Πρίν λίγες µέρες ἡ Ἀνεξάρτητη Ἀρχή γιά τή Διασφάλιση τῆς Ποιότητας στήν Ἀνώτατη Ἐκπαίδευση (ΑΔΙΠ) ἔδωσε στή δηµοσιότητα τίς ἐκθέσεις ἐξωτερικῆς ἀξιολόγησης γιά τά πέντε πρῶτα Τµήµατα πού ἐπισκέφθηκε στήν Ἑλλάδα. Μεταξύ αὐτῶν ἦταν κι ἕνα Τµῆµα τοῦ Δηµοκριτείου Πανεπιστηµίου, τό Τµῆµα Μηχανικῶν Περιβάλλοντος στήν Ξάνθη. Μέ δεδοµένο τό ἐνδιαφέρον µας γιά τό ἀνώτατο πνευµατικό Ἵδρυµα τῆς Θράκης, διαβάσαµε τήν ἔκθεση, µιλήσαµε µέ ἀνθρώπους πού γνωρίζουν καλά τό Τµῆµα καί ἐκθέτουµε παρακάτω τό ρεζουµέ τῆς ἀξιολόγησης.

Οἱ θετικές παρατηρήσεις τῶν ἀξιολογητῶν ὑπερκέρασαν τίς ἀρνητικές. Ἡ ἔκθεσή τους ἀναφέρεται στά ἀκαδηµαϊκά προσόντα πολλῶν διδασκόντων, στίς καλές διδακτικές τους µεθόδους, στά ἐντυπωσιακά ἀποτελέσµατα ἐρευνητικῶν προγραµµάτων τοῦ Τµήµατος, στήν ὑψηλή ἐπαγγελµατική ἀναγνώριση τῶν ἐρευνητῶν, στήν ἐπάρκεια τῶν βιβλίων κτλ. Ὅλα αὐτά εἶναι στοιχεῖα πού δέν …περισσεύουν γενικά στό ΔΠΘ καί χαρήκαµε πού διαπιστώθηκαν σέ ἕνα σχετικά νέο Τµῆµα του (ἔχει ζωή 12 χρόνων). Καλοδεχούµενα λοιπόν, ἔστω κι ἄν τόν µέσο ὅρο τόν ἀνεβάζει αἰσθητά µᾶλλον ἕνας συγκεκριµένος καθηγητής (ὁ Σπ. Ραψοµανίκης µέ ἀντικείµενο τήν ἀέρια ρύπανση καί τήν ἀντιρρυπαντική τεχνολογία).

Τά ἀρνητικά πού διαπιστώθηκαν στό Τµῆµα καθεαυτό ἦταν λίγα καί µᾶλλον ἀφοροῦν τό σύνολο τῆς Ἀνώτατης Ἐκπαίδευσης στή χώρα. Τό πιό συγκεκριµένο πού τό ἀφορᾶ, ἦταν τό µεγάλο πλῆθος τῶν µαθηµάτων καί ἡ ἀνυπαρξία στόχευσης στό πρόγραµµα σπουδῶν. Πρᾶγµα µᾶλλον ἀληθές, τό ὁποῖο ὀφείλεται τόσο στό κατώτερο ὅριο ὡρῶν διδασκαλίας πού ἐπιβάλλει τό Ὑπουργεῖο Παιδείας, ὅσο καί στήν συνεχή παραγωγή πανεπιστηµιακῶν δασκάλων. Ποῦ θά δουλέψει ὅλος αὐτός ὁ κόσµος, καί πόσο νόµιµη εἶναι ἡ λύση τῆς …συνδιδασκαλίας πού ἐφευρέθηκε ἀλλοῦ;

Πολλές ἀπό τίς ὑπόλοιπες ἐπιση-µάνσεις ἔχουν νά κάνουν µέ τό ζήτηµα τῶν ὑποδοµῶν. Χωρίς νά πρόκειται γιά ἀκραῖες καταστάσεις, εἶναι σαφές ὅτι οἱ ἐγκαταστάσεις, ὁ ἐξοπλισµός, ἡ διοικητική ὑποστήριξη µποροῦν νά βελτιωθοῦν εἴτε µέ µία αὔξηση τῶν κονδυλίων εἴτε µέ ἀνακατανοµή τῶν ὑπαρχόντων. Κι ἐδῶ πρέπει νά σηµειωθεῖ ὅτι ἡ σπατάλη (µόνο;), ἡ ἡµετεροκρατία καί ἡ ἔλλειψη συντονισµοῦ εἶναι συνήθως τό βασικότερο πρόβληµα κι ὄχι ἡ ὑποχρηµατοδότηση. Δέν καταλαβαίνουµε π.χ. πῶς γίνεται νά ὑπάρχουν «ἐργαζόµενοι» στό ΔΠΘ µέ ὡράριο 2 ὧρες τό …ἑξάµηνο (δέν εἶναι ὑπερβολή!) καί ταυτόχρονα νά ὑπάρχουν Τµήµατα ὁλόκληρα µέ µία διοικητική ὑπάλληλο. Ἤ πῶς γίνεται ἕνα πνευµατικό Ἵδρυµα νά ξοδεύει τό 30-40% τοῦ προϋπολογισµοῦ του γιά …φύλαξη καί καθαριότητα, ἀφήνοντας ἕνα Τµῆµα σάν τό συγκεκριµένο – µέ 7 ἐργαστήρια καί 20 µέλη ΔΕΠ – νά τά βγάλει πέρα ἕναν χρόνο µέ …20.000 εὐρώ!

Ὅµως οἱ περισσότερες ἐπισηµάνσεις ἀφοροῦσαν τήν ἀρίδηλη παθολογία τῆς Ἀνώτατης Ἐκπαίδευσης στήν Ἑλλάδα: Ἐπιβολή µεγάλου ἀριθµοῦ εἰσακτέων ἀπό τό ὑπουργεῖο Παιδείας. Εἰσαγωγή φοιτητῶν χωρίς βασικές γνώσεις σέ κρίσιµα πεδία (π.χ. Χηµεία). Ἐξαιρετικά µεγάλο ποσοστό ἀποχῆς τῶν φοιτητῶν ἀπό τά µαθήµατα. Προσχηµατικός χαρακτήρας τῶν προηγούµενων ἀξιολογήσεων. Ἐνδοπανεπιστηµιακές ἔριδες καί ἀνυπαρξία συντονισµοῦ. Ἀνυπαρξία παρακολούθησης τῶν ἀποφοίτων σέ σχέση µέ τά ἐπαγγελµατικά τους. Καί, βεβαίως, τό κυρίαρχο κλῖµα τροµοκρατίας πού ἔχει ἐπιβάλει ἡ ἰδεοληψία τοῦ «ἀσύλου». Γράφει ἡ ἔκθεση:

«Τελευταῖο, ἀλλὰ ἐξ ἴσου σηµαντικό, θεωροῦµε ὅτι τὸ ἀκαδηµαϊκὸ ἄσυλο εἶναι ἕνας ὅρος ποὺ ἔχει παρερµηνευτεῖ καὶ κακοποιηθεῖ γιὰ σκοποὺς ἀλλότριους πρὸς τὸν κύριο λόγο ὕπαρξης τοῦ ἀκαδηµαϊκοῦ ἱδρύµατος. Σὲ µία χώρα, ὅπως ἡ Ἑλλάδα, ὅπου ἡ ἐκπαίδευση εἶναι ἐλεύθερη καὶ προσιτὴ σὲ ὅλους – µὲ τὸν ὅρο ἐλεύθερη ἐννοοῦµε δωρεὰν σπουδές, βιβλία καὶ σηµειώσεις, στέγη, τροφή καὶ µετακίνηση – αὐτὰ θὰ ἔπρεπε νὰ παρέχονται στοὺς σπουδαστὲς ποὺ στοχεύουν ἄµεσα καὶ ἀποκλειστικὰ σὲ ἀκαδηµαϊκὰ θέµατα.

(…) Μία ἀντι-ἀκαδηµαϊκή, ἀντιπαιδαγωγική, ἀντιδηµοκρατικὴ ἀτµόσφαιρα φαίνεται πὼς ἐπικρατεῖ, ἡ ὁποία ἀναστέλλει καὶ παρεµποδίζει τὴν ἀξιοκρατία, τὴν προσωπικὴ ἀνέλιξη τῶν φοιτητῶν καὶ τὴν πραγµάτωση τῶν ἀκαδηµαϊκῶν τους φιλοδοξιῶν. Ἡ ἀτµόσφαιρα αὐτὴ ἦταν προφανὴς ἀπὸ τοὺς φόβους ποὺ διατύπωσε τὸ διδακτικὸ προσωπικὸ σὲ ὅλη τη διάρκεια τῆς ἐπιτόπιας ἐπίσκεψης, ἐξ αἰτίας τῆς ἐνδεχόµενης ἐνεργοῦ παρακώλυσης τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπὸ τοὺς φοιτητές. Στὴν Ἐπιτροπὴ εἰπώθηκε – καὶ ἡ ἴδια εἶχε ἐνηµερωθεῖ γιὰ τὴν τρέχουσα κατάσταση στὰ ἑλληνικὰ ἀκαδηµαϊκὰ ἱδρύµατα – ὅτι τὰ ἀνώτατα ἐκπαιδευτικὰ ἱδρύµατα τῆς χώρας καὶ τὸ ἀκαδηµαϊκὸ προσωπικὸ δυσανασχετοῦν ἐπειδὴ οἱ φοιτητὲς ἔχουν τὴ δυνατότητα νὰ παρακωλύουν τὰ µαθήµατα, νὰ καταλαµβάνουν τοὺς πανεπιστηµιακοὺς χώρους καὶ νὰ ἀποµακρύνουν ἔµπρακτα τὸ διδακτικὸ προσωπικὸ ἀπὸ τὰ γραφεῖα, τὰ ἐργαστήρια καὶ τὰ πανεπιστηµιακὰ κτήρια. Ἡ ἐξαθλίωση τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος καταδεικνύει τὴν ἀρνητικὴ στάση τῶν φοιτητῶν ἀπέναντι στὰ ἀκαδηµαϊκά τους ἱδρύµατα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀπουσία ἀποτελεσµατικῆς ἀντιµετώπισης τῶν ὑπευθύνων γιὰ βανδαλισµοὺς καὶ ἐκφοβισµὸ τόσο τῶν φοιτητῶν ὅσο καὶ τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ.»

Αὐτά εἶναι τά µεγάλα προβλήµατα τῆς Παιδείας µας καί βεβαίως κανένα τους δέν λύνεται µέ τά χρήµατα. Μέ τήν οἰκονοµική παράµετρο ἀσχολεῖται µόνο ὅποιος ἤ δέν θέλει νά ἀγγίξει τό πρόβληµα ἤ δέν ἔχει τίς προϋποθέσεις νά τό προσεγγίσει.

Ὅσον δέ ἀφορᾶ τήν ἐξωτερική ἀξιολόγηση καθεαυτήν, ἐµεῖς εἴµαστε φυσικά ὑπέρ, ὅµως ποιό θά εἶναι τό τελικό ἀποτέλεσµα; Θά ἀνταµειφθεῖ (π.χ. µέ αὔξηση τῆς χρηµατοδότησης) τό Τµῆµα πού θά κερδίσει µία καλή βαθµολογία; Θά ληφθοῦν µέτρα – ἀπό πλευρᾶς πολιτείας, πρυτανικῶν Ἀρχῶν κτλ – γιά τήν ἀναίρεση τῶν κακοδαιµονιῶν πού ἐπισηµαίνονται; Ἤ θά µείνει κι αὐτό σ’ ἕνα ἐπίπεδο ἐπιδερµικῆς συµµόρφωσης µέ τίς εὐρωπαϊκές ντιρεκτίβες, ὥστε νά συνεχίσουµε ἀπρόσκοπτα ὅ,τι κάναµε µέχρι τώρα;

Κ.Κ.