ΕΝΔΕΚΑ χρόνια µετά τό πρῶτο µας δηµοσίευµα γιά τήν τούρκικη πολιτική στό ζήτηµα τῶν ποµάκικων πανηγυριῶν, ἐκδηλώθηκε ἀπό τήν ἑλληνική πολιτεία ἡ πρώτη ἀντίδραση!

Ἀφοῦ λοιπόν κάθε χρόνο γράφαµε γιά ὅσα συντελοῦνται ἀπό τούς διοργανωτές (µέ ἔργα καί λόγια) στήν κατεύθυνση τοῦ ἐκτουρκισµοῦ. κι ἀφοῦ ἀποκαλύψαµε πρίν µερικά χρόνια ὅτι πᾶνε νά τά µεταµορφώσουν σέ γιορτές γιά τήν ὀθωµανική κατάληψη τῆς Θράκης. κι ἀφοῦ ἐφέτος παρουσιάσαµε τήν πρόσκληση τοῦ σωµατείου «ΜΕΙΟΝΟΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΧΙΛΙΑ (ΣΕΤΣΕΚ)» πού διοργανώνει ἀπό τό 1997 τό πανηγύρι στά ὅρια τῶν νοµῶν Ροδόπης καί Ἕβρου, στήν ὁποία πρόσκληση ἔγραφε γιά ἐκδήλωση «ὅπου ἀναβιώνουν τά αἰσθήµατα ἡρωισµοῦ, ἀρετῆς καί τιµιότητας τοῦ Τουρκικοῦ ἔθνους…», φαίνεται ὅτι τό ποτήρι (ἐπιτέλους) ξεχείλισε.

Φέτος ἀπεῖχαν – πλήν τοῦ Γ. Ντόλιου! – ὅλοι οἱ πλειονοτικοί ἄρχοντες, σέ µία – ἄς ἐλπίσουµε – ἔνδειξη πώς τέθηκε κάποια κόκκινη γραµµή ἀπέναντι στό θράσσος τῶν διοργανωτῶν (πρόεδρος ὁ Ἀλή Πεντζάλ, γραµµατέας ὁ Ἀχµέτ Καραχουσεΐν). Ἐπειδή ὅµως τό ζητούµενο δέν εἶναι νά τούς ἀδειάσουµε ἁπλῶς τή γωνιά καί νά κάνουν ἥσυχοι τή «δουλειά» τους, χρειάζονται καί κάποιες παράλληλες ἐνέργειες. Πρέπει νά κοπεῖ κάθε εἴδους ἀνοχή / ἐξυπηρέτηση πρός τούς ἰθύνοντες, ὥστε νά ἐµπεδώσουν τό µήνυµα τοῦ Περιφερειάρχη περί ἑλληνικοῦ κράτους στή Θράκη. Κι ἕνα τέτοιο στοιχειῶδες πρῶτο µέτρο θά πρέπει νά ἀφορᾶ τίς βίζες τῶν ἐρίτιµων µουσαφιραίων µας.

Γιά ποιόν λόγο οἱ ἁρµόδιες ὑπηρεσίες τοῦ ΥΠΕΞ δίνουν βίζα στό µπουλούκι αὐτό (νοµάρχες, δήµαρχοι, ἰµάµηδες, χορευτές, τραγουδιστές, παλαιστές, νταουλτζῆδες) πού κουβαλιέται γιά νά σφραγίσει κάθε χρόνο τόν τούρκικο χαρακτήρα τῆς διοργάνωσης; Μήπως δέν εἶναι γνωστό ὅτι πολλοί ἀπό αὐτούς, πού ἐδῶ µιλᾶνε µόνο γιά ἀγάπες, λουλούδια κτλ, συµµετέχουν σέ ἀντίστοιχες γιορτές στήν Προύσσα ὑπό τή σηµαία τῆς «ἀνεξάρτητης Δυτικῆς Θράκης»; Δίνουµε ἕνα παράδειγµα ἐξώφθαλµης …ἀδιαφορίας, νά τό πῶ; Ἀνικανότητας; Δέν ξέρω…

Πέρυσι τέτοιον καιρό εἴχαµε γράψει γιά ἕναν Τουρκαλά πού ἦρθε στό πανηγύρι τοῦ Ἀκρίτα (Ἀλάντεπε) καί ἀπό µικροφώνου ἔπλεξε ἕνα ἐγκώµιο γιά τόν τούρκικο στρατό, λέγοντας πώς «ἄν ἤθελε θά καταλάµβανε τό 1974 ὅλη τήν Κύπρο»! Τότε καί τό γράψαµε καί βάλαµε καί τή φωτογραφία του (βλ. φωτό). Κι ὄχι µόνο κανείς δέν ἀντέδρασε τότε ἀλλά φέτος οἱ …«τροχονόµοι» πού µοιράζουν βίζες τοῦ ἐπέτρεψαν νά ξανάρθει! Ἦρθε λοιπόν στό πανηγύρι τοῦ Χίλια καί τά «ξαναέριξε» µέ …ποιητικό οἶστρο ἀπό µικροφώνου: «…Ἄς σταµατήσουν οἱ φουρτοῦνες στόν κόσµο. Οἱ δρόµοι εἶναι τῶν Τούρκων. Οἱ δρόµοι εἶναι τῶν τουρκικῶν λιονταριῶν (στρατιωτῶν). Οἱ 40 αὐτοί πέρασαν τό Τσανάκκαλε καί ἔγιναν µῦθος. Αὐτοί ἤπιαν ἀπό τό κρασί τοῦ θανάτου…» Ὁ ἄνθρωπος γιά µιάν ἀκόµη φορά ἐξυµνεῖ τήν πολεµική ἀρετή τῶν Τούρκων µέσα στήν Ἑλλάδα καί µέ ἀφορµή τήν κατάκτησή της! Τό πρόβληµα ὅµως εἶναι µ’ αὐτόν ἤ µέ τίς ἑλληνικές ὑπηρεσίες καί τούς «ἁρµόδιους» ὑπαλλήλους τους;

Γιὰ ἄλλη µία χρονιὰ «ἀναβίωσε» τὸ «παραδοσιακό» πανηγύρι στὸ ὕψωµα Ἀκρίτας (Ἀλάν Τεπέ). Ἀπὸ τὸ 1998, τὸ πανηγύρι ἔχει χάσει τὸν ὅποιο παραδοσιακὸ ποµάκικο χαρακτήρα καὶ ἔχει µετατραπεῖ σὲ ἕναν µηχανισµὸ ἐκτουρκισµοῦ τῶν Ποµάκων, ἀφοῦ ὅλοι οἱ τουρκόφρονες προσπαθοῦν νὰ πείσουν τοὺς Ποµάκους ὅτι αὐτὰ ποὺ τοὺς παρουσιάζουν (τουρκικὰ τραγούδια, φορεσιὲς µαϊµοῦδες, δῆθεν αἰῶνες ἱστορίας καὶ ἄλλες ἀρλοῦµπες) εἶναι ἡ ταυτότητα τῶν Ποµάκων. Δυστυχῶς ὁ ἁπλὸς κόσµος ἐλέγχεται ἀπόλυτα ἀπὸ τοὺς µηχανισµοὺς τῶν τουρκοφρόνων οἱ ὁποῖοι συµπράττοντας µέ φτηνοὺς χριστιανοὺς ἐπαρχιῶτες πολιτικάντηδες µετέτρεψαν µία συνήθεια σὲ θέατρο τουρκικοῦ ἐθνικισµοῦ, ψηφοθηρίας καὶ ἐπίδειξης δυνάµεως. Ἡ βίαιη ἀποµάκρυνση τὸ 1998 τοῦ τελευταίου ἀγᾶ τοῦ πανηγυριοῦ, Μεχµὲτ Χατὶπ, ἀπὸ τὴν Κάτω Βυρσίνη, σηµατοδότησε τὴν συµβολικὴ καὶ οὐσιαστικὴ ἅλωση τῆς ποµάκικης παράδοσης ἀπό τὸν τουρκικὸ ἐθνικισµό. Ἕνα συνοθύλευµα Τούρκων ἐθνικιστῶν καὶ ἐπαρχιωτῶν πολιτικάντηδων, ἀναµεµιγµένων µέ ἀλλοτριωµένους συνειδησιακὰ καὶ πολιτισµικὰ Ποµάκους, κάτι σὰν τοὺς ἰθαγενεῖς τῆς Λατινικῆς Ἀµερικῆς, συνθέτουν ἕνα ἀποκρουστικὸ σκηνικὸ ὑπὸ τὴ σκιὰ τῶν χιλιοχρησιµοποιηµένων καὶ σκονισµένων ρητῶν τοῦ Μουσταφᾶ Κεµὰλ γιὰ τὸν ἀθλητισµὸ (καὶ κατ’ ἐπέκτασιν γιὰ τὴν ἀνδρεία τῶν Τούρκων…) καὶ τοὺς ἤχους τῆς τουρκικῆς µουσικῆς, τὴν ὁποία ὅταν δὲν παραποιοῦν οἱ ἴδιοι οἱ «καλλιτέχνες» τὸ πράττουν οἱ µικροφωνικὲς ἐγκαταστάσεις… Φέτος εἴχαµε καὶ µία καταπληκτικὴ καινοτοµία, ἀφοῦ τὸ Τουρκικὸ Ὑπουργεῖο Πολιτισµοῦ θέλησε νὰ ἀναβιβάσει τοὺς Ποµάκους στὶς ὑψηλότερες σφαῖρες τῆς τουρκικῆς ἔντεχνης µουσικῆς καὶ ἔστειλε στὸ πανηγύρι ἕνα µουσικὸ σύνολο µέ… τσέλο, βιολὶ, κλπ! Δυστυχῶς οὔτε τὰ µαῦρα κοστούµια τῶν µουσικῶν, οὔτε οἱ ἦχοι τῶν ὀργάνων τους ἄγγιξαν τὰ µάτια ἢ τὰ ἐθισµένα στὰ νταούλια καὶ τοὺς ζουρνάδες αὐτιὰ τῶν Ποµάκων, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφερόντουσαν περισσότερο γιὰ τὸ ἂν τὸ κοµµάτι ποὺ «ἐκτελοῦσαν» οἱ Τοῦρκοι µουσικοὶ εἶναι τὸ τελευταῖο (ἐπιτέλους) ἢ ὄχι καὶ πολὺ λιγότερο γιὰ τὸ περιεχόµενό του… Ἕνα σουρεαλιστικὸ τοπίο στὰ ὑψώµατα τῆς Ροδόπης. Τοῦ χρόνου θὰ ἀκούσουµε καὶ… Μότσαρτ στὰ ποµακοχώρια, σχολίασε Ποµάκος Ἐπαθίτης δάσκαλος…

Πιὸ προσγειωµένος ἦταν ὁ τραγουδιστής τῆς… καταργηθείσης «Τουρκικῆς» Ἕνωσης Ξάνθης, ὁ ὁποῖος µεταξὺ ἄλλων τραγούδησε τὸ «Τσανάκκαλε», ἕνα ἐθνικὸ ἡρωϊκὸ καὶ θλιβερὸ τραγούδι γιὰ τοὺς Τούρκους στρατιῶτες ποὺ πολέµησαν καὶ νίκησαν τοὺς Ἀγγλογάλλους στὴ µάχη τῶν Δαρδανελλίων τὸ 1915…

Φολκλορικὸ ἐνδιαφέρον πάντως παρουσιάζει κάθε χρόνο καὶ ἡ τελετὴ ὑποδοχῆς τῶν «ἐπισήµων», ὅπως καὶ ἡ συµπεριφορὰ ὑφισταµένων ἢ ἐκκολαπτόµενων πολιτικῶν ἀστέρων, χριστιανῶν καὶ µουσουλµάνων: κοψοµεσιάσµατα καὶ ὀθωµανικὲς ὑποκλίσεις ἐνώπιον τοῦ Τούρκου Προξένου, δουλικὰ χαµόγελα χωρὶς µέτρο – σὰν νὰ γεννήθηκαν µέ τὸ χαµόγελο στὸ στόµα -, φιλιὰ καὶ ἀγκαλιές, µέχρι καὶ ὀθωµανικὰ χειροφιλήµατα.

Οἱ ὁµιλητὲς καὶ οἱ ἀφίσες προβολῆς τοῦ πανηγυριοῦ ἔκαναν λόγο ψευδέστατα γιὰ αἰῶνες ζωῆς τοῦ πανηγυριοῦ, ὑπονοώντας φυσικὰ τὴν ἀπὸ αἰώνων παρουσία τῶν… Τούρκων στὴν ὀρεινὴ Ροδόπη (ἡ ὁποία στὴν ἐθνικιστικὴ ὁρολογία ἔχει καθιερωθεῖ ὡς Μπαλκάν Κολού, δηλ. Βαλκανικὸς Βραχίονας!). Πρόκειται φυσικὰ γιὰ ἕναν ἐντελῶς ἀβάσιµο καὶ ἀτεκµηρίωτο ἰσχυρισµό, καθὼς δὲν ὑπάρχει οὔτε ἕνα γραπτὸ ἢ ἄλλο στοιχεῖο τὸ ὁποῖο νὰ µᾶς βεβαιώνει ὅτι τὸ πανηγύρι αὐτὸ ἔχει ἱστορία ἔστω ἑνὸς αἰώνα. Ἀντίθετα, σύµφωνα µέ προφορικὲς µαρτυρίες γέρων Ποµάκων, τὸ πανηγύρι γινόταν κοντὰ σὲ ὕψωµα τῆς Ὀργάνης, ἡ ὁποία ἦταν τὸ διοικητικὸ καὶ οἰκονοµικὸ κέντρο τῆς περιοχῆς, ἐπειδὴ ὅµως ἦταν µακρυά ἀπὸ τὴν ποµακικὴ ἐνδοχώρα τὸ µετέφεραν στὴν σηµερινὴ τοποθεσία. Μόνο µεταπολεµικὰ µεταφέρθηκε στὴ νέα τοποθεσία. Πιθανότατα ἡ συγκέντρωση αὐτὴ καθιερώθηκε µετὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς ἑλληνικῆς Θράκης, διότι ἀκριβῶς σταµάτησε βίαια ἡ ἐπικοινωνία καὶ οἱ ἀνταλλαγὲς µέ τὴ µεγάλη µᾶζα τῶν Ποµάκων τῆς βουλγαρικῆς Θράκης. Τὸ «πανηγύρι» εἶναι νέος θεσµὸς, συνέπεια τῆς χάραξης τῆς ἑλληνοβουλγαρικῆς µεθορίου. Ἕως τότε οἱ Ποµάκοι εἶχαν ὡς κέντρο κυρίως τὸ Κίρτζαλι ἀλλὰ καὶ µικρότερους οἰκισµοὺς τῆς βουλγαρικῆς Ροδόπης. Ἐπὶ τῆς οὐσίας δὲν ἐπρόκειτο γιὰ κάποιο πανηγύρι µέ πολιτιστικὸ χαρακτήρα ἀλλὰ ἀντίθετα γιὰ µία θερινὴ συγκέντρωση ὀρεινῶν Ποµάκων κτηνοτρόφων καὶ γεωργῶν οἱ ὁποῖοι ἐνόψει τοῦ βαρὺ χειµώνα ἀντάλλασσαν προϊόντα καὶ πληροφορίες, προέβαιναν σὲ ἀγοραπωλησίες ζώων καὶ ζωοτροφῶν κλπ.

Τὸ σκηνικὸ ὅπως ἄλλωστε κάθε χρόνο ἦταν τόσο καλὰ στηµένο, ὥστε ὁ ἐπίσηµος προσκαλεσµένος νοµάρχης Ἀδριανούπολης κύριος Μίρογλου, δήλωσε ἀπὸ τὸ βῆµα µέ ἀπόλυτη εἰλικρίνεια ὅτι «ἐδῶ αἰσθάνοµαι σὰ νὰ βρίσκοµαι στὴν πατρίδα µου (σσ. Τὴν Τουρκία)…» καὶ ὅτι τὸ πανηγύρι εἶναι µία µικρογραφία τῶν ἐκδηλώσεων πάλης ποὺ γίνονται κάθε καλοκαίρι στὴ τοποθεσία Κίρκπιναρ τῆς Ἀδριανούπολης. Ὁ δὲ βουλευτὴς Ροδόπης τῆς Νέας Δηµοκρατίας κ. Ἰλχάν Ἀχµὲτ δήλωσε τὸ ἐκπληκτικό, ὅτι ἂν συµβεῖ κάποια θεοµηνία στὴν περιοχὴ «µετὰ τὸν νοµάρχη Ροδόπης καὶ τὸν Γενικὸ Γραµµατέα τῆς Περιφέρερειας, θὰ ζητήσει βοήθεια ἀπὸ τὸν… νοµάρχη τῆς Ἀδριανούπολης!»

Πάντως ὅσον ἀφορᾶ τὶς ὀργανωτικὲς λεπτοµέρειες, ἡ δουλειὰ ποὺ ἔκανε ἡ κοινότητα Ὀργάνης ἦταν πολὺ καλὴ καὶ παρόλες τὶς τουρκοπρέπειες αὐτὲς ἦταν συγκριτικὰ µέ πέρυσι λιγότερο προκλητικές. Ἐλπίζουµε ὅτι τὰ µηνύµατα ἀδελφοσύνης καὶ συνύπαρξης εἶναι οὐσιαστικὰ λόγια καὶ ὄχι ἐθνικιστικὰ προπετάσµατα καπνοῦ, ὥστε τοῦ χρόνου νὰ δοῦµε καὶ χορευτικὰ συγκροτήµατα ἀπὸ τὴ Βουλγαρία καὶ τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ἄλλωστε ὑπάρχουν παλαιστὲς καὶ ἀπὸ τὶς τρεῖς χῶρες. Βέβαια τὰ περὶ συµµετοχῆς τριῶν χωρῶν εἶναι ἕνα ὡραῖο ψέµµα, ἀφοῦ καὶ ἀπὸ τὴ Βουλγαρία ὅλοι οἱ παλαιστὲς ποὺ προσκαλοῦνται εἶναι µουσουλµάνοι καὶ ὄχι χριστιανοὶ βουλγαρικῆς καταγωγῆς. Ἐὰν ἡ ὀργανωτικὴ ἐπιτροπὴ ἦταν εἰλικρινὴς καὶ ἀντιµετώπιζε τὴν ἐκδήλωση ὡς σηµεῖο ἀδελφοσύνης καὶ ὄχι ὡς τουρκικὸ ἐθνικιστικὸ θέατρο, θὰ προσκαλοῦσε καὶ ἀπὸ ἕνα χορευτικὸ συγκρότηµα ἀπὸ τὴ Βουλγαρία γιὰ νὰ παρουσιάσει βουλγάρικους χοροὺς (καὶ ὄχι τουρκικούς τῆς Βουλγαρίας…) ἀλλὰ καὶ ἕνα χριστιανικὸ χορευτικό τῆς περιοχῆς µας, ἀντὶ νὰ βοµβαρδίζει τοὺς Ποµάκους µέ τουρκικὴ µουσική, τουρκικοὺς χοροὺς µέ στολὲς καὶ χορογραφία ποὺ ἀποτελοῦν τὸν ὁρισµὸ τοῦ κίτς, τουρκικὴ προπαγάνδα, τουρκικὴ κόκα κόλα, τουρκική…