηλαδή ο τέως Νομάρχης της Αδριανούπολης και ο Μουφτής Αδριανούπολης, λένε: «Αφήστε τον Αλεβισμό, τον μπεκτασισμό, εμείς άλλωστε εδώ είμαστε μειονότητα, μη δημιουργείτε μειονότητα μέσα στη μειονότητα, αυτά άλλωστε εξυπηρετούν τη διάσπαση. Μην λειτουργείτε προς όφελος των Χριστιανών, μην ανάβετε κεριά, αυτή είναι χειρονομία των Χριστιανών, αφήστε αυτά τα πράγματα που πέρασαν με τον καιρό σε εσάς, χωρίς να το καταλάβετε, έχετε γίνει Χριστιανοί, τα όσα κάνετε εσείς, βλάπτουν την ύπαρξη μας εδώ και απειλούν την ενότητά μας». Παρατηρούμε ότι κατά τον ίδιο τρόπο ένα μέρος των παραγόντων των Σουνιτών της Ελλάδας, οι οποίοι σε κάθε θέμα κοιτούν την Τουρκία στα μάτια, υποτιμούν και περιφρονούν διαρκώς την ύπαρξη των Αλεβιτών- Μπεκτασήδων. Δεν διστάζουν να γράφουν και να αποκαλύπτουν με κάθε ευκαιρία, τη μισαλλοδοξία τους. Ακόμη και κάποιοι που έρχονται απρόθυμα στις εκδηλώσεις των Αλεβιτών, επιμένουν με κάθε τρόπο να μην τρώνε το φαγητό που τους προσφέρουν, λέγοντας «Δεν τρώγονται τα σφάγια των Αλεβιτών». Όταν έρχονται βγάζουν μίσος και κακία. Ίσως να μην πιστεύετε την ισχύ τους, αλλά σε μία χώρα της Ε.Ε., βιώνουμε ακόμη και σήμερα την οπισθοδρομική νοοτροπία που υποστηρίζεται από την Τουρκία, καθώς και τις προκαταλήψεις που συνεχίζονται εδώ και αιώνες. Πραγματικά οι Αλεβίτες-Μπεκτασήδες καταπιέστηκαν πολύ σε μία ευρωπαϊκή χώρα…» (https://tourkikanea.gr/2017/08/alevi-34)

Τον Οκτώβριο του 2017 ο εκπρόσωπος της Τουρκίας για τον τεκκέ της Ρούσσας, Ακίν Τσετίν, ανακοίνωσε την παραίτησή του, προφανώς μετά από πιέσεις που δέχθηκε. Τον Νοέμβριο στο Κουρμπάνι του Μουρσέλ Μπαλί (στο Μικρό Δέρειο) παραβρέθηκαν εκπρόσωποι αλεβιτών από την Βουλγαρία, την Τουρκία, την Γερμανία αλλά και 5 (!) Έλληνες βουλευτές του Έβρου και της Ροδόπης, χριστιανοί και μουσουλμάνοι. Τα γεγονότα που δήλωναν αντιπαλότητα πλήθυναν: ο πρόεδρος του συλλόγου Χασάν Μπεκήρουστα δέχθηκε δημόσια φραστική επίθεση, οι σουνίτες κατήγγειλαν στην αστυνομία Φιλύρας μια αλεβίτικη σημαία (;), οι αλεβίτες έκλεισαν τον δρόμο για τα χωριά τους με κομμένα δέντρα (!)… Αλλά και οι εξωφρενικές κατηγορίες του προξενικού Τύπου της Θράκης κατά των αλεβιτών – που κρυπτοχριστιανούς τους ανεβάζει, γκιουλενιστές τους κατεβάζει – έδειχναν ότι το ρήγμα πάει βαθύτερα.

Ήρθε λοιπόν και το φετεινό καλοκαίρι και παγιώθηκε η κατάσταση. Ήδη από τον Μάιο οι αλεβίτες είχαν πετύχει να εξασφαλίσουν από την Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων του Υπ. Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων άδεια ετήσιας διάρκειας για τη τέλεση θρησκευτικών τελετών στον Τεκέ Ρούσσας σε 5 ημερομηνίες. Κυρίως όμως εξασφάλισαν την αποκλειστική ευθύνη του χώρου – που είναι ανακηρυγμένο μνημείο κατά τις διατάξεις του Ν. 3028 (ΦΕΚ Α΄153) – και την επίσημη αναγνώριση της θρησκευτικής τους κοινότητας. Καθώς λοιπόν έφτασε ο καιρός για το πανηγύρι, η αλεβίτικη Επιτροπή του Τεκκέ ανακοίνωσε όχι μόνο ότι θα κάνει την δική της διοργάνωση αλλά και δεν θα επιτρέψει τη χρήση του χώρου από τους σουνίτες του προξενικού συλλόγου. Στις 3-5 Αυγούστου έγινε όντως με επιτυχία το αλεβίτικο πανηγύρι και μετά ανακοινώθηκε ότι  δεν θα επιτραπεί στον σύλλογο ΧΙΛΙΑ «να βλάψει τα ιερά των αλεβιτών». Οι προξενικοί, που αρχικά είχαν ανακοινώσει την ματαίωση της διοργάνωσής τους μα υπαναχώρησαν, προσπάθησαν με το έτσι θέλω να πάνε στον χώρο, όπου η άλλη πλευρά είχε κάνει ήδη κατάληψη, ακόμη και με τρακτέρ στον χώρο της πάλης. Η Ελληνική Αστυνομία και δυνάμεις των ΜΑΤ κλήθηκαν να λάβουν θέση μεταξύ των δύο πλευρών, για να μην υπάρξουν έκτροπα. Σε απάντηση της διαμορφωθείσας κατάστασης ο σύλλογος Χίλια βρήκε μια βολική, ανθελληνική παρερμηνεία και έβγαλε την εξής εμπρηστική ανακοίνωση στο Facebook: «Οι Παλαιστικοί Αγώνες Πάλης με Λάδι και οι Πολιτιστικές Εκδηλώσεις Χίλια, που ήταν σχεδιασμένες να αρχίσουν σήμερα εμποδίστηκαν από την Αστυνομία! Το ποιους εξυπηρετεί η άλλη πλευρά έγινε σαφές. Καλούμε όλον το λαό της Δυτικής Θράκης στο οροπέδιο του Χίλια για να στηρίξουν τον αγώνα μας!!!» Αλλά και όλοι οι άλλοι λούστροι του τουρκικού Προξενείου ήταν στην ίδια γραμμή, αποκρύπτοντας την αλήθεια και ρίχνοντας το φταίξιμο στην Αστυνομία και στην ελληνική πολιτεία. Ο Τζενγκίζ Ομέρ, της ξανθιώτικης φασιστοφυλλάδας «Μιλλέτ», έγραψε τα εξής παραληρηματικά (Facebook, 10/8/2018): «Οι Τούρκοι της Δυτικής Θράκης για μια ακόμη φορά αντιμέτωποι με το στήσιμο, την καταπίεση και τα γκλομπ του αστυνομικού κράτους… Η τυραννία συνεχίζεται. (…) Η μειονότητα δεν πρόκειται να υποκύψει στους παππάδες – εχθρούς των Τούρκων και του Ισλάμ, στους αστυνομικούς, στους στρατιωτικούς, στους πολιτικούς με τα μυαλά του Καμμένου και στα τσιράκια τους (…) Η τουρκική μειονότητα που με αλεβίτες και σουνίτες είναι ένα σύνολο, βρίσκεται αντιμέτωπη με τα παιχνίδια που οργάνωσαν οι προβοκάτορες (…) Αλεβίτες και Σουνίτες είναι αδέρφια και αυτοί που επιδιώκουν να έρθουν αντιμέτωποι οι μεν με τους δε, είναι άθλιοι. Ανάθεμα στην νοοτροπία που με στόχο τον εκχριστιανισμό και την διαίρεση, φέρνει αντιμέτωπες τις παραδόσεις Αλεβιτών και Σουνιτών, που είναι διαφορετικά χρώματα ενός συνόλου και αποτελούν τον πολιτιστικό πλούτο της τουρκικής μειονότητας δυτικής Θράκης. Στην Δ. Θράκη δεν υπάρχει καβγάς Αλεβιτών-Σουνιτών. Και ούτε τίθεται θέμα αφομοίωση των μεν από τους δε. Η αλήθεια είναι η εξής, το παρακράτος επιδιώκει να αφομοιώσει και τους Αλεβίτες και τους Σουνίτες φέρνοντας αντιμέτωπους τους μεν με τους δε. Ευτυχώς η μειονότητα μας αντιλαμβάνεται τα τεκταινόμενα και είναι αποφασισμένη να ξεπεράσει όλα τα ¨οδοφράγματα¨ που είναι μπροστά της. Οι άνθρωποι της μειονότητας δεν φοβούνται από τα γκλομπ που της δείχνουν…» Τελικά, στις 11-12/8 οι εκδηλώσεις του συλλόγου Χίλια έγιναν στο γήπεδο ποδοσφαίρου του Κέχρου, αφού κάθε άλλη επιλογή θα οδηγούσε σε χειρότερη ρήξη. Εννοείται ότι το Προξενείο δεν εκπροσωπήθηκε, όπως άλλοτε, γιατί δεν ήθελε να φανεί η ταύτισή του με την ηττημένη, σουνιτική πλευρά.

Είναι πια ξεκάθαρη στη Θράκη η διαίρεση μεταξύ της πλειοψηφίας των αλεβιτών και των πρακτόρων της Άγκυρας. Ας σημειωθεί εδώ ότι η θρησκευτική διαφορά δεν σημαίνει κάτι για το εθνοσυναίσθημα και οι αλεβίτες συντοπίτες μας κατά κανόνα δηλώνουν τουρκικής ρίζας – και κάποιοι Πομάκοι. Όμως αυτό που προέχει είναι η νομιμοφροσύνη των μουσουλμάνων πολιτών έναντι της Ελλάδος, και η τυφλή υπακοή της άλλης πλευράς στους μηχανισμούς του τουρκικού Προξενείου είναι μία απολύτως αντίθετη στάση. Οι αλεβίτες κέρδισαν μια μάχη αλλά δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι η ερντογανική Τουρκία θα αποδεχθεί την ήττα της σε χώρο που θεωρεί μάλλον τσιφλίκι της. Για την δε ελληνική στάση είναι πολύ δύσκολο να προβλέψει κάποιος οτιδήποτε, ελπίζουμε να μην χαρακτηριστεί από την γνωστή μας αβελτηρία για άλλη μια φορά…

Κάθε λίγο καί λιγάκι ἔχουμε καί κάποιον «ἐπίσημο» τῆς Τουρκίας, πού ἔρχεται στήν περιοχή μας μέ ἕνα πρόσχημα. Κάπως ἔτσι βρέθηκε (1/6/15) στά μέρη μας ὁ ἐπικεφαλῆς τῆς Διεύθυνσης Θρησκευτικῶν Ὑποθέσεων τῆς γείτονος, Μεχμέτ Γκιορμέζ, λόγῳ τῆς γιορτῆς Καντήλι Μπεράατ. Μαζί του καί δύο τούρκικα κανάλια πού ἔδιναν εἰκόνα σέ ζωντανή μετάδοση (TRT Diyanet καί TRT Avaz). 

Δέν θά σᾶς κουράσω γράφοντας ποῦ πῆγε, τί εἶπε, ποιόν εἶδε καί ποιοί τόν ἔραναν μέ λουλούδια (ναί!), μιλᾶμε πάντα γιά τό γνωστό κύκλωμα πού χρηματοδοτεῖ ἡ Ἄγκυρα. Θά ξεχωρίσουμε μόνο τό κομμάτι τῆς ἐπίσκεψής του στόν Ἕβρο, πού ἦταν καί τό πιό ἐνδιαφέρον. Τί εἶδε λοιπόν ὁ Μεχμέτ στόν Ἕβρο; Ἐπισκέφθηκε τρία σημεῖα: τόν ἀλεβίτικο τεκκέ τοῦ Σαγίντ Ἀλῆ Σουλτάν κοντά στό χωριό Ρούσσα, τόν μειονοτικό Σύλλογο τῶν μουσουλμάνων Ρομά τοῦ Διδυμοτείχου καί τό (κλειστό) τέμενος Τσελεμπί τῆς ἴδιας πόλης.
Ξεκινᾶμε μέ τόν τεκκέ τῆς Ρούσσας. Ἔχουμε ἀπό χρόνια γράψει ὅτι τό προξενικό παρακράτος πασχίζει (κι ἔχει πρακτικά καταφέρει) νά πάρει τόν ἔλεγχο τοῦ χώρου στά χέρια του μέ κάποιον Ἀχμέτ Καραχουσεΐν πού παριστάνει τόν πρόεδρο σέ κάποιο «Ἵδρυμα Διαφύλαξης τοῦ τεκκέ, τό ὁποῖο ὅμως νομικά ΔΕΝ ὑπάρχει. Ἐν πάση περιπτώσει, ἄς ποῦμε ὅτι ἀτύπως οἱ κάτοικοι διαχειρίζονται μέ ἕναν τρόπο τόν χῶρο, παραβλέποντας τίς αὐθαιρεσίες. Ὅμως ἐδῶ μιλᾶμε γιά παράνοια: ὁ Γκιορμέζ, σουνίτης θρησκευτικός ἡγέτης καί διορισμένος ἀπό τήν Κυβέρνηση Ἐρντογάν, αὐτῆς δηλαδή πού ἐνισχύει σχεδόν φανερά τήν ISIS στήν σφαγή τῶν ἀλεβιτῶν στή Συρία, πῆγε στόν τάφο τοῦ Σαγίντ Ἀλῆ Σουλτάν καί προσευχήθηκε! Εἶχε ὅμως καί ἐπιχειρηματολογία: «Ὅταν χάσαμε αὐτούς τούς τεκκέδες στήν Ἀνατολία ἀλλά καί στά Βαλκάνια, ἔχασε πολλά καί ὁ ἰσλαμικός πολιτισμός. Ὁ τεκκές πού ἐπισκεφτήκαμε σήμερα καί ἄλλοι παρόμοιοι, πρίν 6-7 αἰῶνες ἦρθαν ἐδῶ γιά νά μεταφέρουν τό μεγαλύτερο ἰδανικό τοῦ Ἰσλάμ, τόν «ἰδεατό ἄνθρωπο». Καί ὁ Χότζας Ἀχμέτ Γεσεβί καί ὁ Χατζή Μπεκτάς Βελή γιά νά διδάξουν παντοῦ τόν «ἰδεατό ἄνθρωπο» ἔφεραν σ’ αὐτά τά ἐδάφη τά εὐλογημένα μηνύματα τῆς μεγάλης μας θρησκείας…».
Ἄς σημειωθεῖ ἐδῶ ὅτι πράγματι ὁ θρησκευτικός συγκρητισμός τῶν ἀλεβιτῶν ἦταν πρόδρομος τῆς τελικῆς ὀθωμανικῆς κατάκτησης ἀλλά, ἐπειδή μιλᾶμε γιά τό 2015, τό λογικό ἅλμα εἶναι χαῶδες. Ἀκόμη κι ἄν δεχτοῦμε πώς ἡ προσωπική του ἀντίληψη γιά τό εὐρύχωρο Ἰσλάμ τό ἐπιτρέπει, τί λέει ἄραγε γιά τά ἐν Συρίᾳ πεπραγμένα τῆς Κυβέρνησης πού τόν διόρισε;
Στό Διδυμότειχο ὁ Γκιορμέζ πῆγε στόν Σύλλογο Μουσουλμάνων τῆς πόλης, ὅπου ὁ πρόεδρος Σουλεϊμάν Ματζούρ τοῦ ἐξέθεσε «τά προβλήματα» πού ἀντιμετωπίζει καί ἔλαβε ὑπόσχεση βοήθειας. Ἀναρωτιόμαστε τί εἴδους προβλήματα ἔχει ὁ κύριος Ματζούρ πού θέλει βοήθεια ἀπό τήν Τουρκία…
Τέλος, ὁ Γκιορμέζ ἔδωσε καί μία μικρή συνέντευξη ἔξω ἀπό τό τζαμί Τσελεμπί Σουλτάν Μεχμέτ (φωτό), πού ἔχει πάνω ἀπό 60 χρόνια κλειστό, καθώς εἶναι ἑτοιμόρροπο. Ἐκεῖ λοιπόν ὁ ὑπάλληλος τοῦ Ἐρντογάν (πρό ἡμερῶν ἔγινε σάλος στήν Τουρκία γιά τήν Μερσεντές πού τοῦ δώρισε ὁ Ταγίπ) εἶπε πώς ἕνα ἀπό τά σημαντικά μνημεῖα τῆς ὀθωμανικῆς κληρονομιᾶς ἐπισκευάζεται ἐπί 10 χρόνια κι ἀκόμα δέν εἶναι ἕτοιμο. Ὥς ἐδῶ σωστά, παρότι ὑπάρχουν ἐπιχειρήματα κατά τῆς ὁποιασδήποτε συντήρησής του. Ὅμως συνέχισε γιά νά πεῖ πώς «ἐμεῖς ἐπισκευάζουμε καί ἀναστηλώνουμε ἐκκλησίες στήν Τουρκία, τήν ὥρα πού μνημεῖα σάν κι αὐτό, μέρος τῆς κληρονομιᾶς τῆς ἀνθρωπότητας, παραμένουν μέ τέτοιους ἐμπαιγμούς δίχως ἐπισκευές». Δέν εἶπε ὅμως πώς τό νά ἀναστηλώσεις μιάν ἐκκλησία χωρίς ἐκκλησίασμα στά βάθη τῆς Ἀνατολίας δέν ἔχει καμμία σχέση – ἀπό ἄποψη ἐθνικῆς ἀσφάλειας – μέ τό νά κάνεις τό ἴδιο γιά ἕνα τζαμί στήν παραμεθόριο τῆς Ἑλλάδας. Τό ἕνα εἶναι τουριστικό ἀξιοθέατο καί τό ἄλλο βάση ἀλυτρωτικῆς διεκδίκησης.

 Σοῦ παραδίδουµε τήν πρόκληση πού ὁ προκάτοχός σου εἶχε βάλει στή Ρούσσα. Καµµία τιµή σέ Ὀθωµανούς κατακτητές τῆς Θράκης δέν θά γίνει ἀνεκτή ἀπό τόν ἑλληνικό λαό τῆς περιοχῆς, ἔτσι ὅπως ἄλλωστε συµβαίνει µέ κάθε ἀξιοπρεπή λαό, σέ κάθε γωνιά τῆς γῆς. Ἡ τακτική νά δηµιουργοῦµε ἀπό τό µηδέν προβλήµατα µεταξύ τῶν χριστιανῶν καί µουσουλµάνων κατοίκων εἶναι ἐγκληµατική. Ἐλπίζουµε ἐσύ τοὐλάχιστον, γιά ὅσο παραµένει ἡ ὑπηρεσία σου στήν πόλη µας, νά ἀποφύγεις τέτοιες ἀνόητες ἐνέργειες, τήν ἑπόµενη φορά κανείς δέν ξέρει πῶς θά ἀντιδράσει ὁ προσβεβληµένος Ἕλληνας.»

Στά μπεκτασίδικα χωριά ἀπό τούς Προξενικούς 

Οἱ Μπεκτασήδες μουσουλμάνοι τῆς Θράκης εἶναι μία παραμελημένη πληθυσμιακή συνιστώσα τοῦ τόπου μας, πού ἐπιβιώνει στά βόρεια ὅρια τῶν νομῶν Ροδόπης καί Ἕβρου. Τά ὀρεινά χωριά τους (Μέγα Δέρειο, Ρούσσα, Γονικό, Πετρόλοφος, Χλόη, Μεσημέρι…) σιγά σιγά ἐγκαταλείπονται, ὅμως τό πρόβλημα δέν εἶναι μόνο ἡ ἀστυφιλία. Τό βασικό τους «πρόβλημα» εἶναι ἡ ἰδιαίτερη ταυτότητά τους, ἡ ὁποία φαίνεται νά ἐνοχλεῖ ἰδιαίτερα κάποιους. Κάποιους πού ἄλλοτε σκίζονται στίς ἐπικλήσεις τῆς πολυπολιτισμικότητας* (ὅταν πρόκειται νά μιλήσουν γιά τούρκικα στοιχεῖα) κι ἄλλοτε πασχίζουν νά σκίζουν ὅποιον ἀναφερθεῖ στήν πολιτισμική πραγματικότητα τοῦ χωριοῦ του, τοῦ χθές μά καί τοῦ σήμερα. Ὅσο γιά τήν πληροφόρηση τῆς πλειονοτικῆς κοινωνίας γιά τό τί συμβαίνει στά μπεκτασίδικα χωριά, εἶναι περίπου μηδενική. Ὅ,τι καί νά συμβεῖ, γίνεται γνωστό μονάχα στούς ἐλάχιστους χριστιανούς πού ζοῦν κοντά τους, σέ 2-3 ἐρευνητές πού ἐνδιαφέρθηκαν γιά τήν περίπτωση τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καί σέ κάποια πολιτικά στελέχη τῶν μεγάλων κομμάτων πού ἀνέχονται καί στηρίζουν μέ τή στάση τους τήν ἐπιβολή τῶν μηχανισμῶν τῆς Ἄγκυρας. Οἱ τελευταῖες ἐξελίξεις (μέ λεπτομέρειες καί, φυσικά, ὀνόματα) στό θέμα αὐτό, τό σχετιζόμενο ἄμεσα μέ τήν ἐπιβολή τῆς (σουνιτικῆς) ὁμοιομορφίας στό ἐσωτερικό μιᾶς μειονότητας ὁλοένα καί ὁμοιογενέστερης.

Ὁ μπεκτασίδικος πληθυσμός τῆς Ροδόπης, οἱ λεγόμενοι καί Κιζιλμπάσηδες, πού κατάφεραν ἐπί τόσους αἰῶνες νά διασώσουν τήν θρησκευτική ἰδιοπροσωπεία τους μέσα στή σουνιτική θάλασσα, κινδυνεύουν μέ ἀφανισμό τά τελευταῖα χρόνια (ἐντός τῆς ἑλληνικῆς δημοκρατίας!) ἀπό τόν ἀφομοιωτικό μηχανισμό τοῦ Τουρκικοῦ Προξενείου τῆς Κομοτηνῆς. Ὁ κύριος θεσμικός μοχλός αὐτῆς τῆς ἐν ἐξελίξει προσπάθειας εἶναι ὁ «μορφωτικός πολιτιστικός σύλλογος Χίλια», ὅπου προεδρεύει ὁ Χασάν Μπεκήρουστα (πρώην ἀντιδήμαρχος Ὀρφέα). Καθώς οἱ ἄνθρωποι τῆς Ἄγκυρας χρειαζόντουσαν στήν περιοχή μία νομιμοφανή παρουσία, ἔστησαν τό σωματεῖο αὐτό, τό ὁποῖο (ὅπως ἐπανειλημμένως ἔχουμε γράψει στό παρελθόν) πῆρε ἀρχικά στά χέρια του τό πανηγύρι τοῦ «Χίλια», μετατρέποντάς το σέ τούρκικη φιέστα. Ἐξαλείφθηκε κάθε θρησκευτικός χαρακτήρας τῆς παραδοσιακῆς πανήγυρης (ἡ ἔναρξη τῶν ἐθίμων μέ ἐπίσκεψη στόν τεκκέ, π.χ.) καί ὁ κόσμος πού κάποτε συμμετεῖχε στά δρώμενα, πάλευε στούς ἀγῶνες καί γιόρταζε, σήμερα εἶναι ἁπλός θεατής τοῦ τσίρκου πού κουβαλιέται ἀπό τήν Τουρκία (τραγουδιάρες, χορευτές, παλαιστές, ἀγάς, ὀργανοπαῖκτες, μέχρι καί …θεατές).

Τό δεύτερο βῆμα ἦταν ἡ ἁρπαγή τοῦ τεκκέ τῆς Ρούσσας, τοῦ πιό διάσημου τεκκέ δηλαδή τοῦ βουνοῦ, ἱδρυμένου τό 1402 (ἀνακαινίστηκε τό 1759). Οἱ ἄνθρωποι τοῦ συλλόγου κάνανε κάποιες ἐργασίες ἐκεῖ, πῆραν τά κλειδιά, τά δώσανε σέ κάποιον Χασάν Τσεγκέλ πού ὁρίσανε φύλακα καί ἔκτοτε ὑπάρχει ἔλεγχος στό ποιός μπορεῖ νά μπεῖ καί νά δεῖ τόν τεκκέ, τί θέλει κτλ. Τώρα ὁρίσανε τόν ἴδιο “ἁρμόδιο” καί γιά τόν τεκκέ τοῦ ἰδίου ἁγίου (Σεΐντ Ἀλῆ Σουλτάν ἤ Κιζίλ Ντελή) στό Μικρό Δέρειο (βλ. ἀνωτέρω φωτογραφία) γιά τόν ἴδιο ρόλο. Ὁ ντόπιος κόσμος ὅμως ἀντιδρᾶ καί δέν δέχεται τήν οἰκονομική ἀδιαφάνεια καί τίς πολιτικές σκοπιμότητες τῶν ἀτόμων τοῦ συλλόγου. Μάλιστα πρό ἡμερῶν, στή γιορτή τοῦ Χιντρελέζ (παλιοημερολογίτικος ἑορτασμός τοῦ Ἁγίου Γεωργίου ἀπό μουσουλμανικούς πληθυσμούς) ἔγινε φασαρία στόν περίβολο τοῦ τεκκέ, καθώς ὁ γνωστός γιά τόν ρόλο του Ἀχμέτ Πεντζιάλ ἐπεδείκνυε ἕνα χαρτί ὅπου δῆθεν ὁ καθηγητής τῆς ΕΠΑΘ κ. Ε. Ζεγκίνης καταλόγιζε στούς Μπεκτασήδες διοργάνωση ἐρωτικῶν ὀργίων! Κάποιοι ἀντέδρασαν στήν προφανή συκοφαντία καί ἡ πλειοψηφία ἀγανάκτησε μέ τόν ἄθλιο ρόλο πού ὁρισμένοι ἀνέλαβαν, ὥστε νά δημιουργήσουν προβλήματα μεταξύ τῆς χριστιανικῆς πλειοψηφίας καί τῆς μπεκτασήδικης κοινότητας. Δέν μπορεῖ ὅμως ὁ ἁπλός κόσμος νά ἐναντιωθεῖ ἀνοιχτά, καθώς παραμονεύει ὁ κίνδυνος τοῦ στιγματισμοῦ καί τῆς κοινωνικῆς ἀπομόνωσης (γνωστά πλέον πράγματα καί ἀπό τήν πομάκικη ἀπόπειρα γιά αὐτοπροσδιορισμό).

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Μία χαρακτηριστική περίπτωση προσεταιρισμοῦ τῶν μπεκτασίδικων γιορτῶν κι ἐθίμων τῆς Θράκης ἦταν κι αὐτή τοῦ φετεινοῦ Χιντρελέζ στό χωριό Μουσάκιο Ἕβρου. Παρέστησαν ὁ Τοῦρκος Πρόξενος Ἀχμέτ Ριζά Ντεμιρέρ, ὁ ψευδομουφτής Κομοτηνῆς Ἰμπράμ Σερήφ, ὁ πρόεδρος τῆς (διαλυμένης ὡς παράνομης ἀπό τά ἑλληνικά δικαστήρια) Ἕνωσης Τούρκων Δασκάλων Σαμί Τοραμάν, ὁ πρόεδρος τῆς ἐπίσης διαλυμένης Τουρκικῆς Νεολαίας Κομοτηνῆς Ἀντνάν Σελήμ, ὁ τοπικός πρόεδρος Μπεκήρ Μουσταφάογλου καί ἄλλοι γνωστοί ἱμάντες μετάδοσης τοῦ τουρκισμοῦ στή Θράκη. Παρέστη ἐπίσης ὁ δήμαρχος Ἀλεξανδρούπολης Γιῶργος Ἀλεξανδρῆς, ὁ ὁποῖος μίλησε γιά «γιορτή πού ἑνώνει τίς δυό θρησκεῖες» (πρᾶγμα πού περιέχει πολλή ἀλήθεια) καί γιά τήν ἀνάγκη διατήρησης καί διαφύλαξης τῶν ἐθίμων στά πλαίσια τῆς «πολυπολιτισμικότητας».

Οἱ ἄλλοι παριστάμενοι δέν ἔδειξαν ὅμως ἀνάλογη ἀνοχή στό διαφορετικό: Ὁ μέν ψευδομουφτής ἐπιδοκίμασε τήν «πολυπολιτισμική» ἀναφορά τοῦ δημάρχου, μιλώντας ὅμως γιά ἐποχές στίς ὁποῖες ἡ «μειονότητα» δέν εἶχε τήν δυνατότητα ἀναβίωσης τῶν παραδοσιακῶν της ἐθίμων. Ξέχασε βέβαια νά πεῖ ὅτι ὁ μεγάλος ἐχθρός τοῦ μπεκτασισμοῦ δέν ἦταν ποτέ ἡ Ἑλλάδα ἤ ὁ χριστιανισμός ἀλλά τό ὀθωμανικό κράτος καί οἱ σουννίτες. Ὅσο γιά τόν Τοῦρκο Πρόξενο, αὐτός μίλησε γιά τήν «βαθειά ριζωμένη ΤΟΥΡΚΙΚΗ γιορτή πού θά συμβάλει στήν ἐνίσχυση τῆς ταυτότητας καί τῆς συνείδησης τῆς μειονότητας»! Σᾶς θυμίζει τό κουρδικό Νεβρόζ, πού τό τουρκικό ΓΕΕΘΑ ἀνακήρυξε σέ «παλιά τούρκικη γιορτή»; Τά ποντιακά Παρχάρια πού εἶχαν ἀνάλογη μεταχείριση; Κι ἐμᾶς!

Ὁ προξενικός καρκίνος κάνει συνεχῶς μεταστάσεις. Πρίν λίγα χρόνια ἀπαγορεύτηκε σέ χωρικούς ἡ ἐπιδιόρθωση τοῦ τεκκέ στή θέση Μορσάλα, γιατί, λέει, τά χρήματα προέρχονταν ἀπό τό ἑλληνικό κράτος! Μόνο τά χρήματα ἀπό τήν Τουρκία εἶναι προφανῶς καθαρά καί ἀποδεκτά! Σήμερα στήν περιοχή κανένας δέν τολμάει νά μιλήσει γιά μπεκτασισμό, γιά τίς παραδόσεις, τά ἔθιμα, τόν πολιτισμό τοῦ τόπου – κι ὄχι ἀπό τήν μυστικότητα πού ἄλλοτε διέκρινε τά μέλη τῆς κοινότητας ἀλλά ἀπό τόν φόβο τῶν προξενανθρώπων!

Ἑλληνική Δημοκρατία, ἔτος 2007…

Κ.Κ.

 * Βλέπε γιά παράδειγμα τίς δηλώσεις τοῦ ψευδομουφτῆ Κομοτηνῆς Ἰμπράμ Σερήφ στό Μουσάκιο γιά τό Χιντρελέζ