Είναι πλέον ευρέως αποδεκτή, εύληπτη και κατανοητή η ύπαρξη μιας πραγματικότητας τόσο νοσηρής, αλλά και μεμπτής, η οποία διέπει την ακαδημαϊκή και, θα μπορούσε να προστεθεί, εν γένει πολιτική (=λαϊκή <λαός) ζωή της χώρας. Ο λόγος υφίσταται περί του φοιτητικού συνδικαλισμού και, για οιονδήποτε έζησε σε περιβάλλον τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΑΕΙ-ΤΕΙ), αυτό το ρεαλιστικό «απείκασμα» της κοινωνίας μαρτυρά την πιο απεχθή τακτική μαζοποίησης, που ενορχηστρώθηκε με απώτατο στόχο τον ετεροπροσδιορισμό του πολιτικού βίου. Αυτή μάλιστα η πραγματικότητα δύναται να θεωρηθεί η –αν μη τι άλλο- εύλογη και κρατούσα αιτία της εξαχρείωσης και απαξίωσης της πολιτικής ζωής της χώρας, της αστάθειας ,και εν τέλει της «κακοδαιμονίας». «Έχεις τη δύναμη και την επιλογή να στείλεις ένα ισχυρό μήνυμα στην πανελλήνια παραταξιακή μάστιγα, που σε θέλει υποτελή, άβουλο, μαζοποιημένο και υπηρέτη των μικροκομματικών της συμφερόντων;» είναι το ερώτημα που τίθεται αρχικά μεταξύ μας, και για το οποίο επιζητείται απάντηση. Δε δύνασαι όμως να φτάσεις σε αυτήν αμέσως.          

         Το πολιτικό γίγνεσθαι, ως έννοια του μετέχειν στην πολιτική ζωή, θεμελιώνεται στην πρώτη επαφή του ατόμου με την ιδέα δημοκρατικοποίησης και, εφόσον η στείρα τεχνοκρατική λυκειακή παιδευτική διεργασία δεν εμπνέει την κοινωνική ενεργητικότητα, καθορίζεται εξ υπαρχής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αν, λοιπόν, η παιδεία ορίζει τον πολιτικό εν συνόλω εθνικό βίο και τον τρόπο ζωής, η σημερινή μεταδημοκρατική δημοκρατία μας στοιχειοθετείται στην πρώτη επαφή του ατόμου με το «αντικείμενο» της πολιτικής έκφανσης, δηλαδή στα ΑΕΙ και ΤΕΙ. Με τι έρχεται, όμως, αντιμέτωπος εκεί ο φοιτητής ;
Ήδη από την ημέρα της εγγραφής, η φοιτητειώσα νεολαία συναντά στο συγκεκριμένο χώρο τους διαχρονικούς κομματικούς “νταβατζήδες” των ελληνικών πανεπιστημίων. Αλλά, ας αφήσουμε τον Γιάννη Π.Α. Ιωαννίδη να μιλήσει για αυτό: «Πηγαίνοντας στη σχολή, περνούσα από μία καφετέρια με μπιλιάρδα. Εκεί ξόδευαν την ώρα τους πολλοί συμφοιτητές μου, που ήταν ενταγμένοι σε κομματικές νεολαίες. Θυμάμαι χαρακτηριστικά έναν, για τον οποίον κάποια χρόνια μετά μετείχα στο εκλεκτορικό σώμα, που τον έκρινε για μία θέση λέκτορος στο πανεπιστήμιο. Ήμουν ο μόνος που έδωσα αρνητική ψήφο. Έπειτα από καιρό, τον είδα βουλευτή. Οι καταστροφείς πήγαιναν να σώσουν τη χώρα!»*₁ Σήμερα, αναμφίβολα, στεκόμαστε μπροστά σε δύο αντίρροπες δυνάμεις: Πανεπιστήμιο-Κομματικές Νεολαίες. Πώς συμβιβάζονται τα δύο αυτά; Το ένα αφορά την επιστήμη, θρέφει την πρόοδο, ενώ το άλλο θρέφεται από τον κόπο των άλλων, δημιουργεί εξαρτήσεις, ζητά και παίρνει, καλλιεργεί τις πελατειακές σχέσεις. Γίνεται, λοιπόν, σαφές πως το κόμμα ζει σε βάρος του Πανεπιστημίου: «Αυτό εδώ το κτίριο θα φάει το άλλο» (Θεόδωρος Κολοκοτρώνης), το κτίριο που τότε ήταν παλάτι και τώρα είναι η Βουλή. Συμβαίνει τώρα, δυστυχώς, το αντίθετο. Εκείνο το κτίριο, η Βουλή, με τους νόμους της και τους κομματικούς άλλοτε νεολαίους τρώει, συγκεκριμένα κατασπαράσσει το ελεύθερο πανεπιστήμιο, επειδή είναι ο αληθής, ο ένας και μοναδικός εχθρός της. Γιατί; Επειδή στηρίζεται στην αξιοκρατία και όχι στη χρήσιμη γνωριμία!
Ένας εσμός από θεσιλάγνα κομματόσκυλα, που θυσιάζουν κάθε ίχνος αξιοπρέπειας και συναδελφικής αλληλεγγύης στο βωμό της συλλογής ψήφων, που προβαίνουν σε πρακτικές χρηματισμού, τραμπουκισμού, εκβιασμού και εκφοβισμού για να αντιμετωπίσουν τις αντίθετες με τις δικές τους απόψεις, που αυτοπροβάλλονται ως δημοκράτες (μέχρι να προταθεί κάτι που αντιτίθεται στη γραμμή των κομμάτων που τα χρηματοδοτούν), ενώ προβαίνουν σε διάλογο με “μπράβους” ή με καδρόνια (αναλόγως του ιδεολογικού χώρου, τον οποίο εκπροσωπούν), που έχουν μετατρέψει τον πανεπιστημιακό χώρο σε ένα άσυλο “κομματοπατέρων”, παραταξιακής τρομοκρατίας, βανδαλισμού και ρύπανσης. Αυτή είναι η σημερινή ακαδημαϊκή πραγματικότητα.
Γεννάται, συνεπώς, ένα ερώτημα: Προς τι όλο αυτό; H απάντηση είναι απλή: H διαδικασία αυτή έχει ως στόχο να δημιουργήσει στρατούς άβουλων, πειθήνιων, μαζοποιημένων μελλοντικών ψηφοφόρων που θα ικανοποιούνται με τα λίγα, το ρουσφέτι, το δήθεν «φτιάξιμο» από τους άλλους, έχοντας ως αρχή το ιδανικό του ελάσσονος μόχθου.
Η κατάργηση των κομματικών παρατάξεων στα Πανεπιστήμια και ΤΕΙ, ως πανάκεια της οπαδοποίησης και του πλέον σε μορφή συνδρόμου εξοβελισμού καθεμιάς ανεξάρτητης σκέψης, προβάλει όχι μόνο από την κοινωνιολογική ανάλυση, αλλά και από την νομική θεωρία. Ο Καθηγητής Π.Δ.Δαγτόγλου, μιλώντας για τους φοιτητικούς συλλόγους, τονίζει την «πλήρη κομματικοποίηση της εκλογής και λειτουργίας των πανεπιστημιακών αρχών»*₂. Ίδια θέση παίρνει και ο Ανδρέας Δημόπουλος, παραθέτοντας πως «οι φοιτητικές παρατάξεις αντιστοιχούν σε πολιτικά κόμματα», από τα οποία λαμβάνουν τις κατευθυντήριες γραμμές. Μήπως, λοιπόν, καταστρατηγείται η Αρχή της Αυτοδιοίκησης των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 16 παρ. 5 του Συντάγματος; Εδώ, αρμονικά προσιδιάζει η παράθεση της μειοψηφικής γνώμης του ΣτΕ στη απόφαση 2805/1984, που θεώρησε πως η αυτοδιοίκηση των ΑΕΙ «δεν περιλαμβάνει και το δικαίωμα των φοιτητών να συμμετάσχουν στην διοίκηση των ιδρυμάτων». Τέλος, αξίζει να αναφερθεί η προτροπή του τέως πρύτανη του ΕΚΠΑ κ. Φορτσάκη για κατάργηση των κομματικών παρατάξεων-φοιτητικών συλλόγων (παρόλο που, εν συνεχεία, ο ίδιος με την πρακτική του έσπευσε να αυτοαναιρεθεί)*₃. Το συμπέρασμα, λοιπόν, συνοψίζεται ως εξής: Το πανεπιστήμιο οφείλει να μεταποιηθεί από παρεπόμενο «καλτ» στοιχείο σε χώρο πρωτεύοντα, επιστημονικής γνώσης, πολιτικοποίησης, δημοκρατίας, εποικοδομητικού διαλόγου, αντιμετώπισης των προβλημάτων και εξεύρεσης λύσεων που ικανοποιούν όχι τις κυριαρχούσες παρατάξεις ατομικά, αλλά το σύνολο του φοιτητικού κόσμου, αντί για χώρο που συνιστά οχετό και αναδύει κομματική σήψη, κάτι που σήμερα συμβαίνει. Απώτατος στόχος ταιριάζει να είναι ΕΝΑ ΚΑΘΑΡΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, μακριά από κομματικές πρακτικές που, αποσκοπώντας σε παραταξιακά οφέλη, το κρατούν έτη φωτός πίσω από το επίπεδο των άλλων ευρωπαϊκών πανεπιστημίων, την ίδια στιγμή μάλιστα που η αποχή φτάνει το 50% στις φοιτητικές εκλογές.*4Κατά συνέπεια,ελλείπει  συλλήβδην η πίστη του φοιτητικού σώματος στο έργο τους.
Σε αυτό το σημείο είναι μάλλον ή ήττον έκδηλο το εκτυλιχθέν δραματικό σκηνικό: Απεμπόληση κάθε ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ σκέψης άνευ κριτικής, ώστε να επικρατήσει η διάσπαση, ο χωρισμός σε ημέτερους και υμετέρους και η διαμάχη που περιστέλλει τις αρετές, ενώ υποδαυλίζει τα πάθη. Είναι ξεκάθαρα το σημείο εκκίνησης των εξαρτήσεων, του διογκωμένου κρατικού μηχανισμού, της εξάρτησης αν-«ελεύθερων» εξαρτημένων προσωπικοτήτων που τάζουν ό,τι μπορούν και πληρώνονται με την υποστήριξη όσων έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με την δημοκρατικότητα, η οποία, ειρήσθω εν παρόδω, απαιτεί το υψηλότατο επίπεδο κατάρτισης, ώστε να μην εκπίπτει σε οχλοκρατία. Συνεπώς, καταλήγουμε στην ατέρμονη εκμετάλλευση. Αυτή, ίδια και απαράλλακτη, έχει εγκαθιδρυθεί τις τελευταίες αρκετές δεκαετίες σε συνειδήσεις, κυβερνήσεις και σκοπούς. Πρόκειται για ένα είδος πνευματικού βιασμού από πρώιμους κομματικούς παραγοντίσκους και πολιτικάντηδες, οι οποίοι επιδιώκουν με κάθε μέσο τον επηρεασμό συνειδήσεων, ώστε να εξυπηρετήσουν τα μικροκομματικά συμφέροντα, που επιτάσσουν οι ανώτεροί τους. Αν όμως επιθυμούσε ο κόσμος λαϊκή επιμόρφωση, θα επιμέναμε σε μοντέλα σοβιετικά-ναζιστικά, θα εκλιπαρούσαμε ινστρούχτορες να μας φωτίσουν και θα βιώναμε απόλυτα τον «μεταμεσαίωνα». «Χάσαμε κάτι;» Ναι, το ιδανικό του ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ-ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ πνεύματος και του πύρινου διαλόγου. Αφαιρέθηκε η κατ’ ουσίαν δημοκρατικότητα και αυτό είναι το μέγιστο και το πρωταρχικό πρόβλημα. Για τούτο δε, ευθύνονται τόσο οι «δεξιοί» όσο και οι «αριστεροί», είναι στοιχείο της εποχής και δεν τίθεται σε αμφισβήτηση όσο η κινητήριος δύναμη μένει αναλλοίωτη.
Καταλήγοντας, στο Πανεπιστήμιο του σήμερα ο φοιτητής ζει στο όνειρο του. Το όνειρο της αμερικανικής θλιβερής ταινίας του σεξουαλικού φετιχισμού, το όνειρο της δήθεν εστέτ ομορφιάς τύπου Οξφόρδης (περιτύλιγμα δηλαδή χωρίς ουσία μέσα του) ή ακόμα, ζει και το πανεπιστήμιο το ονειρικό, το πατροπαράδοτο, στο οποίο κυριαρχεί το «πήγαινε παιδί μου, επειδή έτσι λένε οι άλλοι», ενώ το «γιατί το λένε;» είναι απροσπέλαστο. Όλοι έχουν ένα πανεπιστήμιο των ονείρων τους, αλλά όχι των ονειρώξεων των κομματικών παρατάξεων!
Αυτό που, εν τέλει ζητείται, κατ’ εμάς, είναι μια ικμάδα ανεξαρτησίας, προσωπικής ελευθερίας σκέψης και δράσης, μιας τάσης που ουδέποτε έβλαψε τον υπερασπιστή της. Εξάλλου, η αυλαία πέφτει όταν αλλάξεις τις τρεμάμενες κουρτίνες, και όχι όταν κρυφτείς κι εσύ πίσω τους, ώστε να μη δεχτείς μόνος τα πυρά. Συνάγεται, λοιπόν, ως συμπέρασμα, πως ο χαρακτήρας διαπλάθεται κατά την ανεξάρτητη πάλη και όχι κατά την ευχερή κατάποση.

*₁: http://www.kathimerini.gr/796797/article/proswpa/geyma-me-thn-k/giannhs-pa-iwannidhs-sthn–ellada-epikratei-pneymatikh-gerontokratia

*₂: Συνταγματικό Δίκαιο,Ατομικά Δικαιώματα Α’ Τόμος σελ.797

*₃: http://www.tovima.gr/society/article/?aid=651696

*4: http://www.tovima.gr/society/article/?aid=593082

Ηλίας Παππάς – Σταύρος Χριστοδούλου

- Κύριε Γιανναρᾶ, ὡς ἄνθρωπος πού ὑπηρετήσατε ἐπί χρόνια τήν Παιδεία, ποιόν θεωρεῖτε πρώτιστο στόχο της καί πῶς πιστεύετε ὅτι θά μποροῦσε νά ἐπιτευχθεῖ; 

 - Τηλεγραφικὰ θὰ ἔλεγα ὅτι προσωπικὰ στόχο τῆς Παιδείας θὰ ἔβλεπα τήν καλλιέργεια τῆς ἑλληνικῆς ἰδιαιτερότητας στὸ ποσοστὸ ποὺ ἀποτελεῖ ποιότητα ζωῆς σήμερα. Δηλαδὴ οὔτε γιὰ λόγους ἱστορικούς, οὔτε γιὰ λόγους ἐθνικοὺς, οὔτε γιὰ ὁποιεσδήποτε ἄλλες ἰδεολογικὲς σκοπιμότητες, ἀλλὰ μόνο στὸ ποσοστὸ ποὺ ἀντιπροσωπεύει ἕνα θησαύρισμα ζωῆς ποὺ ἀξίζει νὰ ζήσει σήμερα ἕνας ἄνθρωπος καὶ ἑπομένως ἀξίζει νὰ παιδαγωγηθεῖ τὸ παιδὶ πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνση. Αὐτὸ ὡς στόχευση. Πρὶν ἀπὸ καθετί ἄλλο, νομίζω ὅτι σὲ πολιτικὸ ἐπίπεδο τὸ πρῶτο καὶ ἀπαραίτητο εἶναι νὰ δημιουργηθεῖ μία ὁμάδα μελέτης πολὺ σοβαρὴ καὶ ὅσο γίνεται ἀνιδιοτελής, ὄχι ἁπλῶς νὰ εἶναι τῆς κοινῆς ἀποδοχῆς τῶν κομμάτων ἀλλὰ νὰ εἶναι κατὰ τεκμήριο ἄνθρωποι ἱκανοί, ἔμπειροι καὶ ἀνιδιοτελεῖς. Μιά ὁμάδα πού θὰ καθήσει καὶ θὰ ξαναπιάσει τὸ πρόβλημα ἀπὸ τὴν ἀρχή. Γιατί ἤδη ἔχουν γίνει καθυστηρήσεις ποὺ πιὰ εἶναι ἀνεπίτρεπτες ἀκόμη καὶ σὲ πρακτικά, τεχνικὰ ζητήματα. Ἔχουμε κολλήσει σὲ μορφὲς καὶ σχήματα φθαρμένα πλέον τελείως, τὰ ὁποία δὲν ἔχουν καμμία ἀποτελεσματικότητα.

- Αὐτὸ ἀκούγεται ἀρκετὰ μακρινὸ ἀπὸ τοὺς διακηρυγμένους στόχους τῆς ἐκπαίδευσης καί τήν γνωστή ἑλλαδική πρακτική…

- Ναὶ, τὸ καίριο πρόβλημα εἶναι ποιὸς θὰ κάνει τὴν ἐπιλογὴ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, μὲ ποιὰ κριτήρια θὰ γίνει ἡ ἐπιτροπή. Ἔφτιαξε ἡ κυβέρνηση τῆς ΝΔ μία ἐπιτροπὴ 8 σοφῶν, ὑποτίθεται. Εἴδαμε ποιὰ ὀνόματα ἐπιλέχθηκαν, ποιὲς φθαρμένες ἀπόψεις ἐξετέθησαν καὶ πάλι, ἐκεῖ εἶναι τὸ πιὸ κρίσιμο καὶ δύσκολο σημεῖο.

- Νομίζετε ὅτι ὁ στόχος ποὺ διατυπώσατε εἶναι ρεαλιστικὸς στὶς σημερινὲς συνθῆκες; Ὑπάρχουν τὰ ἀπαραίτητα μέσα;

- Γί΄ αὐτὸ λέω ὅτι χρειάζεται μία ἐπιτελικὴ μεθόδευση. Ἂς ποῦμε, δὲν νομίζω ὅτι θὰ διαφωνήσει κανεὶς, ὅτι ἀκριβῶς στὶς σημερινὲς συνθῆκες τὰ πρωταρχικὰ ποὺ πρέπει νὰ ἐπιδιωχθοῦν εἶναι ἡ ἐκπαίδευση τῶν παιδιῶν σὲ γλώσσα καὶ σὲ κριτικὴ σκέψη. Αὐτὸ σὰν σύνθημα περνάει, τὸ καταλαβαίνουμε ὅλοι, τὸ θέλουμε ὅλοι. Τὸ πρόβλημα εἶναι πὼς θὰ γίνει αὐτό… Πὼς θὰ περιοριστεῖ αὐτὸς ὁ πελώριος ὄγκος πληροφοριῶν ποὺ παρέχεται στὴν ἐκπαίδευση, κάθε ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμιση προσθέτει καὶ ἕνα ποσὸ πληροφοριῶν γιὰ νὰ «ἐκσυγχρονιστεῖ ἡ διδακτέα ὕλη», κι ἔτσι ἔχουμε φτάσει σὲ μία ὑδρωπικία, σὲ ἕναν πελώριο ὄγκο ποὺ εἶναι ἄχρηστος, γιατί τὸ παιδὶ σήμερα ἔχει μεγάλη ἄνεση νὰ βρεῖ τὴν πληροφορία ἂν θέλει μέσα ἀπὸ τὸ κομπιοῦτερ, τὸ πρόβλημα εἶναι νὰ ἐκπαιδευτεῖ πῶς θὰ κρίνει τὴν πληροφορία, πῶς θὰ τὴν συντάξει, κατατάξει καὶ ἀξιοποιήσει. Κι αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ γίνει, νομίζω, παρὰ μὲ μιάν ἄλλου τύπου διδασκαλία τῆς γλώσσας, μὲ ἄλλου τύπου διδασκαλία τῶν μαθηματικῶν. Καὶ τὸ εἶδος καὶ τὸν τρόπο τῆς διδασκαλίας ἐκείνης τῆς ὕλης ἀπὸ κάθε μάθημα ποὺ θὰ ἐπιτρέπει στὸ παιδὶ νὰ πατάει σ’ αὐτὴν καὶ νὰ μπορέσει, ὅταν θελήσει, νὰ πάει πιὸ πέρα. Σὲ ἕνα δεύτερο ἐπίπεδο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθοῦν κάποιες παράμετροι, ὅπως τὸ πῶς θὰ ἀποτοξινωθεῖ τὸ σχολειὸ ἀπὸ τὸν συνδικαλισμό, τὸ πῶς θὰ ξαναλειτουργήσει ἡ σχολικὴ κοινότητα. Προσωπικὰ θεωρῶ θεμελιῶδες ζήτημα δημοκρατίας στὰ σχολεῖα τὴν ὁμοιόμορφη ἐνδυμασία – ὄχι τὴ στολή. Τὴν ἐξάλειψη τῶν ταξικῶν διαφορῶν μέσα στὸ σχολεῖο. Ἴσως – εἶναι θέμα τῶν παιδαγωγῶν νὰ τὸ κρίνουν, ἐγὼ τὸ λέω μόνον ἐνδεικτικὰ – ὁ τρόπος τῆς γυμναστικῆς. Νομίζω εἶναι ἐνδεικτικὸ ἐκεῖνο ποὺ παλιὰ ὑπῆρχε κι ἀργότερα χλευάστηκε καὶ ἀπορρίφθηκε: οἱ ὁμοιόμορφες, συντονισμένες ἀσκήσεις, Νομίζω ὅτι αὐτὸς εἶναι ἕνας ἔμπρακτος, ἀσυνείδητος τρόπος αἴσθησης σωματικῆς μετοχῆς σὲ ἕνα κοινὸ ἔργο. Ἡ ἀξιοθρήνητη εἰκόνα τῶν παιδιῶν στὶς παρελάσεις, ὅπου δὲν μποροῦν νὰ βαδίσουν μαζί, δὲν εἶναι μία λεπτομέρεια, εἶναι ἡ ἀπουσία μίας αἴσθησης μετοχῆς.

- Μὲ δεδομένη τὴν κατάσταση τῆς ὅλης κοινωνίας, μπορεῖ, πιστεύετε, νὰ ἀναγεννηθεῖ ἡ Παιδεία ;

- Δὲν μπορῶ νὰ προβλέψω πῶς μπορεῖ νὰ γίνει ἀποδεκτὸ ἕνα τέτοιο ἐγχείρημα, ἐκεῖνο ποὺ μπορῶ νὰ πῶ, εἶναι ὅτι μία τέτοια ἀπόπειρα ριζοσπαστικῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρύθμισης ἀποτελεῖ τὴν κατ’ ἐξοχὴν πολιτικὴ πρόκληση σήμερα, ἑπομένως καὶ τὸ πεδίο στὸ ὁποῖο μπορεῖ νὰ φανεῖ ἕνα πολιτικὸ ταλέντο. Ποῦ ἀλλοῦ μπορεῖ νὰ φανεῖ; Στὴν Οἰκονομία ὅπου ὅλα εἶναι προκαθορισμένα; Ἀκόμα καὶ στὴν ἐξωτερικὴ πολιτική, θὰ ἔλεγα. Ἡ Παιδεία εἶναι ἕνας χῶρος ὅπου μπορεῖ νὰ φανεῖ τὸ ἰδιαίτερο. Καὶ τὸ ἰδιαίτερο δὲν εἶναι νὰ ἔχει ἰδέες καὶ ἐμπνεύσεις, εἶναι ὁ τρόπος ἐπιτελικῆς δουλειᾶς, γιατί εἶναι πάρα πολλὰ τά προβλήματα. Θ’ ἀρχίσεις ἀπὸ τὶς Παιδαγωγικὲς Σχολὲς ποὺ χρόνια τώρα βρίσκονται σὲ διάλυση; Ἀκούγεται ἀφοριστικὸ ἀλλὰ ὅποιος ἔχει μίαν ἐπαφὴ μὲ αὐτὲς τὶς σχολὲς καταλαβαίνει ὅτι μιλῶ πάρα πολὺ συγκεκριμένα. Θ’ ἀρχίσεις λοιπὸν ἀπὸ κεῖ, θ’ ἀρχίσεις ἀπὸ τὸ ὑπάρχον ἐκπαιδευτικὸ προσωπικό, τὴν ἀξιολόγηση καὶ τὸν ἔλεγχό του; Μὲ τὴν ἐπιστροφὴ σὲ κάποιο εἶδος ἐπιθεώρησης – ἡ ὁποία σὲ καμμία περίπτωση δὲν πρέπει νὰ ἔχει σχέση μὲ τὸν θεσμὸ τῶν ἐπιθεωρητῶν τοῦ παρελθόντος – ἀλλὰ εἶναι συνάρτηση ἀναγκαία ὁ ἔλεγχος στὸ ἔργο τῆς Παιδείας. Δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρχει ἐκπαιδευτικὸ ἔργο ποὺ νὰ μὴν ἐλέγχεται καὶ νὰ μὴν ἀξιολογεῖται! Αὐτὰ εἶναι τὰ κατ’ ἐξοχὴν ἐπιτελικὰ προβλήματα ποὺ θέλουν ἰδιοφυΐα καὶ πάρα πολλὴ συστηματικὴ μελέτη καὶ σκέψη γιὰ τὸ ἀπὸ ποῦ θὰ ἀρχίσει κανείς.

- Πολὺς λόγος γίνεται σήμερα γιὰ τὰ ἰδιωτικὰ Πανεπιστήμια…

- Γιὰ μένα τὰ ἰδιωτικὰ Πανεπιστήμια, ἂν δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένα, ποὺ μοιάζουν νὰ εἶναι δυστυχῶς, θὰ ἄξιζε νὰ προκαλέσουν ἕναν εὐρύτερο κοινωνικὸ προβληματισμό. Δηλαδὴ νὰ τεθεῖ τὸ ἐρώτημα «γιατί ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης, ὄχι μόνο στὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ καὶ σὲ ἄλλες εὐρωπαϊκὲς χῶρες, ἐπέλεξε νὰ μπεῖ στὸ Σύνταγμα ὅτι τὴν εὐθύνη τῆς Ἀνωτάτης Παιδείας τὴν ἔχει τὸ κράτος;» Γιατί; Μία ἀπάντηση ποὺ ὑποθέτω, ἴσως νὰ μὴν εἶναι σωστή, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐκφράζει τὴν θέληση μιᾶς κοινωνίας νὰ ἐκπαιδεύει ἡ ἴδια καὶ μὲ εὐθύνη της τὰ στελέχη της καὶ νὰ μὴν ἀναθέτει τὴν ἐκπαίδευσή τους στὸν ἰδιωτικὸ παράγοντα ποὺ ἐπηρρεάζεται ὁπωσδήποτε ἀπὸ τὸ κέρδος. Λέμε γιά ἰδιωτικὰ πανεπιστήμια… Στὴν Ἀθήνα ὑπάρχει ἕνα, μεταπτυχιακῶν σπουδῶν, καὶ τὸ ἔχει ἱδρύσει ὁ ΣΕΒ καὶ μετεκπαιδεύει ἀνθρώπους στὴν Διοίκηση Ἐπιχειρήσεων καὶ ἄλλα συναφῆ. Εἶναι ἀγγλόφωνο βέβαια, δὲν εἶναι τυχαῖο… Καὶ δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι καὶ τὰ δυὸ ἰδιωτικὰ τῆς Κύπρου ἀγγλόφωνα εἶναι. Εἶναι φυσικό, ὅταν τὸ ἴδιο τὸ πανεπιστήμιο σκοπεύει κατ’ ἀρχὴν στὴν χρησιμοθηρία, περισσότερο ἀπὸ τὸ δημόσιο, γιατί νὰ μὴν εἶναι στὴ γλῶσσα ποὺ εἶναι ἡ κατ΄ ἐξοχὴν χρήσιμη, εἰδικὰ στὸν χῶρο τῶν ἐπιχειρήσεων; Ἀλλὰ ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα γεννῶνται μεγάλα ἐρωτήματα. Ἐδῶ τὸ κράτος δὲν ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ ἐλέγξει στοιχειωδῶς τὴν Μέση καὶ τὴν στοιχειώδη ἰδιωτικὴ ἐκπαίδευση – ἄλλωστε σὲ κανέναν τομέα τοῦ κοινωνικοῦ βίου δὲν ἔχει ἐλεγκτικοὺς μηχανισμοὺς γόνιμους καὶ ἀποδοτικούς – γιατί θὰ ἔχει εἰδικὰ στὰ πανεπιστήμια; Ἐὰν βέβαια ἀφεθοῦμε στὴν θεωρία ὅτι τὸν ἔλεγχο θὰ τὸν ἀσκεῖ ἡ ἀγορά, τότε πιὰ εἶναι θέμα κοσμοθεωρητικῆς ἐπιλογῆς, πᾶμε ἀλλοῦ.

- Ὅσον ἀφορᾶ τὴν εἰσαγωγὴ στὰ ΑΕΙ;

- Μοιάζει νὰ ἔχει ὡριμάσει ἡ ἀπαίτηση νὰ ἀποσυνδεθεῖ ἡ ἐγκύκλια παιδεία ἀπὸ τὴν εἰσαγωγὴ στὰ Πανεπιστήμια. Ἂν διακρίνω καλά, αὐτὸ πιὰ εἶναι κοινὴ ἀπαίτηση: Νὰ μπορέσει νὰ ξαναλειτουργήσει ἡ ἐγκύκλια παιδεία αὐτόνομη καὶ ὡς αὐτοσκοπός. Ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα τὰ Πανεπιστήμια νὰ ἔχουν τὸ καθένα τὴν δική του μέθοδο καὶ δυνατότητα γιὰ τὴν ἐπιλογὴ τῶν φοιτητῶν καὶ τοῦ ἀριθμοῦ ποὺ μπορεῖ νὰ ἱκανοποιήσει μὲ τὶς διαδικασίες ποὺ θὰ ἐπιλέξει κάθε Σχολή.

- Νομίζω ὅτι ἡ ἐπιχειρηματολογία ὑπέρ τῶν ἰδιωτικῶν ΑΕΙ βασίζεται στὴν χαμηλὴ ἐκτίμηση ποὺ ἔχουμε γιὰ τὰ δημόσια, γιὰ τοὺς διδάσκοντες καὶ τὰ ἱδρύματα, τὸν τρόπο λειτουργίας τους, τὴν κατάχρηση τοῦ ἀσύλου…

- Νομίζω ὅτι αὐτὴ εἶναι μία πολὺ ρεαλιστικὴ πιστοποίηση. Αὐτὸς ὁ νόμος πλαίσιο ποὺ ἔγινε τὸ 1982 καὶ ἄλλαξε ὄντως ριζικὰ τὴν λειτουργία τῶν ΑΕΙ, εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἦταν ἀποτέλεσμα μιᾶς ἀνάγκης, προέκυψε δηλαδὴ μέσα ἀπὸ τὴν ἀνάγκη ἀνανέωσης τοῦ πρώην τρόπου λειτουργίας τους. Ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι ἐνῷ ἔγινε ὡς «πλαίσιο», δηλαδὴ ὡς ἕνας τρόπος λειτουργίας ὑποκείμενος σὲ διαρκεῖς βελτιώσεις μέσα ἀπὸ τὴν πείρα καὶ τὶς δοκιμασίες, σχεδὸν παγιώθηκε καὶ δὲν ἀφέθηκε μὲ μίαν εὐλυγισία σὲ προσαρμογὲς ἀπαραίτητες. Τὸ δεύτερο καὶ κυριότερο εἶναι ὅτι αὐτὸς ὁ νόμος, ὁμολογημένα ἀργότερα ἀπὸ τοὺς συντάκτες του, ἔγινε μὲ στόχους καθαρὰ συνδικαλιστικούς. Καὶ τὸ μεγάλο σκάνδαλο ποὺ ἀλλοίωσε καὶ τὸν τρόπο λειτουργίας τῶν Πανεπιστημίων στὴν Ἑλλάδα εἶναι ὅτι εἰσήγαγε διευκολύνσεις στὴν εἴσοδο – ἐξέλιξη τῶν διδασκόντων, ὅσο καὶ στὴν ἐξέλιξη τῶν φοιτητῶν, οἱ ὁποῖες ὑποβάθμισαν τὰ ἑλληνικὰ Πανεπιστήμια μὲ τρόπο κυριολεκτικὰ δραματικό. Νὰ μὴν ἀρχίσω καὶ λέω παραδείγματα, εἶναι γνωστὸ τὸ πόσο ἔχει πέσει τὸ ἐπίπεδο τῆς στοιχειώδους κατάρτισης ἀνθρώπων ποὺ διδάσκουν σήμερα μὲ τίτλους ἀκαδημαϊκοὺς στὰ ἑλληνικὰ Πανεπιστήμια. Ἕνα τρίτο στοιχεῖο γιὰ τὸν νόμο αὐτὸν: Ἄφησε ἄθικτα κάποια νευραλγικὰ στοιχεῖα τῆς πανεπιστημιακῆς λειτουργίας, ὅπως εἶναι αὐτὸς ὁ ἀναχρονισμὸς τῆς διαδικασίας «παραδόσεις – ἐξετάσεις». Τὸ παιδὶ μπαίνει στὸ Πανεπιστήμιο καὶ δὲν εἰσάγεται σὲ ἕναν τρόπο δουλειᾶς, δὲν εἰσάγεται σὲ ἕναν τρόπο προσέγγισης τοῦ ἐρευνητικοῦ ἔργου. Παρακολουθεῖ παραδόσεις – ἂν θέλει – καὶ στὸ τέλος διαβάζει ἕναν προκαθορισμένο ἀριθμὸ σελίδων καὶ πάει νὰ δώσει ἐξετάσεις. Ἑπομένως θὰ πρέπει νὰ προσθέσω ἕνα ἀκόμη στοιχεῖο, αὐτὸ τὸ ἐπίσης ἐξοργιστικό, τὸ ἕνα καὶ ὑποχρεωτικὸ σύγγραμμα. Ἀντὶ νὰ ἐντάσσεται τὸ παιδὶ σὲ μία ὁμάδα ἐργασίας, μὲ ὑπεύθυνο καθηγητή, ὅπου θὰ ἐργάζεται μὲ βιβλιογραφία, μὲ ἐξεταστικὲς ὑποχρεώσεις σὲ ἑβδομαδιαία ἢ μηνιαία βάση (κι ὄχι 2-3 φορὲς τὸν χρόνο) καὶ νά μπαίνει σὲ ἕναν ρυθμὸ σπουδῆς, ὁ νόμος ἄφησε τελείως σὲ ἀναχρονιστικὸ πεδίο τὴν λειτουργία τῶν πανεπιστημίων, δίνοντας ἔμφαση στὸ ἂν οἱ φοιτητὲς θὰ μετέχουν στὶς πρυτανικὲς ἐκλογές, στὶς συνελεύσεις τῶν Τμημάτων, κτλ, δηλαδὴ σὲ ἐξουσίες, σὲ ἕνα παιχνίδι συνδικαλιστικῶν ἐξουσιῶν.

- Σᾶς εὐχαριστῶ πολύ.