Ήταν το μακρυνό 1995, όταν το Υπουργείο Παιδείας υπό τον αλήστου μνήμης Γιώργο Παπανδρέου ανακοίνωνε μια «θετική διάκριση» στον εκπαιδευτικό χώρο: την κατ΄ εξαίρεση εισαγωγή στα ελληνικά Πανεπιστήμια των παιδιών της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης. Στο εξής, βάσει του νομοθετήματος αυτού (2341/1995) και των υπουργικών αποφάσεων που ακολούθησαν, ένα ποσοστό 0,5% επί του συνολικού αριθμού των εισακτέων θα προερχόταν από τα παιδιά της μειονότητας που αποφοιτούσαν από τα σχολεία της Μέσης Εκπαίδευσης.

Η πρωτοβουλία είχε μία κάποια λογική βάση και έναν προφανή μα ανομολόγητο στόχο. Στο σκεπτικό του νομοθέτη αναφέρονταν οι συνθήκες ανισότητας υπό τις οποίες διεξάγονταν οι Πανελλήνιες Εξετάσεις, αφού τα παιδιά της μειονότητας υστερούσαν σε γνώση της ελληνικής, που δεν την είχαν ως μητρική γλώσσα αλλά και δεν την είχαν διδαχθεί επαρκώς ούτε στην διάρκεια της εκπαίδευσης που έλαβαν. Η …άλλη σκοπιμότητα ήταν να στρέψει προς τα εγχώρια σχολεία και πανεπιστήμια τα παιδιά που μη έχοντας άλλη δυνατότητα ακολουθούσαν την μειονοτική εκπαίδευση και έπειτα πήγαιναν για σπουδές στην Τουρκία. Πολλά μάλιστα πήγαιναν και από τα γυμνασιακά τους χρόνια σε σχολεία της γείτονος, για καλύτερη προετοιμασία εν όψει των μελλοντικών σπουδών τους. Με την αλλαγή αυτή η Τουρκία θα είχε πια μειωμένο ρόλο στη ζωή των μειονοτικών κατοίκων της Θράκης και ίσως η διάθεση των τελευταίων για ενσωμάτωση στη χώρα που ζούσαν να αυξανόταν.

Παρά την εξώφθαλμη ανισότητα που εισήγαγε η νομοθεσία εκείνη, ο πλειονοτικός κόσμος στη Θράκη και στην Ελλάδα γενικότερα το αποδέχθηκε, με λίγες γκρίνιες μόνο σε προσωπικές συζητήσεις. Σκάνδαλο ήταν πρωτίστως η ανυπαρξία ανάλογης πρόβλεψης για τα παιδιά νεοπροσφύγων από την πρώην ΕΣΣΔ που με τρία χρόνια στη χώρα μας και δίχως καμμία πρότερη επαφή με τα ελληνικά καλούνταν να ανταγωνιστούν επί ίσοις όροις τους Ελλαδίτες συμμαθητές τους. Μία μόνο προσφυγή έγινε στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά του νόμου και αυτή απορρίφθηκε με το σκεπτικό πως ουδείς είχε έννομο συμφέρον να προσφύγει, αφού το ποσοστό ήταν «επιπλέον» του προβλεπόμενου και «δεν εθίγετο κάποιος». Με το σόφισμα αυτό έκλεισε η δικαστική αμφισβήτηση κι έμεινε μόνο η ελπίδα να λειτουργήσει τελικά το μέτρο προς όφελος της πατρίδας.

Από την πρώτη εφαρμογή του νόμου περάσανε 25 χρόνια. Εφέτος αναμένεται να μπούνε στα ελληνικά πανεπιστήμια άνω των 400 μειονοτικοί πρωτοετείς, νούμερο πολλαπλάσιο εκείνου της πρώτης χρονιάς (1996). Σύμφωνα με την διευκρίνιση της υπουργού Παιδείας Νίκης Κεραμέως δεν θα ισχύσει η βάση εισαγωγής που αναμένεται να τεθεί για όλους τους άλλους υποψηφίους. Ήδη υπάρχουν στη Θράκη χιλιάδες απόφοιτοι ελληνικών σχολών, ενώ κάποιοι εισάγονται σ΄ αυτές αλλά προτιμούν τις σπουδές στην Τουρκία και κάποιοι εισάγονται μεν αλλά δεν μπορούν να αποφοιτήσουν ελλείψει γνώσεων και ελληνομάθειας. Δυστυχώς δεν έχουμε ποσοστά για τις κατηγορίες αυτές, αφού ποτέ δεν γνωστοποιούνται -  ίσως και να μην αποτυπώνονται καν. Ποτέ δεν είδαμε έναν απολογισμό αυτού του μέτρου, να δούμε ποια ήταν τελικά η απόδοσή του. Τι είδους πιλοτικό μέτρο ήταν όταν μετά από ένα τέταρτο του αιώνα συνεχίζουμε την εφαρμογή του ακάθεκτοι; Ενδιαφέρθηκε σοβαρά η ελληνική πολιτεία να αποκαταστήσει την ισότητα των υποψηφίων μαθητών, ώστε να περιττεύει η «θετική διάκριση»; Δυστυχώς η απάντηση είναι αρνητική, αφού δεν ιδρύθηκε ούτε ένα δημοτικό σχολείο στην θρακική ύπαιθρο, όπου η μοναδική εντόπια δυνατότητα φοίτησης είναι το μειονοτικό σχολείο όπου κυριαρχεί η τουρκική γλώσσα. Είναι βεβαίως παρήγορο ότι η μουσουλμανική κοινωνία στρέφεται προς την δημόσια εκπαίδευση αλλά αυτό δεν αρκεί να συμβαίνει μόνο στα αστικά κέντρα ή κυρίως στη Μέση Εκπαίδευση. Έτρεξε βεβαίως και το ευρωπρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων (Φραγκουδάκη – Δραγώνα) επί δύο δεκαετίες αλλά η κατανάλωση 30.000.000 ευρώ δεν άφησε ανάλογα κέρδη στην περιοχή. Ούτε και οι προσπάθειες για εισαγωγή των τουρκικών – ως ξένης γλώσσας – και του Κορανίου σε δημόσια γυμνάσια απέδωσε ιδιαιτέρως, το ενδιαφέρον των μειονοτικών μαθητών ήταν χαμηλό.

Με λίγα λόγια βρισκόμαστε περίπου στο ίδιο σημείο από το οποίο ξεκινήσαμε την εφαρμογή του μέτρου προ 25ετίας. Οι ελλείψεις των μειονοτικών μαθητών στην ελληνική γλώσσα είναι πάνω κάτω οι ίδιες, όπως δυστυχώς και στο σύνολο της μουσουλμανικής κοινωνίας. Συζητάμε σαν να μη πέρασε μια μέρα ενώ το προσωρινό μέτρο έχει γίνει μόνιμο από την πολιτική ατολμία των κυβερνώντων, έχοντας πια καθιερώσει μία διακριτική μεταχείριση σε βάρος των χριστιανών συμμαθητών τους κι έχοντας αλλάξει την σύνθεση του επιστημονικού δυναμικού σε Κομοτηνή και Ξάνθη. Μάλιστα ο βουλευτής Ροδόπης -με το Πασόκ αυτή την περίοδο- Ιλχάν Αχμέτ ζητάει στη Βουλή διπλασιασμό (!!!) της ποσόστωσης, σε μια επίδειξη λαϊκισμού και ανευθυνότητας. Αν πιστεύει πως τίποτε δεν έγινε, θα έπρεπε να είχε ακουστεί η σχετική διαμαρτυρία του τόσα χρόνια, διαφορετικά ένα τέτοιο αίτημα ακούγεται εξωφρενικό. Προφανώς ο εν λόγω αντιλαμβάνεται ότι το πολιτικό κλίμα σηκώνει τέτοια πυροτεχνήματα που παρουσιάζονται ως «ενδιαφέρον» του για την πελατεία του. Όμως και πέραν του πολιτικαντισμού, παραμένει το ερώτημα ως προς την ουσία του: ώς πότε η επίκληση ενός διαφορετικού θρησκεύματος μπορεί να δικαιολογεί θετική διάκριση για την εισαγωγή στην Ανώτατη Εκπαίδευση;

         Είναι πλέον ευρέως αποδεκτή, εύληπτη και κατανοητή η ύπαρξη μιας πραγματικότητας τόσο νοσηρής, αλλά και μεμπτής, η οποία διέπει την ακαδημαϊκή και, θα μπορούσε να προστεθεί, εν γένει πολιτική (=λαϊκή <λαός) ζωή της χώρας. Ο λόγος υφίσταται περί του φοιτητικού συνδικαλισμού και, για οιονδήποτε έζησε σε περιβάλλον τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΑΕΙ-ΤΕΙ), αυτό το ρεαλιστικό «απείκασμα» της κοινωνίας μαρτυρά την πιο απεχθή τακτική μαζοποίησης, που ενορχηστρώθηκε με απώτατο στόχο τον ετεροπροσδιορισμό του πολιτικού βίου. Αυτή μάλιστα η πραγματικότητα δύναται να θεωρηθεί η –αν μη τι άλλο- εύλογη και κρατούσα αιτία της εξαχρείωσης και απαξίωσης της πολιτικής ζωής της χώρας, της αστάθειας ,και εν τέλει της «κακοδαιμονίας». «Έχεις τη δύναμη και την επιλογή να στείλεις ένα ισχυρό μήνυμα στην πανελλήνια παραταξιακή μάστιγα, που σε θέλει υποτελή, άβουλο, μαζοποιημένο και υπηρέτη των μικροκομματικών της συμφερόντων;» είναι το ερώτημα που τίθεται αρχικά μεταξύ μας, και για το οποίο επιζητείται απάντηση. Δε δύνασαι όμως να φτάσεις σε αυτήν αμέσως.          

         Το πολιτικό γίγνεσθαι, ως έννοια του μετέχειν στην πολιτική ζωή, θεμελιώνεται στην πρώτη επαφή του ατόμου με την ιδέα δημοκρατικοποίησης και, εφόσον η στείρα τεχνοκρατική λυκειακή παιδευτική διεργασία δεν εμπνέει την κοινωνική ενεργητικότητα, καθορίζεται εξ υπαρχής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αν, λοιπόν, η παιδεία ορίζει τον πολιτικό εν συνόλω εθνικό βίο και τον τρόπο ζωής, η σημερινή μεταδημοκρατική δημοκρατία μας στοιχειοθετείται στην πρώτη επαφή του ατόμου με το «αντικείμενο» της πολιτικής έκφανσης, δηλαδή στα ΑΕΙ και ΤΕΙ. Με τι έρχεται, όμως, αντιμέτωπος εκεί ο φοιτητής ;
Ήδη από την ημέρα της εγγραφής, η φοιτητειώσα νεολαία συναντά στο συγκεκριμένο χώρο τους διαχρονικούς κομματικούς “νταβατζήδες” των ελληνικών πανεπιστημίων. Αλλά, ας αφήσουμε τον Γιάννη Π.Α. Ιωαννίδη να μιλήσει για αυτό: «Πηγαίνοντας στη σχολή, περνούσα από μία καφετέρια με μπιλιάρδα. Εκεί ξόδευαν την ώρα τους πολλοί συμφοιτητές μου, που ήταν ενταγμένοι σε κομματικές νεολαίες. Θυμάμαι χαρακτηριστικά έναν, για τον οποίον κάποια χρόνια μετά μετείχα στο εκλεκτορικό σώμα, που τον έκρινε για μία θέση λέκτορος στο πανεπιστήμιο. Ήμουν ο μόνος που έδωσα αρνητική ψήφο. Έπειτα από καιρό, τον είδα βουλευτή. Οι καταστροφείς πήγαιναν να σώσουν τη χώρα!»*₁ Σήμερα, αναμφίβολα, στεκόμαστε μπροστά σε δύο αντίρροπες δυνάμεις: Πανεπιστήμιο-Κομματικές Νεολαίες. Πώς συμβιβάζονται τα δύο αυτά; Το ένα αφορά την επιστήμη, θρέφει την πρόοδο, ενώ το άλλο θρέφεται από τον κόπο των άλλων, δημιουργεί εξαρτήσεις, ζητά και παίρνει, καλλιεργεί τις πελατειακές σχέσεις. Γίνεται, λοιπόν, σαφές πως το κόμμα ζει σε βάρος του Πανεπιστημίου: «Αυτό εδώ το κτίριο θα φάει το άλλο» (Θεόδωρος Κολοκοτρώνης), το κτίριο που τότε ήταν παλάτι και τώρα είναι η Βουλή. Συμβαίνει τώρα, δυστυχώς, το αντίθετο. Εκείνο το κτίριο, η Βουλή, με τους νόμους της και τους κομματικούς άλλοτε νεολαίους τρώει, συγκεκριμένα κατασπαράσσει το ελεύθερο πανεπιστήμιο, επειδή είναι ο αληθής, ο ένας και μοναδικός εχθρός της. Γιατί; Επειδή στηρίζεται στην αξιοκρατία και όχι στη χρήσιμη γνωριμία!
Ένας εσμός από θεσιλάγνα κομματόσκυλα, που θυσιάζουν κάθε ίχνος αξιοπρέπειας και συναδελφικής αλληλεγγύης στο βωμό της συλλογής ψήφων, που προβαίνουν σε πρακτικές χρηματισμού, τραμπουκισμού, εκβιασμού και εκφοβισμού για να αντιμετωπίσουν τις αντίθετες με τις δικές τους απόψεις, που αυτοπροβάλλονται ως δημοκράτες (μέχρι να προταθεί κάτι που αντιτίθεται στη γραμμή των κομμάτων που τα χρηματοδοτούν), ενώ προβαίνουν σε διάλογο με “μπράβους” ή με καδρόνια (αναλόγως του ιδεολογικού χώρου, τον οποίο εκπροσωπούν), που έχουν μετατρέψει τον πανεπιστημιακό χώρο σε ένα άσυλο “κομματοπατέρων”, παραταξιακής τρομοκρατίας, βανδαλισμού και ρύπανσης. Αυτή είναι η σημερινή ακαδημαϊκή πραγματικότητα.
Γεννάται, συνεπώς, ένα ερώτημα: Προς τι όλο αυτό; H απάντηση είναι απλή: H διαδικασία αυτή έχει ως στόχο να δημιουργήσει στρατούς άβουλων, πειθήνιων, μαζοποιημένων μελλοντικών ψηφοφόρων που θα ικανοποιούνται με τα λίγα, το ρουσφέτι, το δήθεν «φτιάξιμο» από τους άλλους, έχοντας ως αρχή το ιδανικό του ελάσσονος μόχθου.
Η κατάργηση των κομματικών παρατάξεων στα Πανεπιστήμια και ΤΕΙ, ως πανάκεια της οπαδοποίησης και του πλέον σε μορφή συνδρόμου εξοβελισμού καθεμιάς ανεξάρτητης σκέψης, προβάλει όχι μόνο από την κοινωνιολογική ανάλυση, αλλά και από την νομική θεωρία. Ο Καθηγητής Π.Δ.Δαγτόγλου, μιλώντας για τους φοιτητικούς συλλόγους, τονίζει την «πλήρη κομματικοποίηση της εκλογής και λειτουργίας των πανεπιστημιακών αρχών»*₂. Ίδια θέση παίρνει και ο Ανδρέας Δημόπουλος, παραθέτοντας πως «οι φοιτητικές παρατάξεις αντιστοιχούν σε πολιτικά κόμματα», από τα οποία λαμβάνουν τις κατευθυντήριες γραμμές. Μήπως, λοιπόν, καταστρατηγείται η Αρχή της Αυτοδιοίκησης των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 16 παρ. 5 του Συντάγματος; Εδώ, αρμονικά προσιδιάζει η παράθεση της μειοψηφικής γνώμης του ΣτΕ στη απόφαση 2805/1984, που θεώρησε πως η αυτοδιοίκηση των ΑΕΙ «δεν περιλαμβάνει και το δικαίωμα των φοιτητών να συμμετάσχουν στην διοίκηση των ιδρυμάτων». Τέλος, αξίζει να αναφερθεί η προτροπή του τέως πρύτανη του ΕΚΠΑ κ. Φορτσάκη για κατάργηση των κομματικών παρατάξεων-φοιτητικών συλλόγων (παρόλο που, εν συνεχεία, ο ίδιος με την πρακτική του έσπευσε να αυτοαναιρεθεί)*₃. Το συμπέρασμα, λοιπόν, συνοψίζεται ως εξής: Το πανεπιστήμιο οφείλει να μεταποιηθεί από παρεπόμενο «καλτ» στοιχείο σε χώρο πρωτεύοντα, επιστημονικής γνώσης, πολιτικοποίησης, δημοκρατίας, εποικοδομητικού διαλόγου, αντιμετώπισης των προβλημάτων και εξεύρεσης λύσεων που ικανοποιούν όχι τις κυριαρχούσες παρατάξεις ατομικά, αλλά το σύνολο του φοιτητικού κόσμου, αντί για χώρο που συνιστά οχετό και αναδύει κομματική σήψη, κάτι που σήμερα συμβαίνει. Απώτατος στόχος ταιριάζει να είναι ΕΝΑ ΚΑΘΑΡΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, μακριά από κομματικές πρακτικές που, αποσκοπώντας σε παραταξιακά οφέλη, το κρατούν έτη φωτός πίσω από το επίπεδο των άλλων ευρωπαϊκών πανεπιστημίων, την ίδια στιγμή μάλιστα που η αποχή φτάνει το 50% στις φοιτητικές εκλογές.*4Κατά συνέπεια,ελλείπει  συλλήβδην η πίστη του φοιτητικού σώματος στο έργο τους.
Σε αυτό το σημείο είναι μάλλον ή ήττον έκδηλο το εκτυλιχθέν δραματικό σκηνικό: Απεμπόληση κάθε ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗΣ σκέψης άνευ κριτικής, ώστε να επικρατήσει η διάσπαση, ο χωρισμός σε ημέτερους και υμετέρους και η διαμάχη που περιστέλλει τις αρετές, ενώ υποδαυλίζει τα πάθη. Είναι ξεκάθαρα το σημείο εκκίνησης των εξαρτήσεων, του διογκωμένου κρατικού μηχανισμού, της εξάρτησης αν-«ελεύθερων» εξαρτημένων προσωπικοτήτων που τάζουν ό,τι μπορούν και πληρώνονται με την υποστήριξη όσων έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με την δημοκρατικότητα, η οποία, ειρήσθω εν παρόδω, απαιτεί το υψηλότατο επίπεδο κατάρτισης, ώστε να μην εκπίπτει σε οχλοκρατία. Συνεπώς, καταλήγουμε στην ατέρμονη εκμετάλλευση. Αυτή, ίδια και απαράλλακτη, έχει εγκαθιδρυθεί τις τελευταίες αρκετές δεκαετίες σε συνειδήσεις, κυβερνήσεις και σκοπούς. Πρόκειται για ένα είδος πνευματικού βιασμού από πρώιμους κομματικούς παραγοντίσκους και πολιτικάντηδες, οι οποίοι επιδιώκουν με κάθε μέσο τον επηρεασμό συνειδήσεων, ώστε να εξυπηρετήσουν τα μικροκομματικά συμφέροντα, που επιτάσσουν οι ανώτεροί τους. Αν όμως επιθυμούσε ο κόσμος λαϊκή επιμόρφωση, θα επιμέναμε σε μοντέλα σοβιετικά-ναζιστικά, θα εκλιπαρούσαμε ινστρούχτορες να μας φωτίσουν και θα βιώναμε απόλυτα τον «μεταμεσαίωνα». «Χάσαμε κάτι;» Ναι, το ιδανικό του ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ-ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ πνεύματος και του πύρινου διαλόγου. Αφαιρέθηκε η κατ’ ουσίαν δημοκρατικότητα και αυτό είναι το μέγιστο και το πρωταρχικό πρόβλημα. Για τούτο δε, ευθύνονται τόσο οι «δεξιοί» όσο και οι «αριστεροί», είναι στοιχείο της εποχής και δεν τίθεται σε αμφισβήτηση όσο η κινητήριος δύναμη μένει αναλλοίωτη.
Καταλήγοντας, στο Πανεπιστήμιο του σήμερα ο φοιτητής ζει στο όνειρο του. Το όνειρο της αμερικανικής θλιβερής ταινίας του σεξουαλικού φετιχισμού, το όνειρο της δήθεν εστέτ ομορφιάς τύπου Οξφόρδης (περιτύλιγμα δηλαδή χωρίς ουσία μέσα του) ή ακόμα, ζει και το πανεπιστήμιο το ονειρικό, το πατροπαράδοτο, στο οποίο κυριαρχεί το «πήγαινε παιδί μου, επειδή έτσι λένε οι άλλοι», ενώ το «γιατί το λένε;» είναι απροσπέλαστο. Όλοι έχουν ένα πανεπιστήμιο των ονείρων τους, αλλά όχι των ονειρώξεων των κομματικών παρατάξεων!
Αυτό που, εν τέλει ζητείται, κατ’ εμάς, είναι μια ικμάδα ανεξαρτησίας, προσωπικής ελευθερίας σκέψης και δράσης, μιας τάσης που ουδέποτε έβλαψε τον υπερασπιστή της. Εξάλλου, η αυλαία πέφτει όταν αλλάξεις τις τρεμάμενες κουρτίνες, και όχι όταν κρυφτείς κι εσύ πίσω τους, ώστε να μη δεχτείς μόνος τα πυρά. Συνάγεται, λοιπόν, ως συμπέρασμα, πως ο χαρακτήρας διαπλάθεται κατά την ανεξάρτητη πάλη και όχι κατά την ευχερή κατάποση.

*₁: http://www.kathimerini.gr/796797/article/proswpa/geyma-me-thn-k/giannhs-pa-iwannidhs-sthn–ellada-epikratei-pneymatikh-gerontokratia

*₂: Συνταγματικό Δίκαιο,Ατομικά Δικαιώματα Α’ Τόμος σελ.797

*₃: http://www.tovima.gr/society/article/?aid=651696

*4: http://www.tovima.gr/society/article/?aid=593082

Ηλίας Παππάς – Σταύρος Χριστοδούλου