Ἡ πρωτοτυπία τοῦ συγκεκριμένου βιβλίου ἔγκειται στόν παραπλανητικό του τίτλο, ὅπου μπαίνει σέ εἰσαγωγικά ἡ ἀνωτέρω κοινόχρηστη φράση – ἐκτίμηση, γιά νά ἀποδομηθεῖ ἀπό τόν συγγραφέα (τοὐλάχιστον ἔτσι πιστεύει ὁ τελευταῖος). Μέσα ἀπό ἀπόρρητη ἀλληλογραφία τῶν ἑλληνικῶν ὑπηρεσιῶν στά μεταπολεμικά κυρίως χρόνια, ἐπιχειρεῖ ὁ Ἠλιάδης νά δείξει τήν κακοπιστία, τήν στενομυαλιά καί τόν ἐθνικισμό πού διέκρινε σχεδόν τούς πάντες (μόνο γιά τόν τουρκόφιλο ὑπουργό Μπακάλμπαση ἔχει καλά λόγια!). Αὐτό πού τελικά καταφέρνει εἶναι νά ἀποδείξει πόσο κακόπιστος καί στενόμυαλος μπορεῖ νά εἶναι κάποιος στρατευμένος ἀντιεθνικιστής πολιτικός ἐπιστήμων, παρότι ἔχει ντοκουμέντα στά χέρια του. Κι ἐξηγοῦμαι.

Πουθενά στό βιβλίο δέν ὑπάρχουν ἀναφορές στό διεθνές περιβάλλον, τό ὁποῖο καθόριζε ἀποφασιστικά τίς ἑλληνικές ἐπιλογές (γίνεται λ.χ. μία ἁπλή μνεία τῆς ταυτόχρονης ἔνταξης στό ΝΑΤΟ Ἑλλάδας καί Τουρκίας κι ὥς ἐκεῖ!). Πουθενά δέν ὑπάρχει ἀναφορά στήν ἴδια τήν καχεκτική φύση τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους, ἰδίως σέ ἀντιπαράθεση μέ τήν ἄλλη πλευρά ^. ἔτσι, δέν ἀντιλαμβάνεται ὁ ἀναγνώστης πώς ἡ ἀλληλογραφία τῶν ἀξιωματούχων δέν σήμαινε ἀναγκαστικά καί πολιτική πού ἐφαρμόστηκε. Ἐπίσης πουθενά δέν ἀναλύεται τό ἐμφυλιακό κλῖμα στήν εὐρύτερη μεταπολεμική Ἑλλάδα, ὥστε νά μπορεῖ νά ζυγίσει ὁ ἀναγνώστης ἀποφάσεις καί ἐπιλογές: σέ ποιό κοινωνικό κλῖμα λ.χ. ἐπιβλήθηκε ὁ τάδε διοικητικός περιορισμός γιά τούς μουσουλμάνους τῆς Θράκης, τί δικαιώματα κι ἐλευθερίες εἶχαν οἱ συντοπίτες τους χριστιανοί, ἰδίως ἄν ἀνῆκαν στήν Ἀριστερά; Καί τό κυριώτερο, δέν γίνεται μία παράλληλη ἀναφορά σέ ὅσα συνέβαιναν ταυτοχρόνως στήν ἑλληνική μειονότητα τῆς Τουρκίας, παρά τήν ρητή ἀμοιβαιότητα πού διεῖπε ὑποτίθεται τήν μοίρα τῶν δύο μειονοτήτων!

Τά σημαντικότερα συμβάντα εἴτε ἀποσιωπῶνται εἴτε προσπερνῶνται λακωνικά. Λέει π.χ. «Ἡ ἀπομάκρυνση τῆς ἡγεσίας τῶν παλαιομουσουλμάνων ἀπό τή Θράκη το 1830, ἔπειτα ἀπό τό Ε/Τ σύμφωνο φιλίας Βενιζέλου / Ἰνονού ἦταν ἡ ἀρχή τῆς ἀλλαγῆς τῶν ἰσορροπιῶν στο ἐσωτερικό τῆς μειονότητας» (σελ. 53). Καί καθάρισε! Δέν νιώθει καμμία ἀνάγκη νά πεῖ μία λέξη γιά τό πῶς καί τό γιατί ἐκείνης τῆς κομβικῆς ἀνατροπῆς. Στα συμπεράσματα τοῦ 1^ου κεφαλαίου γράφει ὅτι «τόσο ἡ Ἑλλάδα ὅσο καί ἡ Τουρκία ἔδειξαν ἀποφασισμένες νά παρέμβουν καί νά προσπαθήσουν νά ἐλέγξουν τίς μειονοτικές ἐξελίξεις» (σελ. 59). Μόνο πού αὐτές οἱ παρεμβάσεις γινόταν σέ …ἑλληνικό ἔδαφος, ὁπότε ἡ κατάσταση ἀπέχει πολύ ἀπό τήν ἰσορροπία πού ἀποπνέει ἡ πρόταση! Ἀναφέρει το 1^ο «Ἐθνικό Κογκρέσο τῆς Τουρκικῆς Μειονότητας» πού ἔστησε στά Πομακοχώρια ὁ «Δημοκρατικός Στρατός» τό 1948  δίχως σχόλια γιά τήν (προδοτική) προσπάθεια προσεταιρισμοῦ τῶν μειονοτικῶν. Δέν λείπουν οἱ γελοῖες φράσεις ὅπως «οἱ ἐκπρόσωποι τῆς μειονότητας φαίνεται ὅτι ἤξεραν καλά σέ ποιούς τομεῖς θά κρινόταν ἡ ἀντιπαράθεσή τους μέ τήν ἑλληνική διοίκηση» (σελ. 73), ὅπου ἀποκρύπτεται ἡ καθοδήγηση τοῦ τουρκικοῦ Προξενείου καί ἀποδίδονται ὑπερφυσικές δυνατότητες ἑρμηνείας τῶν διεθνῶν συνθηκῶν στούς …ἀναλφάβητους μειονοτικούς! Μέμφεται τούς Παπαευγενίου καί Μηναΐδη πού ἤλεγχαν τά σχολικά βιβλία τῶν μειονοτικῶν σχολείων και ἀφαιροῦσαν τούρκικα σύμβολα, ἄσματα ἤ ἀναφορές στον Κεμάλ Ἀτατούρκ, παρότι ἀνακάλυπταν μισελληνικές φράσεις ὅπως «ἡ Ἑλλάς εἶναι εἷς ἐκ τῶν πλέον γνωρίμων ἐχθρῶν μας»! Γράφει γιά ἐθνικιστικό αἴσθημα τῶν χριστιανῶν (σελ. 75) ἀλλά πουθενά γιά τῶν μωαμεθανῶν, τοὐλάχιστον ἐκτός εἰσαγωγικῶν! Καταδικάζει ἐμμέσως πλήν σαφῶς καί τό πλέον στοιχειῶδες μέτρο αὐτοπροστασίας τῆς ἑλληνικῆς πλευρᾶς, ἐνῶ φροντίζει νά ἀπαλλάξει ἀπό κάθε ψόγο τό Τουρκικό Προξενεῖο Κομοτηνῆς. Γιά τήν ΕΠΑΘ λέει στή σελ. 166 πώς «ἔγινε γνωστή γιά τόν ἰδιαίτερα συντηρητικό χαρακτήρα της καί τόν «ἀντιτουρκισμό» τῶν ἀποφοίτων της»(!!!), προδήλως μεταφέροντας γνώμη κάποιου Τούρκου, ἀφοῦ οἱ ΕΠΑΘίτες δάσκαλοι μόνο γιά …ἀντιτουρκισμό δέν μποροῦν νά κατηγορηθοῦν ἐδῶ καί δεκαετίες! Περιγράφει ἐκτενῶς τήν …«χρυσή ἐποχή» (1949-1955) τῶν μειονοτήτων, λές καί δέν ἀποκαλύφθηκε ἡ πραγματικότητα μόλις ἔσκασε τό Κυπριακό. Προβάλει τίς βλακωδῶς ὑποχωρητικές προτάσεις τοῦ Μπακάλμπαση, παρότι οἱ ἐξελίξεις τίς ἀπέδειξαν ντροπιαστικές, καί δυσπιστεῖ ἀκόμη καί σέ ὅσα ἀποδείχθηκαν ἀληθῆ μέ τρόπο τραγικό. Ἀναφέρει τά «Σεπτεμβριανά» λές καί ἦταν κάτι ἄσχετο μέ τά θρακικά πράγματα: πουθενά καμμία νύξη γιά τήν πρόστυχη προβοκάτσια ἀπό τόν Κομοτηναῖο φοιτητή Ὀκτάι Ἐνγκίν, γιό βουλευτῆ παρακαλῶ, πού μέ τή βόμβα στό «σπίτι τοῦ Κεμάλ» στή Θεσσαλονίκη πυροδότησε τήν (παρακρατικά προετοιμασμένη) καταστροφή τοῦ Πολίτικου ἑλληνισμοῦ. Γιά τόν συγγραφέα τίποτε δέν κατέδειξε τό συμβάν ἐκεῖνο, οὔτε ἡ ἀπελευθέρωση τοῦ δράστη (ἀπό τόν …ἐθνάρχη Καραμανλή), οὔτε καί ἡ διαφυγή του στήν Τουρκία μέσα στό πορτμπαγκάζ τοῦ προξενικοῦ αὐτοκινήτου! Μάλιστα δέν ντρέπεται νά γράψει (σελ. 180) ὅτι ἐκεῖνο τό τρισβάρβαρο πογκρόμ «ὑπονόμευσε τή λογική τῆς συνεργασίας τῶν δύο χωρῶν»!!!

Τέλος, στή σελ. 231 καταλήγει πώς «γιά τήν ἑλληνική ἐθνικοφροσύνη» τό πρόβλημα στη Θράκη ἦταν οἱ «Τοῦρκοι»: προσέξτε, ὄχι γιά τήν Ἑλλάδα ἀλλά γιά τήν ἐθνικοφροσύνη, λέει ὁ «ἐπιστήμονας»! Αὐτός πού γράφει 33 φορές στό βιβλίο του τή φράση «τουρκική προπαγάνδα», πάντοτε σέ εἰσαγωγικά, θέλοντας προφανῶς νά δηλώσει πώς δυσπιστεῖ γιά τήν ὕπαρξή της. Ἡ ἀλήθεια εἶναι πώς δύσκολα τήν βεβαιώνεις ἐπιστημονικῶς ἀλλά ἐνίοτε μπορεῖς νά τό ἰσχυριστεῖς μέ σχετική ἀσφάλεια. Ἐπί παραδείγματι τό βιβλίο τοῦ Ἠλιάδη, γιά μένα, ἐντάσσεται ἀκριβῶς στά πλαίσια τῆς προπαγάνδας αὐτῆς. Ἀλλοίμονο στούς φοιτητές του στό Πάντειο Πανεπιστήμιο, στήν κρατικοδίαιτη «Ἐπιστήμη» καί τελικά στήν πατρίδα μας…

Παρουσιάζουμε απόψε ένα βιβλίο αισιόδοξο, άρα έχουμε μια καλή αφορμή για θετική σκέψη, σε μια στιγμή που όσα ζούμε μάλλον αλλού οδηγούν το μυαλό μας. Η αισιοδοξία του Γιάννη Μήτσιου φαίνεται ήδη από το εξώφυλλο, αφού αναφέρεται η «αναγέννηση» στον τίτλο και το «μέλλον της Ελλάδας» στον υπότιτλο, πράγματα διόλου αυτονόητα. Ας δούμε λοιπόν τι μάς λέει σχετικά με αυτό που απασχολεί όλους τους Έλληνες, για το αύριο δηλαδή του τόπου μας.

Ο συγγραφέας ξεκινάει από το χθες, αφού δεν μπορούμε να προσδοκούμε καμμία ανάκαμψη αν δεν γνωρίζουμε τι μας συνέβη. Εδώ θέλω να πω ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η χώρα μας από το 1831, μετά την δολοφονία του Καποδίστρια, ποτέ δεν υπήρξε ανεξάρτητη και ευνομούμενη. Βεβαίως γίνονταν προσπάθειες πού και πού αλλά το πλαίσιο δεν άλλαξε ποτέ. Όταν μάλιστα πριν από έναν αιώνα έσβησε στη Μικρασία το όνειρο της εθνικής μας αποκατάστασης, ο συκοφαντημένος μεγαλοϊδεατισμός αντικαταστάθηκε από έναν μίζερο μικροσυμφεροντισμό που σιγά σιγά υπέσκαψε ό,τι ευγενές είχε μέσα του ο Έλληνας. Και για να περιοριστούμε στην μεταπολιτευτική περίοδο, από μόνη της η πορεία του δημοσίου χρέους είναι ενδεικτική της κατάστασης. Πλήρης υιοθέτηση του καταναλωτικού μοντέλου, κατάρρευση της παραγωγής, διόγκωση του παρασιτισμού και του δημόσιου τομέα, διαφθορά και διαπλοκή παντού, καταθέσεις στο εξωτερικό… Όλα πια έχουν αποδειχθεί, τόσο για την πλαστογραφημένη είσοδό μας στο ευρώ επί Σημίτη, όσο και για την δήθεν ανάπτυξη στα εγκληματικά χρόνια που προηγήθηκαν και ακολούθησαν. Φτάνοντας στο 2009 είμαστε πια στο κατώφλι των Μνημονίων. Ήταν όμως μόνον οι οικονομικοί λόγοι που μας οδήγησαν στην τελική καταστροφή; Προφανώς όχι. Η σύνολη πολιτική έπαιξε καθοριστικό ρόλο και θα δικαιολογήσω τη θέση μου αυτήν, που άλλωστε ταυτίζεται εν πολλοίς και με την άποψη του συγγραφέα. Στα χρόνια του Κώστα Καραμανλή έγινε μία προσπάθεια εξελληνισμού – εξορθολογισμού θα έλεγα –  της εξωτερικής μας πολιτικής: στο μείζον θέμα της Κύπρου στήριξε τον Τάσο Παπαδόπουλο που αρνήθηκε το Σχέδιο Ανάν, στο Βουκουρέστι απείλησε την ΝΑΤΟϊκή συμμαχία με βέτο για την είσοδο των Σκοπίων και μέσα από τη σχέση που ανέπτυξε στις 7 συναντήσεις του με τον Βλάντιμιρ Πούτιν προώθησε τον αγωγό φυσικού αερίου South Stream. Καθένα από τα ζητήματα αυτά θα ήταν από μόνο του αρκετό σε άλλους καιρούς για  επέμβαση των δυτικών Δυνάμεων κατά της ελληνικής Κυβέρνησης, όπως το έχουμε δει επανειλημμένως (Παρκερικά, Κριμαϊκά, Νοεμβριανά…). Έτσι είχαμε το αποκαλυφθέν σκάνδαλο των τηλεφωνικών υποκλοπών, τις φονικές προεκλογικές πυρκαγιές του 2007, το παρακρατικό όργιο βίας των Δεκεμβριανών του 2008, τον σχεδιασμό απόπειρας κατά του πρωθυπουργού την ίδια χρονιά αλλά και μία σειρά ακόμη περίεργων, γνωστών γεγονότων που τα συγκέντρωσε ο συγγραφέας και τα παραθέτει ασχολίαστα. Μέσα στο νοσηρό εκείνο κλίμα ο Καραμανλής δραπέτευσε από την εξουσία και ήρθε στα πράγματα ό,τι χειρότερο μπορούσε να μας συμβεί, ο ΓΑΠ. Ένα πρόσωπο κατάλληλο μόνο για χαρακτήρας επιθεωρήσεων, σε ανεπίγνωστη, μάλλον, υπηρεσία ξένων συμφερόντων, παντελώς άσχετο με οτιδήποτε ελληνικό. Κι όμως, 3 εκατ. Έλληνες ακούγοντας πως «λεφτά υπάρχουν» τον ψήφισαν για πρωθυπουργό – όχι για βασιλιά Καρνάβαλο! (Και πολύ φοβάμαι ότι αρκετοί εξ αυτών ετοιμάζονται να ξαναψηφίσουν με το ίδιο πρόστυχο, κρετίνικο κριτήριο και τον σημερινό Μαυρογιαλούρο). Τι συνέβη στο τελευταίο τρίμηνο του 2009 που κυβέρνησε ο λεγάμενος; Διόγκωση του ετησίου ελλείμματος με επιστροφές φόρων, διανομή επιδομάτων αλληλεγγύης, αυξήσεις στρατιωτικών δαπανών, πληρωμές παλιών χρεών νοσοκομείων, αναβολή της είσπραξης του ΕΤΑΚ και διάφορων φόρων, αναβολή των ρυθμίσεων για τους ημιυπαίθριους… Εξάλλου το είχε προαναγγείλει μιλώντας για ετήσιο έλλειμμα 15,6% ενώ η προηγούμενη κυβέρνηση το υπολόγιζε στο μισό και ταυτόχρονα συνεννοείτο με το ΔΝΤ ώστε να επέμβη το τελευταίο στην Ελλάδα! Αξίζει να θυμίσουμε εδώ και το απίστευτο μέτρο, το λεγόμενο Τ+10 της Τράπεζας της Ελλάδος: τότε ακριβώς (22/10/09) αποφάσισε να αυξήσει το περιθώριο του «αέρα» στην αγορά των ελληνικών ομολόγων από τις 3 στις …10 ημέρες! Κάποιος δηλαδή που ήθελε να κερδοσκοπήσει σε βάρος των ομολόγων μας είχε υπερτριπλάσιο περιθώριο για να το κάνει. Και στις 10 Δεκεμβρίου πάλι η ΤτΕ αποφάσισε να μην επιβάλλονται κυρώσεις σε όποιον παραβίαζε και αυτό το δεκαήμερο, ενώ Παπανδρέου και Παπακωνσταντίνου διαγωνίζονταν σε δηλώσεις υπονόμευσης της χώρας («εντατική», «Τιτανικός»…)! Με όλα τούτα χρειάστηκαν μερικοί μήνες για να κλονιστεί η πιστοληπτική ικανότητα της χώρας αλλά όχι και να καταρρακωθεί, όπως φάνηκε τον Γενάρη του 2010, όταν η Ελλάδα ζήτησε 5 δις από τις Αγορές για πενταετή ομόλογα με 6% και της προσφέρθηκαν 25 – τελικά πήρε τα 8. Τον Απρίλιο του 2010 μπήκαμε στον μνημονιακό κατήφορο που επικύρωσε ο Γεωργίου της ΕΛΣΤΑΤ, τον ολοκλήρωσε το PSI του Βενιζέλου και τον σφράγισε ο Τσίπρας.

Ας δούμε λοιπόν πού βρίσκεται η πατρίδα μας σήμερα. Το δημόσιο χρέος μας έχει ανέλθει από τα 299 στα 356 δις ευρώ (30-9-18), πάνω από το 180% του ΑΕΠ μας, το οποίο παραμένει κάτω από τα 300 δισ. (ήταν στα 331 το 2008). Και δεν είναι μόνο οι αριθμοί που επιδεινώθηκαν τραγικά αλλά και η φύση του χρέους. Το 2009 το 1/3 του χρέους μας ήταν προς γαλλογερμανικές τράπεζες, χωρίς εγγυήσεις και στο εγχώριο δίκαιο, τώρα χρωστάμε σε κράτη και οργανισμούς έχοντας υποθηκεύσει όλη την δημόσια περιουσία μας και σε αγγλικό δίκαιο. Δεν έχει απομείνει στην κυριότητα του ελληνικού λαού σχεδόν τίποτε: αεροδρόμια, λιμάνια, τράπεζες, δημόσιες επιχειρήσεις, κρατική γη, τώρα και αρχαιολογικοί χώροι, μουσεία, μνημεία… Η παραγωγή παραμένει χαμηλά, όλες οι σοβαρές επιχειρήσεις φεύγουν από τη χώρα, η φορολογία απογειώθηκε, οι μειωμένες δημόσιες επενδύσεις κάθε χρόνο περικόπτονται… Αλλά η κοινωνική κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη: η εκπαίδευση έπιασε πάτο, η νεολαία διαφεύγει στο εξωτερικό, η χώρα κατακλύζεται από λαθρομετανάστες, η υπογεννητικότητα σαρώνει παράλληλα με τη φτώχεια και την ανεργία. Ωστόσο η Κυβέρνηση συνεχίζει να παραμυθιάζει τον λαό για τα κατορθώματά της: βλέπει μείωση της ανεργίας, αύξηση του ΑΕΠ, υπόσχεται αναδρομικά, διορισμούς και επιδόματα… Όλα αυτά χωρίς την παραμικρή ανάταξη σε επίπεδο ηθικό και πολιτισμικό, χωρίς να αλλάξει τίποτε στην αξιακή και μορφωτική σκευή της κοινωνίας, στην αυτοεικόνα και στις προτεραιότητές της, στη σχέση της με την παράδοσή της, στις αντιλήψεις της για τον δημόσιο βίο και το ατομικό συμφέρον. Αν μάλιστα προσθέσει κανείς και τις εξωτερικές απειλές – καθότι ζούμε στην γνωστή, επικίνδυνη γειτονιά – το να ατενίζεις το μέλλον με αισιοδοξία θέλει πολύ κουράγιο. Ας δούμε λοιπόν την οπτική του συγγραφέα.

Οι διαπιστώσεις ξεκινούν με το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι μια πλούσια, προικισμένη χώρα. Στον τουρισμό, στον ορυκτό πλούτο, στη ναυτιλία, στον πρωτογενή τομέα μπορεί σήμερα τα αποτελέσματα να είναι (ή και να μην είναι) επαρκώς θετικά, όμως οι δυνατότητες είναι πραγματικά τεράστιες. Αν μάλιστα προστεθεί και η προοπτική των υδρογονανθράκων, σε συνδυασμό με την αναμενόμενη κήρυξη της ΑΟΖ και την δεδομένη γεωπολιτική αξία του ελληνικού οικοπέδου, ένα αναπτυξιακό άλμα δεν είναι απίθανο. Ακόμη και στο θέμα του χρέους θα μπορούσε κανείς να διεκδικήσει μια μερική ελάφρυνση, είτε σε σχέση με το κατοχικό δάνειο των Γερμανών είτε και άσχετα με αυτό. Τέλος, το βάρος του ελληνικού ονόματος, αυτό το μοναδικό brand name που ακόμη δεν καταφέραμε να αξιοποιήσουμε είναι ένα ξεχωριστό πλεονέκτημα που κανονικά θα έπρεπε να μας δίνει προβάδισμα σε κάθε τομέα. Πώς όμως να «πουλήσεις» κάτι που ούτε εσύ ο ίδιος δεν γνωρίζεις, που δεν έχεις ιδέα για την αξία του; Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από αυτό, δηλαδή από την Παιδεία. Να στήσουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα (κι ένα τηλεοπτικό τοπίο) που θα συνδιαμορφώνει Έλληνες πολίτες κι όχι χαύνους καταναλωτές. Έργο δύσκολο, όχι όμως και ανέφικτο. Επειδή όμως αυτό θα αργήσει να αποδώσει, να επέμβουμε στην διοίκηση προωθώντας διαφάνεια, λειτουργικότητα και αξιοκρατία, με τα μέτρα εκείνα που θα αναστήσουν την παραγωγή και θα δελεάσουν τα παιδιά μας που φύγανε ώστε να επιστρέψουν. Αυτά για αρχή κι έπεται μακρά συνέχεια, αφού επείγει η καθολική επανίδρυση του κράτους.

Εκείνο πάντως που σήμερα λείπει δραματικά είναι το πνεύμα της αναγέννησης που πρέπει να συνεπάρει τον Έλληνα και να τον ωθήσει μπροστά. Για την ακρίβεια λείπει η ηγεσία εκείνη που θα την εμπιστευτούμε και θα μας εμπνεύσει, που θα δρομολογήσει το άλλο μέλλον που έχουμε ανάγκη ως χώρα, που θα εκπαιδεύσει τρόπον τινά τον λαό σε διαφορετική κατεύθυνση από την σημερινή. Αντιθέτως, σήμερα – αλλά και από πολλά χρόνια – έχουμε πολιτικοπνευματικές ηγεσίες που απεχθάνονται καθετί που μυρίζει Ελλάδα και πασχίζουν να αφελληνίσουν και το τελευταίο γρανάζι του κρατικού μηχανισμού, να αποσυνθέσουν και το τελευταίο κύτταρο της ελλαδικής κοινωνίας, μην τυχόν και μείνει τίποτε όρθιο στον τόπο μας. Δεν είναι όμως και για απελπισία η κατάσταση. Η διεθνής συγκυρία αλλάζει πλέον και ήδη το σκηνικό σε Ιταλία, Αμερική και αλλού μεταβλήθηκε άρδην. Εδώ φως ακόμη δεν βλέπουμε αλλά ενδεχομένως θα έρθει με μια καθυστέρηση, όπως όλα όσα καταφθάνουν από τη Δύση.

Ακριβώς το διεθνές περιβάλλον αφορά το υπόλοιπο βιβλίο του Γ. Μήτσιου, με άρθρα και συνεντεύξεις του, αλλά σ’ αυτό το κομμάτι δεν θα επεκταθώ. Μένω στο εσωτερικό πεδίο, επιμένοντας στην ελπίδα που περιγράφει το βιβλίο, στην ελπίδα που δεν πρέπει να χάσουμε. Ίσα ίσα, είναι υποχρέωσή μας προς τους προγόνους μας αλλά και προς τα παιδιά μας να την κρατήσουμε όρθια και να τους παραδώσουμε μιαν Ελλάδα αναγεννημένη κι όχι έναν χώρο έρημο και λεηλατημένο. Πριν φύγει από τα πράγματα η γενιά μας οφείλει να αποκαταστήσει, έστω εν μέρει, την τρομακτική ζημιά που προκάλεσε, εργαζόμενη γι’ αυτό στην ιδιωτική ή στην δημόσια σφαίρα. Σταθήκαμε δραματικά ανάξιοι, ας μην κλείσουμε και ως λιποτάκτες.

Ήταν μία εξαιρετική βραδιά, καθώς δόθηκε η ευκαιρία να ξεδιπλωθεί μία θαυμάσια συζήτηση επιπέδου ανάμεσα στον συγγραφέα και στο εκλεκτό κοινό της εκδήλωσης. Ένα θέμα που είναι γνωστό αποσπασματικά μόνο από τις διηγήσεις των μεγαλυτέρων φωτίστηκε από όλες τις πλευρές και με την αποφασιστική συμβολή του νεότερου ηλικιακά ακροατηρίου. Έκαναν αίσθηση πολλές λεπτομέρειες ανεκδοτολογικού χαρακτήρα αλλά και γενικότερες διαπιστώσεις, όπως η ανυπαρξία επιστημονικών μελετών για την Εθνική Αντίσταση, η δραστηριότητα Βούλγαρων ιστορικών για την υπεράσπιση των τότε πεπραγμένων της χώρας τους, η απουσία της Κομοτηνής και της Ξάνθης από τον χάρτη των αντιστασιακών οργανώσεων… Όσοι παραβρέθηκαν ένιωσαν τυχεροί που τους δόθηκε η ευκαιρία να αποκομίσουν έγκυρη πληροφόρηση για μια τόσο κοντινή μας ιστορική τραγωδία, για την οποία όχι μόνο δεν γίνεται πουθενά λόγος αλλά και τα τεκμήρια για διάφορες πλευρές της (π.χ. κατάλογοι βουλγαρογραμμένων, πρακτικά δικών εποχής…) είναι ακόμα απρόσιτα για τον καθέναν!

Ζώντας σήμερα τόν ἐπιθανάτιο ρόγχο τοῦ ἑλλαδικοῦ κράτους, ἡ ἀναζήτηση τῆς ἀλήθειας γύρω ἀπό τήν γέννηση, τήν φυσιογνωμία καί τήν ἀναπηρία του μᾶς ὁδηγεῖ στίς ἀπαρχές του. Στήν κατεύθυνση αὐτή ὁ Δημήτρης Μάρτος μᾶς προσφέρει ἕνα πρωτότυπο, ἐπεξεργασμένο καί ὁλοκληρωμένο μοντέλο ἑρμηνείας, τόν ἀθηναϊσμό.

Πρόκειται γιά μιά εἰσαγόμενη – κατεψυγμένη κουλτούρα, ἕνα πακέτο ἰδεῶν πού ἐθνικοποιεῖ ἕναν λαό ἐξεγερμένο, τοῦ ὁποίου ὅμως ἡ Ἐπανάσταση ἀπέτυχε καί βρίσκει σανίδα σωτηρίας τό μοντέλο πού τοῦ ἑτοίμασαν οἱ ἰμπεριαλιστικές δυνάμεις τῆς Εὐρώπης (Βαυαροί, Ἄγγλοι, Γάλλοι). Μέ τήν ἐπιβολή τῆς Ἀθήνας ὡς πρωτεύουσας τοῦ νέου κράτους, ὁ ἑλληνικός λαός σιγά σιγά ἀποκόπτεται ἀπό τήν ἀληθινή του πρωτεύουσα, τήν Κωνσταντινούπολη καί ἀπό τήν φυσική του σύμμαχο, τή Ρωσία. Ταυτόχρονα ἡ ἰδεολογική γέφυρα πρός τό “κλασικό”, τό ἀνώδυνο γιά τή Δύση, ἀπώτερο παρελθόν πού ἐκπροσωπεῖ ἡ Ἀθήνα, διαγράφει τό βυζαντινό, πρόσφατο καί ζωντανό, παρελθόν τῶν Ἑλλήνων καί τούς δημιουργεῖ μεῖζον πρόβλημα ταυτότητας πού ἐκδηλώνεται στήν πολιτική, στήν κοινωνία, στήν οἰκονομία, στήν αἰσθητική. Προάγονται ἀκόμη τρόποι κατοίκησης, δομές αἰσθήσεων καί ἀντανακλαστικῶν, μέ τούς ὅρους πού θέτει ἡ ἰμπεριαλιστική σχέση, σέ μία μακρόχρονη ἀποδόμηση καί ἀπώθηση τῶν ἐγχώριων στοιχείων πού δομοῦν διαφορετικά τίς ἐθνικές αἰσθήσεις καί τά ἀντανακλαστικά ἑνός ἱστορικοῦ λαοῦ.

Ὁ Δημήτρης Μάρτος μέ τό ἐξαιρετικό αὐτό βιβλίο ἀπαντάει μεθοδικά καί πειστικά στά πιό κρίσιμα – καί ἀναπάντητα – ἐρωτήματα πού τίθενται γιά τή νεότερη Ἑλλάδα: Γιατί ἡ ἐξουσία, οἱ ἄνθρωποι καί ὁ πλοῦτος μαζεύτηκαν στήν Ἀθήνα; Γιατί αὐτό τό ἑλληνώνυμο κράτος στάθηκε τόσο ἀναίσθητο ἀπέναντι στούς δίκαιους πόθους τοῦ ἑλληνισμοῦ (τοῦ ὑπόδουλου ἀλλά καί ὄχι μόνο); Καί ἀπαντᾶ καί στό ἐρώτημα τοῦ Ἐλύτη γιά τόν λαό μας πού ἀκόμη καί ἐπί Τουρκοκρατίας “τό παραμικρό κεντητό πουκάμισο, τό πιό φτηνό βαρκάκι, τό πιό ταπεινό ἐκκλησάκι, τό τέμπλο, τό κιούπι, τό χράμι, ὅλα τους ἀποπνέανε μιάν ἀρχοντιά κατά τι ἀνώτερη τῶν Λουδοβίκων. Τί σταμάτησε αὐτά τά κινήματα ψυχῆς πού ἀξιώθηκαν κι ἔφτασαν ὥς τίς κοινότητες; Ποιός καπάκωσε μιά τέτοιου εἴδους ἀρετή, πού μποροῦσε μιά μέρα νά μᾶς ὁδηγήσει σ’ ἕνα ἰδιότυπο, κομμένο στά μέτρα τῆς χώρας πολίτευμα, ὅπου τό κοινόν αἴσθημα νά συμπίπτει μέ κεῖνο τῶν ἀρίστων;”

Στίς 400 σελίδες τοῦ μοναδικά ὀξυδερκοῦς βιβλίου (ἀπό τίς ἐκδόσεις ΓΟΡΔΙΟΣ) ὁ Δημήτρης Μάρτος, ἕνας ἀπό τούς τελευταίους ἐκτός Ἀθηνῶν ἐγχώριους διανοούμενους (ζεῖ στή Βέρροια), δείχνει ἀκριβῶς πῶς παραγκωνίστηκε ὁ ὑπαρκτός ἑλληνισμός καί στήθηκε στή θέση του, μέ ἕδρα μιά παρασιτική πρωτεύουσα, ἕνα τοτέμ ἐμπνευσμένο ἀπό τόν γερμανικό φιλελληλισμό. Νομοτελειακά λοιπόν τίθεται τό ἐρώτημα: πῶς μπορεῖ τώρα νά ἀνατραπεῖ ἡ κατάσταση αὐτή, πρίν μᾶς ὁδηγήσει στό συλλογικό μοιραῖο, τώρα πού στά ἀρχικά συμβολικά πλεονεκτήματα τῆς Ἀθήνας προστέθηκαν καί πραγματικά; Ἡ ἀπάντηση, πού τήν ἐπιχειρεῖ ὁ συγγραφέας καί τήν εἶχε διατυπώσει παλιότερα ὁ Μιχάλης Χαραλαμπίδης, δέν εἶναι εὔκολη, ἴσως νά μήν εἶναι καί ἐφικτή. Πάντως χωρίς τήν διατύπωση τοῦ πολιτικοῦ αἰτήματος γιά ἀπαλλαγή τῆς χώρας ἀπό τόν βραχνά τοῦ ἀθηναϊσμοῦ, καμμία ἐλπίδα διαφυγῆς δέν διαθέτουμε. Κ.Κ.

                Η οικονομική ιστορία της Ελλάδας είναι η ιστορία των δανείων της. Από το 1824, με τα δάνεια της Ελληνικής Επανάστασης, μέχρι σήμερα, η χώρα διαρκώς εξαρτάται από χρέη, τα οποία μάλιστα συνδέονται με όλα τα σημαντικά γεγονότα της ελληνικής ιστορίας. Τα δάνεια της περιόδου 1879-1893 είναι διαφωτιστικά για την όλη αρρωστημένη κατάσταση: το ελληνικό δημόσιο είχε χρεωθεί 640 εκατομμύρια φράγκα έναντι πραγματικού ποσού 464 εκατομμυρίων· από αυτά εισέπραξε τα 348 εκατομμύρια και, ενώ μέχρι το φθινόπωρο του 1893 είχε επιστρέψει 367,7 εκατομμύρια, δηλαδή 20 εκατομμύρια περισσότερα απ’ όσα πραγματικά είχε λάβει, εξακολουθούσε να χρωστά 556,8 εκατομμύρια! Η εξάρτηση της χώρας από χρέη συγκαλύπτεται επιμελώς, επισημαίνει ο Γιάννης Σιάτρας στο βιβλίο του «Οι ζημιές μας κέρδη τους», ώστε να μη γίνεται αντιληπτό από τους Έλληνες ότι ζουν σε ένα ανελεύθερο κράτος, με κυβερνήσεις-ανδρείκελα των ξένων δυνάμεων.

Το 1980 το δημόσιο χρέος της Ελλάδας ως ποσοστό του Α.Ε.Π. έφτανε στο 27,7%. Στο τέλος του 2011, και πριν από το «κούρεμα» του 2012, έφτανε στο 163%. Κατά το διάστημα αυτό η χώρα πλήρωσε, μόνο για τόκους, ποσά που φτάνουν στο 202% του Α.Ε.Π. της. Ο Σιάτρας επισημαίνει τον παραλογισμό να πληρώνει η Ελλάδα μόνο για τους τόκους των δανείων της περισσότερα από τα ποσά που δανείζεται. Το δημόσιο χρέος της χώρας στο τέλος του 2000 έφτανε στα 143,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Από το 2001 ως το 2011 το κράτος πλήρωσε σε τόκους το ποσό των 119,6 δισεκατομμυρίων ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, στο τέλος του 2011 το χρέος είχε εκτοξευτεί στα 368 δισεκατομμύρια ευρώ. Για να καλύψει η χώρα τα πρωτογενή ελλείμματα της περιόδου, που έφταναν στα 35,6 δισεκατομμύρια ευρώ, κατέβαλε τόκους 119,6 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ το χρέος αυξήθηκε κατά 224,4 δισεκατομμύρια και οδήγησε τελικά την Ελλάδα στη χρεοκοπία. Τα παραπάνω ποσά, ωστόσο, αποδεικνύουν παράλληλα ότι η χώρα μπορεί να ζήσει και χωρίς δανεισμό, εφόσον, βέβαια, υπάρξει μία ορθολογική κι έντιμη διαχείριση των πόρων της.

Ο Σιάτρας θεωρεί ότι στο σημείο που έχουν οδηγηθεί τα πράγματα για την Ελλάδα, με την ανόητη πολιτική της υπερχρέωσης και τη δουλική στάση των πολιτικών της απέναντι στους ξένους «ισχυρούς», είναι πλέον η κατάλληλη ευκαιρία για να κλείσει ο φαύλος κύκλος. Για την απεξάρτηση της χώρας από τους «ισχυρούς» είναι απαραίτητο να καταδειχτεί ο ρόλος των τελευταίων, ιδίως κατά την τρέχουσα κρίση. Όπως επισημαίνει ο συγγραφέας, όταν ξέσπασε η θεωρούμενη «ελληνική» κρίση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έσπευσε να προστατέψει τις τράπεζες των μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών, σχεδιάζοντας ακραίες πολιτικές, οι οποίες μάλιστα παραβίαζαν την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Κι αποφάσισε να θυσιάσει την Ελλάδα και τον λαό της. Η καθυστέρηση στην αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους επιδιώχτηκε από την ευρωπαϊκή πλευρά τόσο για να προλάβουν να ρευστοποιήσουν τα τοξικά τους ελληνικά ομόλογα οι ευρωπαϊκές τράπεζες, όσο και για να δημιουργηθούν οι «ειδικοί μηχανισμοί εξυγίανσης» από τα κράτη της Ε.Ε., οι οποίοι θα ελαχιστοποιούσαν τις τυχόν βλάβες από μια ελληνική χρεοκοπία. Η ανήκεστη βλάβη που προκλήθηκε στην Ελλάδα δεν ενδιέφερε κανέναν, ενώ και η τότε ελληνική κυβέρνηση, φοβισμένη και ανίκανη να κατανοήσει τις εξελίξεις, αποδέχτηκε τους ευρωπαϊκούς σχεδιασμούς, παρόλο που ήταν αντίθετοι στα ζωτικά συμφέροντα της Ελλάδας και του λαού της.

Γιατί οργανώθηκε τούτο το άθλιο και σκοτεινό σχέδιο διάσωσης των ευρωπαϊκών τραπεζών σε βάρος της Ελλάδας; Ο Σιάτρας εξηγεί πως η έκθεση των γερμανικών, των γαλλικών και των λοιπών τραπεζών ευρωπαϊκών κρατών στα ελληνικά ομόλογα δεν ήταν επένδυση για την οποία οι συγκεκριμένες τράπεζες δεν είχαν ευθύνη, ώστε να αποφύγουν το «κούρεμα» των υπό την ιδιοκτησία τους ελληνικών ομολόγων. Όταν ένας επενδυτής αξιολογεί εσφαλμένα τις επενδύσεις του, σαφώς κι έχει ευθύνη. Οφείλει να αναλάβει το κόστος από τις λανθασμένες του τοποθετήσεις. Στα τέλη του 2009 οι γερμανικές και οι γαλλικές τράπεζες είχαν στα χαρτοφυλάκιά τους ελληνικά ομόλογα αξίας πάνω από 90 δισεκατομμύρια ευρώ. Μαζί, μάλιστα, με τα δάνεια του ιδιωτικού τομέα, το ποσό που διακυβευόταν ξεπερνούσε τα 250 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες έπρεπε να «διασωθούν», με την παράλληλη μετακύλιση του κινδύνου αλλού, δηλαδή στην Ελλάδα, για την οποία είχε αποφασιστεί ο ρόλος της Ιφιγένειας.

Το «πακέτο διάσωσης» που ετοιμάστηκε για την Ελλάδα, σύμφωνα με μελέτη του Κέντρου Οικονομικής και Πολιτικής Έρευνας των Η.Π.Α. ήδη από τον Ιούλιο του 2010, αποσκοπούσε μόνο στη μεταβολή της ιδιοκτησίας του χρέους, προκειμένου να διασωθούν οι ευρωπαϊκές τράπεζες από τα επικίνδυνα ομόλογα. Η αρχική άρνηση, μάλιστα, της Ε.Ε. να δανειοδοτήσει την Ελλάδα με επιτόκιο δανεισμού που δεν θα επιβάρυνε υπέρμετρα τον ελληνικό προϋπολογισμό, είναι μια ακόμη απόδειξη των πραγματικών στόχων της επιχείρησης «διάσωσης». Οι ετήσιοι τόκοι που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα από τους δανειστές υπήρξαν δυσβάστακτοι τόσο το 2010 όσο και το 2011, ενώ το επιτόκιο το 2011 ξεπερνούσε το 5,3%. Η δε μείωση του επιτοκίου, που ακολούθησε, δεν μπορεί να αντισταθμίσει τις τεράστιες απώλειες της Ελλάδας από τη «μεταφορά του χρέους», ενώ παράλληλα η χώρα εισερχόταν και στον φαύλο κύκλο της ύφεσης. Αν συνδυαστούν τα παραπάνω στοιχεία και με τη συμπεριφορά της τρόικας, με τις διαρκείς της απειλές, την καθυστέρηση στην καταβολή των δόσεων, τις θρασείες παρεμβάσεις της στα εσωτερικά της χώρας και τη γενικότερη πολιτική και οικονομική αστάθεια που προκάλεσε αυτή η συμπεριφορά, γίνεται αντιληπτό ότι το κύριο μέλημα των δανειστών της Ελλάδας δεν ήταν καμία «διάσωσή» της. Γι’ αυτό κι ο Σιάτρας παρομοιάζει την εν λόγω «σωτηρία» με βιασμό.

Οι προαναφερθείσες δεν ήταν οι μόνες ενέργειες εκ μέρους των Ευρωπαίων που συνέτειναν στον οικονομικό διασυρμό της Ελλάδας. Η άθλια συμπεριφορά της Ε.Ε. απέναντι στην Ελλάδα αποδεικνύεται κι από τη διαδρομή που ακολούθησαν τα ελληνικά τοξικά ομόλογα κατά τη διάρκεια της κρίσης, αλλάζοντας κατόχους. Τα ερωτήματα είναι κρίσιμα: ποιοι ήταν οι κάτοχοι των ελληνικών ομολόγων κατά το ξεκίνημα της κρίσης; Πώς αυτά άλλαξαν χέρια στο διάστημα που ακολούθησε; Ποιοι πρόλαβαν να τα πουλήσουν και ποιοι πιάστηκαν στη δαγκάνα των «κουρεμάτων», με αποτέλεσμα να ζημιωθούν ή και να καταστραφούν εντελώς; Ο Σιάτρας χαρακτηρίζει την απόκρυψη των σχετικών πληροφοριών εγκληματική. Οι μόνες πληροφορίες για το ζήτημα προέρχονται από την επίμονη έρευνα τού τότε βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας κ. Προκόπη Παυλόπουλου, ο οποίος κατέληξε στο συμπέρασμα πως κατά το κρίσιμο διάστημα από 1/1/2010 έως 31/12/2011 οι ελληνικές τράπεζες, τα ασφαλιστικά ταμεία, η Τράπεζα της Ελλάδος αλλά και ιδιώτες αποταμιευτές είχαν αυξήσει την κατοχή τους σε ελληνικά ομόλογα από 55,9 σε 86,2 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή κατά ποσοστό 51,2%! Την ίδια περίοδο οι αλλοδαπές τράπεζες περιόρισαν τα ελληνικά ομόλογα της κατοχής τους από τα 141,5 στα 45,9 δισεκατομμύρια ευρώ! Γερμανικές, γαλλικές κι αγγλικές τράπεζες, με την υποστήριξη των κυβερνήσεών τους, οι οποίες καθυστερούσαν το «κούρεμα» του ελληνικού χρέους, προέβησαν σε μαζικές πωλήσεις των ελληνικών ομολόγων.

Το ερώτημα είναι αμείλικτο: με ποια λογική ή με τίνος τις εντολές συνέχιζαν οι ελληνικές τράπεζες να αγοράζουν ελληνικά ομόλογα μετά το 2009, κι ενώ είχε πια διαφανεί η πορεία της χώρας προς τη χρεοκοπία; Κι ακόμη περισσότερο, γιατί συνέχιζαν να αυξάνουν τη θέση τους σε ελληνικά ομόλογα ακόμη και μετά από τη σύνοδο κορυφής της 21/7/2011, οπότε και αποφασίστηκε το «κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων; Οι ελληνικές τράπεζες, όπως επισημαίνει ο Σιάτρας, όχι μόνο δεν ρευστοποίησαν τα ελληνικά τοξικά ομόλογα που κατείχαν αλλά υπερδιπλασίασαν τις θέσεις τους σε αυτά κατά την κρίσιμη περίοδο. Μάλιστα, η συγκεκριμένη επιλογή είχε παρουσιαστεί σαν «πατριωτική» και προωθήθηκε από την τότε ελληνική κυβέρνηση. Το ερώτημα είναι αν αυτό συνέβη από άγνοια, από αδιαφορία ή από δόλο. Γιατί τα ομόλογα που αγοράστηκαν από τις ελληνικές τράπεζες δεν υποστήριξαν, εντέλει, σε καμία περίπτωση τη χώρα, καθώς ήδη από τον Μάρτιο του 2010 είχε διακοπεί η έκδοση νέων ομολόγων. Άρα, κανένα από τα ομόλογα που αγοράστηκαν δεν ενίσχυσε τη ρευστότητα της Ελλάδας, αφού όλα προέρχονταν από τη διεθνή αγορά και πωλητές τους ήταν οι ευρωπαϊκές τράπεζες. Με την αγορά των ομολόγων βελτιώθηκε η θέση των Ευρωπαίων πωλητών και επιδεινώθηκε η θέση των Ελλήνων αγοραστών. Ποια «λογική» λοιπόν υπαγόρευσε μια τέτοια πολιτική; Επί του ζητήματος, σημειώνει ο Σιάτρας, επικρατεί εκκωφαντική σιωπή.

Ο συγγραφέας, στην προσπάθειά του να ερμηνεύσει την περιγραφείσα δυσερμήνευτη πολιτική, που χωρίς υπερβολές θα χαρακτηριζόταν προδοτική, θέτει συγκεκριμένα ερωτήματα. Γιατί οι ελληνικές και οι κυπριακές τράπεζες δεν ρευστοποίησαν τα τοξικά τους ομόλογα; Υπήρξε συμφωνία κυβέρνησης-τρόικας, που απαγόρευε τις πωλήσεις ομολόγων από τις ελληνικές τράπεζες; Υπήρξε κυβερνητική απαγόρευση προς τις τράπεζες να προβούν σε ρευστοποιήσεις; Ήταν τα ομόλογα των ελληνικών τραπεζών «μπλοκαρισμένα» ως εγγυήσεις στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για την παροχή πιστώσεων από εκείνη; Κάτι τέτοιο, βέβαια, δεν ευσταθεί, αφού οι τράπεζες θα αντλούσαν σημαντικά κεφάλαια απ’ τις πωλήσεις, αν ρευστοποιούσαν τα ομόλογά τους στις ικανοποιητικές τιμές στις οποίες αυτά είχαν στο μεταξύ ανεβεί. Μήπως, λοιπόν, επρόκειτο απλώς για απρονοησία των ελληνικών τραπεζών; Το τι συνέβη επί του θέματος είναι, όπως σχολιάζει ο Σιάτρας, ένα από τα σημαντικότερα και καλύτερα προστατευόμενα μυστικά της κρίσης, στο οποίο ίσως να κρύβονται όλα τα στοιχεία της προδοσίας της Ελλάδας από τους πολιτικούς της που διαχειρίστηκαν την κρίση κι από τους «εταίρους» της.

Εξίσου προβληματική, αν όχι ύποπτη, υπήρξε και η θέσπιση του Προγράμματος Αγορών Τίτλων που ανακοίνωσε η Ε.Κ.Τ στις 10/5/2010. Η επίσημη αιτιολόγηση της συγκεκριμένης κίνησης ήταν ότι έτσι η Ε.Κ.Τ. θα μπορούσε να παρεμβαίνει στις διεθνείς αγορές αγοράζοντας ομόλογα των χωρών-μελών της, ώστε να επηρεάζει τις τιμές τους, σε περίπτωση που εκείνες θα δέχονταν πιέσεις. Στην Ελλάδα η κίνηση τούτη έγινε αποδεκτή σαν ευρωπαϊκή στήριξη προς τη χώρα. Όμως η πραγματική της στόχευση ήταν να βοηθηθούν οι ευρωπαϊκές τράπεζες, που έδιωξαν από τα χαρτοφυλάκιά τους τα ελληνικά τοξικά ομόλογα, και μάλιστα σε υψηλές τιμές, αφού αυτές διατηρήθηκαν υψηλές ακριβώς χάρη στην επιθετική πολιτική εξαγοράς ελληνικών ομολόγων από την Ε.Κ.Τ.· κι έτσι περιορίστηκαν σημαντικότατα οι ζημιές που θα κατέγραφαν οι ευρωπαϊκές τράπεζες!

Η πολιτική που ακολούθησε η Ε.Ε. με το Πρόγραμμα Αγορών Τίτλων της Ε.Κ.Τ. και τα ελληνικά ομόλογα που δεν «κουρεύτηκαν» φαίνεται πως αποσκοπεί στο να παραμένει η Ελλάδα έρμαιο της βούλησης των ισχυρών ευρωπαϊκών κρατών. Τα ελληνικά ομόλογα της Ε.Κ.Τ. εξαιρέθηκαν από το «κούρεμα», εξαίρεση που δημιούργησε μια τεράστια διάκριση μεταξύ των κοινών επενδυτών και της Ε.Κ.Τ. και, για πρώτη φορά στην ιστορία, την κατηγορία του «προνομιούχου επενδυτή», γεγονός αδιανόητο ως τότε για τη διεθνή επενδυτική κοινότητα. Ο Σιάτρας χαρακτηρίζει την ιδιαίτερη αντιμετώπιση της Ε.Κ.Τ. σκανδαλώδη. Η Ε.Κ.Τ. απαίτησε από το ήδη πτωχευμένο ελληνικό κράτος την αποπληρωμή της στο 100% της αξίας των ομολόγων, αναγκάζοντας το ελληνικό κράτος να δανείζεται από τις ελληνικές τράπεζες και να στερεί από αυτές ρευστότητα. Επιπλέον, η Ελλάδα αναγκάζεται συχνά να προσφεύγει σε πανάκριβο βραχυπρόθεσμο δανεισμό μέσω της έκδοσης έντοκων γραμματίων, για να εξοφλά τα λήγοντα ομόλογα· ή αναγκάζεται να παίρνει διαρκώς νέα μέτρα, ισοπεδωτικά για την κοινωνία, υπό την πίεση των δανειστών, που διαρκώς ανακαλύπτουν «χρηματοδοτικά κενά» στις μελλοντικές ταμειακές ροές της χώρας. Τα ομόλογα της Ε.Κ.Τ. θα ’πρεπε να είναι για την Ελλάδα ένα εξαιρετικό διαπραγματευτικό όπλο: θα ’πρεπε να είχε απαιτηθεί η επιστροφή των ομολόγων στην τιμή της αγοράς τους από την Ε.Κ.Τ., κι όχι στην πλήρη τους αξία. Όμως η τότε ελληνική κυβέρνηση δεν το αξιοποίησε, όπως επίσης δεν προετοιμάστηκε εγκαίρως για ένα μέτρο που όλοι το θεωρούσαν αναπόφευκτο, αλλά όσο καθυστερούσε, τόσο πιο επώδυνο θα ήταν για τη χώρα: την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους.

Η διαδικασία απομείωσης του δημόσιου χρέους («κούρεμα»), που πραγματοποιήθηκε καθυστερημένα την άνοιξη του 2012, σήμανε τη μείωση του χρέους κατά 105,99 δισεκατομμύρια ευρώ. Ποιοι ακριβώς, όμως, συμμετείχαν στο P.S.I.; Η ελληνική κυβέρνηση δεν το ανακοίνωσε ποτέ! Μετά το P.S.I. του Μαρτίου του 2012, η συμμετοχή ιδιωτών στο ελληνικό χρέος μειώθηκε από 62% σε 25%, ενώ η συμμετοχή του «επίσημου» τομέα, δηλαδή των κρατών και των διεθνών οργανισμών, αυξήθηκε από το 38% στο 75%. Η μετατόπιση κατοχής του χρέους διαφοροποίησε εντελώς το προφίλ του και τις δυνατότητες χειρισμού του. Ακόμη πιο απαράδεκτη υπήρξε η απόφαση της Τραπέζης της Ελλάδος να συμμετάσχουν στο P.S.I. τα κεφάλαια των ασφαλιστικών ταμείων. Οι καταθέσεις των ασφαλιστικών ταμείων στην Τράπεζα της Ελλάδος σε ρευστό στις 31/10/2011 ανέρχονταν, όπως ενημερώνει ο Σιάτρας, στα 18,67 δισ. ευρώ. Η Τ.τ.Ε. αγόρασε με τα χρήματα αυτά ομόλογα αξίας 16 δισ. ευρώ. Με το «κούρεμα» των ομολόγων οι απώλειες των ταμείων μεγάλωσαν περισσότερο και ανήλθαν στα 8,8 δισ. ευρώ. Ποιοι, λοιπόν, έδωσαν εντολή να αντικατασταθούν τα μετρητά με ομόλογα, τα οποία μάλιστα επρόκειτο να κουρευτούν τις αμέσως επόμενες μέρες; Ποιοι αγόρασαν τα ομόλογα και σε τι τιμή; Στην τρέχουσα τιμή της αγοράς ή στην ονομαστική τους αξία;

Η στάση της ελληνικής κυβέρνησης στο P.S.I. είναι, κατά τον Σιάτρα, δυσεξήγητη. Έδειξε σπουδή για την υλοποίησή του κι έκανε ό,τι ήταν δυνατό για τη μεγαλύτερη συμμετοχή του «εγχώριου» τομέα, λειτουργώντας ακόμη και πέρα από τα όρια του νόμου. Πέρα, μάλιστα, από τις ολέθριες ζημιές, η συμμετοχή των ασφαλιστικών ταμείων στο P.S.I., που αφορούσε μόνο τον ιδιωτικό τομέα, ήταν αδικαιολόγητη, αφού τα ταμεία είναι Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου. Επιπλέον, διερωτάται ο συγγραφέας, γιατί απαγορεύτηκε στα ταμεία, που τον Μάρτιο του 2012 κρίθηκε ότι ανήκουν στον… ιδιωτικό τομέα(!), να συμμετάσχουν στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Εθνικής Τράπεζας, τα οποία εξαναγκάστηκαν έτσι να ρευστοποιήσουν τα δικαιώματά τους σε εξευτελιστικές τιμές, χάνοντας με τον τρόπο αυτό μερικές ακόμη δεκάδες εκατομμύρια ευρώ;

Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα δεν κατέρρευσε λόγω της αύξησης των επισφαλών δανείων κατά τη διάρκεια της κρίσης, όπως συνηθίζεται να λέγεται. Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα κατέρρευσε λόγω των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου, τα οποία συσσώρευσε σε τεράστιες ποσότητες, και τα οποία, για άγνωστους λόγους, συνέχισε να συσσωρεύει. Το P.S.I. του Μαρτίου του 2012 προκάλεσε δυσβάστακτες ζημιές, αλλά και πάλι δεν ήταν αυτό που κατέστρεψε ολοκληρωτικά τις τράπεζες, εκτιμά ο Σιάτρας. Η χαριστική βολή δόθηκε στις τράπεζες τον Δεκέμβριο του 2012, με την υποχρεωτική πώληση των ομολόγων τους στο ελληνικό Δημόσιο, «κουρεμένων» κατά 66,2% της αξίας τους. Με την ενέργεια αυτή οι τράπεζες ουσιαστικά πτώχευσαν. Το δε εξοργιστικό, σχολιάζει ο συγγραφέας, είναι πως η χρεοκοπία των τραπεζών δεν προέκυψε τυχαία, όπως φανερώνει η πρόβλεψη για την ανακεφαλαιοποίησή τους ήδη από τον Οκτώβριο του 2011! Η Ελλάδα, στο πλαίσιο της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, δανείστηκε από τον E.F.S.F. 50,8 δισεκατομμύρια ευρώ για να καλύψει τις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου των τραπεζών. Κι αυτό είναι παρανοϊκό: το κράτος «κούρεψε» τα ομόλογα των τραπεζών για να μειώσει το χρέος του, και στη συνέχεια δανείστηκε ξανά, δημιουργώντας νέο χρέος(!), για να αυξήσει το μετοχικό κεφάλαιο των τραπεζών που συμμετείχαν στο «κούρεμα»! Ο Σιάτρας δικαίως διερωτάται: γιατί έγινε κάτι τέτοιο; Με ποια λογική; Ποιο ήταν το όφελος; Με τις διαδικασίες αυτές οι ελληνικές τράπεζες κινδυνεύουν πλέον να καταλήξουν σε ξένα χέρια. Κυρίως οι Γερμανοί αξιωματούχοι πιέζουν προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση! Μήπως, λοιπόν, οι μανιώδεις αγορές τοξικών ομολόγων από τις ελληνικές τράπεζες, ενέργεια που θα τις οδηγούσε στη χρεοκοπία, υπήρξε μέρος ενός οργανωμένου σχεδίου για τον αφελληνισμό του ελληνικού τραπεζικού συστήματος;

Η καταστροφή του ελληνικού τραπεζικού συστήματος κατέστρεψε και τους μετόχους του, οι οποίοι, βεβαίως, δεν ήταν μεγαλοκεφαλαιούχοι. Υπολογίζεται ότι τα κεφάλαια που χάθηκαν συνολικά κατά την περίοδο από 20/10/2009 έως τον Απρίλιο του 2013 ανέρχονται στα 49,1 δισεκατομμύρια ευρώ, και μάλιστα τα περισσότερα ανήκαν σε μικρομετόχους! Ο Σιάτρας επισημαίνει ότι μπορεί κάθε οφειλέτης να χρειάζεται να ξεπληρώσει τα χρέη του ακόμη και πουλώντας την προσωπική του περιουσία, όμως αυτή η αρχή γίνεται άδικη όταν το χρέος είναι άδικο κι όταν ο δανειστής ενεργεί με δόλο ώστε να βλάψει τον οφειλέτη, κάτι που ισχύει στην ελληνική περίπτωση. Το ερώτημα παραμένει γιατί οι ελληνικές κυβερνήσεις αυτών των περιόδων, που τα γνώριζαν όλα, δεν αντέδρασαν· γιατί δέχτηκαν τόσο αδιαμαρτύρητα την καταστροφή της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας.

Αν οι ελληνικές κυβερνήσεις ήταν ειλικρινείς, το χρέος της χώρας θα ’πρεπε τον Σεπτέμβριο του 2013 να ήταν 246,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Αντ’ αυτού, το χρέος που επισήμως ανακοινώθηκε στις 30/6/2013 ήταν 321,4 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά 11 δισ. υψηλότερο απ’ ό,τι τον Μάρτιο του 2010! Μάλιστα, το χρέος επί του Α.Ε.Π. εκτοξεύτηκε από το 112,5% το 2008 στο 175% το 2013! Υποτίθεται ότι επί μνημονίων συνέβη στην Ελλάδα η μεγαλύτερη δημοσιονομική προσαρμογή στην ιστορία των σύγχρονων οικονομιών, με «εξοικονόμηση» 125 δισεκατομμύρια ευρώ από τα δύο «κουρέματα». Όμως τα στοιχεία αυτά αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες απάτες στην ιστορία της Ελλάδας και της Ε.Ε.! Μάλιστα, το συντριπτικό ποσοστό (77,5%) των κεφαλαίων που «εξοικονομήθηκε» κατευθύνθηκε προς τον χρηματοπιστωτικό τομέα, δηλαδή τα ποσά δεν χρησιμοποιήθηκαν για λειτουργικές δαπάνες του ελληνικού κράτους ή για την πληρωμή μισθών και συντάξεων, όπως ψευδώς ισχυριζόταν η ελληνική κυβέρνηση, αλλά για τη διάσωση των ευρωπαϊκών τραπεζών, την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών, τη μεταβολή του ελληνικού χρέους από ιδιωτικό σε κρατικό και, τελικά, για να παρεμβαίνουν οι δανειστές στην ελληνική πολιτική ζωή!

Την πραγματικότητα αυτή δεν τη γνωρίζουν ούτε οι Ευρωπαίοι πολίτες, οι οποίοι πιστεύουν ότι η Ελλάδα χρηματοδοτείται δωρεάν. Η συγκεκριμένη εντύπωση καλλιεργείται σκόπιμα από πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Ιδίως η Γερμανία, που εμφανίζει τον εαυτό της σαν θύμα της ευρωπαϊκής κρίσης, αποσιωπά τα κέρδη της από τη διαχείριση της κρίσης. Η Γερμανία, την περίοδο 2010-2014 εξοικονόμησε 40,9 δισ. ευρώ εξαιτίας της κρίσης των ευρωπαϊκών χωρών του νότου. Επιπλέον, η λειτουργία της ευρωζώνης ευνοεί τα μέγιστα τη Γερμανία. Χάρη στη συμμετοχή των κρατών του νότου στην ευρωζώνη, η ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολαρίου διατηρείται χαμηλά, γεγονός που ευνοεί τις εξαγωγές της Γερμανίας, συμβάλλοντας στην αύξηση του εμπορικού της πλεονάσματος κατά περίπου 4%, δηλαδή κατά περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Η Γερμανία κερδίζει τεράστια ποσά χάρη στη συμμετοχή των χωρών χαμηλής ανταγωνιστικότητας στην ευρωζώνη, γι’ αυτό κι έχει συντρίψει τα εμπορικά τους ισοζύγια. Παράλληλα, η έκνομη δράση των γερμανικών εταιρειών σε βάρος της Ελλάδας πραγματοποιείται με την κάλυψη του γερμανικού νόμου, ο οποίος επί δεκαετίες δεχόταν τα έξοδα χρηματισμού ως νόμιμα (!) έξοδα των εταιρειών!

Σε μια ευρωζώνη, λοιπόν, στην οποία τα ισχυρά ανταγωνιστικά κράτη του ευρωπαϊκού βορρά έχουν παγιδέψει τα πτωχευμένα και μη ανταγωνιστικά κράτη του νότου, υπάρχει ζωή για την Ελλάδα; Ο Σιάτρας θεωρεί την καταστροφολογία των ευρωλάγνων αβάσιμη. Βέβαια, μια αποχώρηση από το ευρώ θα προκαλούσε μεγάλη αναστάτωση, αλλά οι κοινωνίες πάντα προσαρμόζονται και συνεχίζουν να λειτουργούν με βάση τα νέα δεδομένα. Το πρόβλημα της Ελλάδας είναι πρόβλημα ανταγωνιστικότητας. Επειδή για να αντιμετωπιστεί χρειάζονται μεταρρυθμίσεις, κι επειδή οι μεταρρυθμίσεις χρειάζονται χρόνο, ο συγγραφέας θεωρεί ότι στην παρούσα φάση η Ελλάδα δεν θα έπρεπε να αποχωρήσει από την ευρωζώνη. Αν όμως η Ε.Ε. και οι δανείστριες χώρες αρνηθούν να αποδεχτούν πολιτικές και λύσεις που θα μειώσουν τα σημερινά βάρη των κρατών του νότου, τότε δεν υπάρχει περιθώριο συνύπαρξης.

Ο Σιάτρας επισημαίνει ότι οι υποχρεώσεις της Ελλάδας έως και το 2016 ανέρχονται στα 53 δισ. ευρώ, ενώ στα 15 δισ. υπολογίζονται οι τόκοι για τα έτη 2014-2016. Τα ποσά τούτα είναι αδύνατο να αποπληρωθούν, γι’ αυτό και η ευρωπαϊκή πολιτική επιβάλλεται να αλλάξει, προκειμένου να αρθούν οι σημερινές αδικίες. Έχοντας ερευνήσει στοιχεία και παραμέτρους τα οποία σκοπίμως συγκαλύπτονται από το σύστημα, ο Σιάτρας παρέχει με το πόνημά του μια σημαντική πηγή διαφώτισης των πολιτών επί του ζητήματος της κρίσης. Με επιμονή κι υπομονή χαρίζει, επίσης, ένα πολύτιμο όπλο στις ελληνικές κυβερνήσεις που θα κληθούν στο εξής να διαχειριστούν την κρίση. Ζητούμενο παραμένει αν εκείνες επιθυμούν να το αξιοποιήσουν.

Γιάννης Σιάτρας, «Οι ζημιές μας κέρδη τους. Η λεηλασία της Ελλάδας. Τα αποτελέσματα μιας ανεύθυνης πολιτικής», εκδ. EuroCapital, Αθήνα 2013, σελ. 400.

Γιάννης Στρούμπας

Θόδωρος Χατζηπανταζής, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2014.

Ένα σπουδαίο βιβλίο και μια επί μέρους ένσταση

Στο πίσω εξώφυλλο του βιβλίου ο συγγραφέας αναφέρει τους στόχους του πονήματός του. Αντιγράφουμε:
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, που η μελέτη της ιστορίας και θεωρίας του θεάτρου εισχώρησε επίσημα –με σημαντική καθυστέρηση- στα πανεπιστημιακά ιδρύματα και στα ερευνητικά κέντρα της χώρας, η επιστημονική έρευνα στον συγκεκριμένο τομέα έχει αναπτυχτεί με πολύ εντυπωσιακούς ρυθμούς. Έχουν επομένως ωριμάσει πλέον οι συνθήκες για να αξιοποιηθούν τα επιμέρους ευρήματά της στη σύνθεση μιας γενικής ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου, στην επιφυλακτική έστω συνεκτίμηση του αποθησαυρισμένου νέου υλικού για το σχεδιασμό μιας εικόνας συνόλου. Η παρούσα εργασία έχει ως στόχο να ανοίξει το δρόμο προς αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση. Παίρνοντας υπόψη τις μαρτυρίες για τη θεατρική δραστηριότητα στις ελληνόγλωσσες κοινότητες της ανατολικής Μεσογείου, από τα χρόνια του Κυπριακού Κύκλου των Παθών και του Κρητικού Θεάτρου, ώς το κίνημα του μεταμοντερνισμού στην Αθήνα των τελευταίων δεκαετιών του 20ού αιώνα, η αφήγηση επιχειρεί να επισημάνει τα βασικότερα ρεύματα που κυριάρχησαν στην εδώ τέχνη της σκηνής, για ένα διάστημα μεγαλύτερο της μισής χιλιετίας. Και φροντίζει να χαρτογραφήσει τις αφετηρίες και τους σταθμούς, τις συνέχειες και τις ρήξεις, που έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση μιας συμπαγούς τοπικής καλλιτεχνικής παράδοσης. Στόχος δεν είναι εδώ να απογραφούν απλώς όσο γίνεται περισσότερα πρόσωπα και γεγονότα που έχουν πάρει μέρος στη σχετική ζύμωση. Στόχος είναι να αναδειχτούν και να αναλυθούν τα σημαντικότερα ανάμεσά τους. Και κυρίως να ερμηνευτούν και να τοποθετηθούν σε ένα όσο γίνεται ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο.

Το βιβλίο απαρτίζεται από τρία μέρη που επιγράφονται ως εξής:
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Το ερασιτεχνικό θέατρο των τοπικών διαλέκτων
πριν από την ίδρυση του ανεξάρτητου κράτους. Η ανάδυση της ιδέας του θεάτρου και η πρώιμη διείσδυση των ευρωπαϊκών ιδεολογικών και αισθητικών ζυμώσεων στα λιμάνια της «καθ` ημάς» Ανατολής. (σελ. 25 – 154)
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Το θέατρο της καθαρεύουσας
και οι προσπάθειες θεμελίωσης εθνικής σκηνής στο νεοσύστατο κράτος. Η δραματική ποίηση και η επαγγελματική σκηνή αναπτύσσονται παράλληλα αλλά ξέχωρα. (σελ. 155 – 304)
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ Το θέατρο της δημοτικής
Από την επανάσταση της ηθογραφίας, στο ποιητικό δράμα και στην πρωτοποριακή σκηνή. Αντιπαράθεση καλλιτεχνικών και εμπορικών έργων, ακαδημαϊκών και πρωτοποριακών παραστάσεων (σελ. 305 – 568).
Στο πολύμοχθο αυτό έργο υπάρχει πλούσια ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σε θεματικές ενότητες (70 σελίδες) και τέλος Ευρετήρια θεατρικών έργων και προσώπων.
Ο πανεπιστημιακός καθηγητής, συγγραφέας και τεχνοκριτικός Θόδωρος Χατζηπανταζής κατέχει ηγετική θέση στη γνώση και ανάδειξη της Ιστορίας και Θεωρίας του Νεοελληνικού Θεάτρου. Πλήθος νεότερων καθηγητών ήσαν μαθητές του και συνεχίζουν το έργο του, επηρεασμένοι και οδηγούμενοι λιγότερο ή περισσότερο από τις απόψεις του. Το ως άνω βιβλίο, μια αξιολογικά καταρτισμένη επιτομή, σίγουρα θα αποτελέσει οδηγό για διδάσκοντες και διδασκόμενους την Ιστορία του Νεοελληνικού Θεάτρου. Εκφράζουμε ειλικρινή συγχαρητήρια για το όλο εγχείρημα.
Είχαν ελληνική συνείδηση οι ποιητές της Κρητικής Αναγέννησης;
Δεν θα επιχειρήσουμε εδώ μια αναλυτική κριτική παρουσίαση του βιβλίου ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ, ούτε είναι στην πρόθεσή μας αυτό ούτε και είμαστε οι πλέον αρμόδιοι. Εδώ θα επικεντρωθούμε σε ένα μόνο θέμα βαρύνουσας σημασίας το οποίο αναφέρεται στο βιβλίο με μια συγκεκριμένη οπτική. Ας μας συγχωρήσει ο σεβαστός καθηγητής, αλλά αυτή η οπτική είναι μη στοιχειοθετημένη, έτσι δεν μας βρίσκει σύμφωνους.
Πρόκειται για το βασανιζόμενο εσχάτως θέμα του πότε δημιουργήθηκε νεοελληνική συνείδηση. Οι θιασώτες της θεωρίας περί νεότευκτης ελληνικής εθνικής συνείδησης αναγκάζονται ολοένα να επεκτείνουν χρονικά προς το παρελθόν την αρχή της δημιουργίας της. Ήδη επικαλούνται τον Κεφαλλονίτη, από το Ληξούρι, θεατρικό συγγραφέα Πέτρο Κατσαΐτη (1660-1665 έως 1741 περίπου) και το έργο του «Ιφιγένεια» που έγραψε το 1720 στο Αργοστόλι. Για το πότε δημιουργήθηκε ελληνική εθνική συνείδηση γράφονται ανάμεσα σε άλλα και τα παρακάτω, στις σελίδες 162 – 163 του βιβλίου:
Παρά το γεγονός ότι ορισμένοι συγγραφείς και λόγιοι της όψιμης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας αρέσκονταν από παλιά να ανάγουν τη φύτρα τους στην καλυμμένη από αίγλη στο χώρο της σχολαστικής γραμματολογίας κλασσική αρχαιότητα, τα λαϊκότερα στρώματα στο σύνολό τους θεωρούσαν τους Έλληνες της αρχαιότητας μη συμβατούς με το χριστιανικό τους φρόνημα κι επομένως αποκομμένους από το εθνικό γενεαλογικό τους δέντρο. Οι ποιητές της Κρητικής Αναγέννησης δεν είχαν ελληνική συνείδηση και θεωρούσαν το λαό που κατοικούσε στα ίδια εδάφη πριν από δυο χιλιάδες χρόνια ως μία φυλή διαφορετική από τη δική τους. «Στους περαζόμενους καιρούς που οι Έλληνες ορίζα / κι οπού δεν είχε η πίστη τους θεμέλιο μηδέ ρίζα…», λέει ο Βιτσέντζος Κορνάρος στους πρώτους στίχους του ″Ερωτόκριτου″. Και την άποψή του συμμερίζεται πανηγυρικά, στα χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης, δυο ολόκληρους αιώνες αργότερα, ο πολύ σημαντικός Φαναριώτης δάσκαλος του Διαφωτισμού Δημήτριος Καταρτζής, όταν δηλώνει απερίφραστα και γεμάτος πάθος πως οι συμπατριώτες του δεν είναι «ειδωλολάτρες Έλληνες», αλλά «Ορθόδοξοι Χριστιανοί Ρωμιοί». Στην εποχή αυτή όμως, οι πεποιθήσεις του Καταρτζή τείνουν πια να περιοριστούν στο χώρο μιας ασταμάτητα συρρικνούμενης μειοψηφίας, καθώς ο εξελληνισμός των Ρωμιών προχωρούσε όσο πήγαινε με ταχύτερους ρυθμούς. Από το 1720 ακόμη, ο Πέτρος Κατσαΐτης καμαρώνει στην ″Ιφιγένειά″ του για την καταγωγή των Κεφαλλονιτών από τον Οδυσσέα και τους λοιπούς ομηρικούς ήρωες.
Σχολιάζουμε τρία σημεία από το ανωτέρω απόσπασμα.
1. Στην εποχή της όψιμης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
…τα λαϊκότερα στρώματα στο σύνολό τους θεωρούσαν τους Έλληνες της αρχαιότητας μη συμβατούς με το χριστιανικό τους φρόνημα κι επομένως αποκομμένους από το εθνικό γενεαλογικό τους δέντρο.
Αυθαίρετο συμπέρασμα, από το επομένως και μετά. Το γεγονός ότι οι Έλληνες της αρχαιότητας δεν είχαν χριστιανικό φρόνημα δεν συνεπάγεται τη ρηθείσα αποκοπή από το εθνικό γενεαλογικό δέντρο.
2. Στην εποχή της Κρητικής Αναγέννησης
Οι ποιητές της Κρητικής Αναγέννησης δεν είχαν ελληνική συνείδηση και θεωρούσαν το λαό που κατοικούσε στα ίδια εδάφη πριν από δυο χιλιάδες χρόνια ως μία φυλή διαφορετική από τη δική τους. «Στους περαζόμενους καιρούς που οι Έλληνες ορίζα / κι οπού δεν είχε η πίστη τους θεμέλιο μηδέ ρίζα…», λέει ο Βιτσέντζος Κορνάρος στους πρώτους στίχους του ″Ερωτόκριτου″.
Κι όμως! Εξέφρασαν το λαό οι ποιητές της Κρητικής Αναγέννησης, γιαυτό και τα ποιήματά τους αγαπήθηκαν από τον λαό, για παράδειγμα αρκετοί άνθρωποι, ακόμη και αγράμματοι, αποστήθισαν μεγάλα κομμάτια από το ποίημα Ερωτόκριτος. Τα πρόσωπα των ποιημάτων και οι τόποι είναι στον περίγυρο του ελληνικού κόσμου, η θεματολογία τους είναι προσαρμοσμένη σ` αυτά, βρίσκεις ανακλάσεις των ομηρικών επών ακόμη και όταν η θεματολογία επηρεάσθηκε ή εμπνεύστηκε από ξένα ποιήματα. Σε κάθε περίπτωση κυρίαρχο παραμένει το γεγονός ότι οι ποιητές της Κρητικής Αναγέννησης εξέφρασαν τη λαϊκή ψυχή, έτσι αποδεικνύεται ότι είχαν την ίδια εθνική συνείδηση με το λαό. Ο λαός ήταν ελληνικός αφού είχε ελληνική γλώσσα, ελληνικά ήθη και έθιμα και έκανε αιματηρούς αγώνες για ελευθερία. Ακόμη κι αν σε μερικούς ποιητές η καταγωγή τους ήταν βενετσιάνικη ή άλλη, εξελληνίσθηκαν, μια τέτοια περίπτωση ήταν και η οικογένεια των προγόνων του ποιητή Βιτσέντζου Κορνάρου (1553-1613).
Οι παρατιθέμενοι δυο στίχοι από την αρχή του ποιήματος Ερωτόκριτος όχι μόνο ουδόλως ενισχύουν την ερμηνεία που δίνει ο Θ. Χατζηπανταζής, αλλά συμβαίνει το αντίθετο. Στους περασμένους καιρούς που οι Έλληνες ορίζαν (τον τόπο), τότε που η πίστη (θρησκεία) τους ήταν άλλη … Ενώ στα χρόνια του ποιητή τον τόπο ορίζουν όχι οι Έλληνες αλλά οι κατακτητές τους.
3. Στην εποχή της Γαλλικής Επανάστασης
Ο λόγιος Δημήτριος Φωτιάδης –Καταρτζής (περίπου 1730-1807) ήταν Διαφωτιστής και πρωτοπόρος δημοτικιστής, δάσκαλος μεταξύ άλλων και του Ρήγα Φεραίου (1757-1798), όπως και στο ως άνω βιβλίο αναφέρεται (σελ. 166). Με την ελληνική του εθνική συνείδηση δίδαξε και ενέπνευσε τους μαθητές του, ή μήπως και ο Ρήγας Φεραίος, ο φλογερός εθνεγέρτης και εθνομάρτυρας των Ελλήνων, δεν είχε κι αυτός ελληνική συνείδηση;
Οι «Ορθόδοξοι Χριστιανοί Ρωμιοί» είναι οι Έλληνες. Έτσι ονομάζονταν εκείνη την ιστορική περίοδο, έτσι αποκαλούνται ενίοτε ακόμη και σήμερα. Στα λεξικά της νεοελλη- νικής γλώσσας μπορούμε να το δούμε στο λήμμα Ρωμιός, είναι παγκοίνως γνωστό. «Δεν καταλαβαίνεις ρωμαίικα;», μου έλεγε ο πατέρας μου, όταν παιδί δεν τον υπάκουα, αλλά βέβαια μου το έλεγε ελληνικά.

Νικόλαος Γερασίμου Γαρμπής
Ποιητής – εκδότης («Φραγκάτα» Κεφαλλονιάς)

Συχνά πυκνά προκύπτει τό ἀφελές ἐρώτημα στήν μακάρια χώρα μας γιά τό πῶς καί δέν γνωρίζουν τήν ἑλληνική ἱστορία οἱ νεότερες γενιές. Πέρα ἀπό τίς ἄλλες ἀπαντήσεις, πού ἀναφέρονται στό πνεῦμα τῆς ἐποχῆς μας καί σέ γενικῶς ἰσχύοντες παράγοντες, θά ἐπιχειρήσουμε νά δώσουμε ἐδῶ καί μία ἀκόμη: τήν προδοσία τῶν Ἑλλήνων ἱστορικῶν.

Πρίν λίγο καιρό λοιπόν δέχθηκα τό ἐρώτημα νέου ἀνθρώπου πού ἔψαχνε νά διαβάσει μιά συνοπτική Ἱστορία τῆς σύγχρονης Ἑλλάδας: ὑπάρχει κάποια κατάλληλη ἔκδοση; Δέν ἦταν ἡ πρώτη φορά πού ἔγινα ἀποδέκτης τοῦ ἐρωτήματος καί προσπάθησα νά ψάξω τήν ἀγορά, μέσῳ φίλου βιβλιοπώλη στήν Ἀθήνα. Ἡ ἀπάντηση ἦταν πώς στή μορφή πού ἤθελα ὑπῆρχε μόνο τοῦ «ἐκσυγχρονιστῆ» Β. Κρεμμυδᾶ μέ τίς «γνωστές» ἀπόψεις. Εἶπα λοιπόν νά προμηθευτῶ τήν ἔκδοση γιά νά δῶ περί τίνος πρόκειται – «πόση ἰδεοληψία μπορεῖ νά χωρέσει σέ 180 σελίδες γιά 200 χρόνια;», σκέφτηκα. «Ἄπειρη», ἦταν ἡ ἀπάντηση πού πῆρα μέ τήν ἀνάγνωση ἤδη ἀπό τήν εἰσαγωγική «εἰδοποίηση» τοῦ συγγραφέα πού προειδοποιεῖ γιά τή «ματιά τοῦ ἱστορικοῦ στήν ὕλη».

Ὁλο τό βιβλίο διαρρέεται ἀπό μία οἰκονομίστικη ἀντίληψη μαρξικῆς προέλευσης, κάτι πού δέν θά ἐνοχλοῦσε ἄν περιοριζόταν σέ λογικά πλαίσια. Ταυτόχρονα ὅμως γίνεται μία ἐμπαθής πολεμική κατά τῆς ἐθνικῆς  πραγματικότητας, κατά τῆς ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας καί κατά τῆς Ρωσίας. ἐκεῖνοι πού κυρίως μένουν στό ἀπυρόβλητο εἶναι οἱ Ἄγγλοι καί οἱ Τοῦρκοι.

Πρῶτα πρῶτα σέ μιά ἱστορία τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους, τό 1/8 τοῦ βιβλίου ἀφιερώνεται στά …προεπαναστατικά χρόνια. Γιατί; Μά γιατί πρέπει νά ἀποδοθεῖ ἡ ἵδρυσή του ΜΟΝΟ σέ οἰκονομικούς καί εὐρωπαϊκούς παράγοντες. Ὁ Διαφωτισμός, πού «εἶχε καλή ἀποδοχή στήν πλειονότητα τῶν Ἑλλήνων διανοουμένων (…) τόν πολέμησε ὅμως μέ φανατισμό τό Πατριαρχεῖο» (σ. 19) καί ἡ Γαλλική Ἐπανάσταση πού ὁδήγησε στή γένεση τῆς ἐθνικῆς συνείδησης τῶν Ἑλλήνων (σ. 27)! Τό γεγονός ὅτι τόσοι ἐπιφανεῖς Ἕλληνες διανοούμενοι ἦταν κληρικοί καί ὅτι ἡ ἐθνογένεση τῶν Ἑλλήνων μαρτυρεῖται πολλαπλῶς τουλάχιστον 600 χρόνια πρίν δέν σκοτίζει τόν συγγραφέα. Ὁ Β.Κ. ἐπίσης δέν ἔχει πουθενά οὔτε μία λέξη γιά τίς συνθῆκες ζωῆς τῶν ὑπόδουλων Ἑλλήνων, μία μομφή γιά τήν βάρβαρη Αὐτοκρατορία τῶν Ὀθωμανῶν (ἀκόμα καί οἱ σφαγές τῆς Χίου παρακάτω – σ. 53 – μπαίνουν σέ …εἰσαγωγικά!). Προφανῶς θεωρεῖ τήν ἐπιρροή τοῦ Βολταίρου στή Γραβιά ἰσχυρότερο κίνητρο γιά ἐπανάσταση ἀπό τό παιδομάζωμα…

Ὅσον ἀφορᾶ τήν κήρυξη τῆς Ἐπανάστασης, ἀκολουθεῖ τή γνωστή τακτική «ὑπονόμευσης τῶν ἐθνικῶν μύθων» δηλαδή τῆς συσκότισης τῆς ἀλήθειας. Γράφει ὁ Β.Κ.: «σύμφωνα μέ τό σχέδιο τῆς Φιλικῆς Ἑταιρείας, στίς 23 Μαρτίου 1821 …» (σ. 35, παρόμοια ἀναφορά στή σ. 37). Εἶναι τό γνωστό κόμπλεξ τῶν ἐθνομηδενιστῶν πού ἀγνοοῦν τίς ἱστορικές πηγές γιά τήν 25η Μαρτίου πού εἶχε ὁριστεῖ ἀπό τή Φιλική Ἑταιρεία γιά τόν σηκωμό. Πῶς νά χωνέψουν ὅτι ὅλοι οἱ πρωταγωνιστές τῆς Ἐθνεγερσίας ταύτισαν (καί μαρτυροῦν!) τήν ἀπαρχή τῆς δράσης τους μέ μιά θρησκευτική ἑορτή; Προδίδει λοιπόν κι ὁ Β.Κ. τήν ἀλήθεια καί τό ἔργο τοῦ ἱστορικοῦ καί ξεφτιλίζεται στά μάτια κάθε ἐπαρκοῦς ἀναγνώστη, γιά νά μή δεχτεῖ τό ἀπολύτως ἀποδεδειγμένο!

Πᾶμε παρακάτω. Τί πέτυχε ἡ Ἐπανάσταση; Ἀντιγράφω: «Τό ἐρώτημα εἶναι ἄν ἡ Ἐπανάσταση μπόρεσε νά δώσει λύση σέ αὐτά τά δύο πιεστικά προβλήματα τοῦ νότιου ὑπόδουλου ἑλληνισμοῦ. Ἡ ἀπάντηση εἶναι καταφατική. Καί τά ἀνενεργά κεφάλαια ἀπορρόφησε καί τήν ἀνεργία» (σ. 36)!!! Αὐτά ἦταν τά πιεστικά προβλήματα πρίν τό 1821! Παραπέρα σειρά παίρνει ὁ Κ. Παπαρηγόπουλος «πού ἐπιχείρησε νά παρεμβάλει τή βυζαντινή περίοδο ὡς κομμάτι τῆς ἑλληνικῆς ἱστορίας, γιά νά ἀποδείξει τή συνέχεια τοῦ ἔθνους (…), πρόκειται γιά τήν ἱστορία τοῦ ἰδεαλισμοῦ, τῶν ἰδεολογημάτων, τῆς περιφρόνησης τῆς ἱστορικῆς ἀλήθειας» (σ. 71)! Φυσικά δέν τοῦ ξεφεύγει ἡ «Μεγάλη Ἰδέα» πού τήν διακρίνει στήν ἀλυτρωτική της ἐκδοχή (τήν ὁποία ὑπηρετοῦν ἡ ποίηση καί ἡ Ἐκκλησία) καί στήν «ἄλλη»: «μόνο μέσῳ τῆς ἀνάπτυξης καί τῆς διπλωματικῆς ὁδοῦ θά ἐπιτύγχανε ἡ χώρα τή διεύρυνση τῶν συνόρων της, ὄχι μέ ἰαχές πολέμου» (σ. 72). Ἐπανέρχεται πάλι στούς «ἐθνικούς μύθους» (Κρυφό Σχολειό, Ἁγία Λαύρα…) καί ἐπιτίθεται κατά τοῦ Καποδίστρια, τοῦ Γρηγορίου τοῦ Ε΄, τοῦ Ρήγα Φεραίου, δίνοντας καί …μαθήματα ἱστοριογραφίας! Θράσος;

Ἐξυμνεῖ ἐπί μακρόν τόν Χ. Τρικούπη ἀλλά ἀποσιωπᾶ πλήρως (!) τήν πτώχευση τοῦ 1893. Τήν ἀγγλική κηδεμονία δέν τήν εἶδε, μήτε
τήν ἀπάντησε, οὔτε λέξη. Ἡ ἐπέκταση τοῦ κράτους στά χρόνια τοῦ Βενιζέλου δείχνει ἰμπεριαλιστική ἀφοῦ οὐδόλως ἀναφέρεται ὁ ὑπόδουλος ἑλληνισμός (πού ἦταν καί περισσότερος ἀπό τόν ἐλεύθερο). Θετικές νύξεις γιά τόν τεκτονισμό, εἰρωνικές ἐκφράσεις γιά τόν «προαιώνιο ἐθνικό ἐχθρό» μας (σ. 92), ἀλλά οὔτε μία μομφή γιά τό γενοκτονικό Κομιτᾶτο τῶν Νεότουρκων. Σέ μιάμιση σελίδα – ξεπέτα ἡ Μικρασιατική Καταστροφή, ὅσο καί ἡ …ἁγιογραφία τοῦ Σημίτη (!), ἐνῶ σέ δυό παραγράφους ξεμπερδεύει καί μέ τό ἔπος τοῦ ‘40. Πῶς ἐξηγεῖ τόν «δυσερμήνευτο» ἐνθουσιασμό τῶν τότε Ἑλλήνων; Μέ τήν «ἀνάγκη τοῦ λαοῦ νά ἀπελευθερωθεῖ ἀπό ποικίλες πιέσεις, πολεμικές καί ἰδεολογικές» (σ. 124)! Φιλοπατρία καί περηφάνεια πάντως δέν παίζουν… Ποιός ἦταν ὁ ρόλος τῶν Ἄγγλων στά Δεκεμβριανά τοῦ ‘44; Εἶχαν μιά …«ἀδέξια ἐπιμονή στίς ἀπόψεις τους» (σ. 140)!!! Τά Σεπτεμβριανά τοῦ ‘55 πού διέλυσαν τόν Ἑλληνισμό στήν Πόλη τά ἔκαναν «ἐθνικιστικά στοιχεῖα» (Τοῦρκοι; μπά…)

Αὐτό εἶναι τό ἀπόσταγμα τῆς σοφίας τῶν 90 χρόνων ἑνός φιρμάτου καθηγητῆ Ἱστορίας στή σημερινή Ἑλλάδα – διακρίνετε μήπως τήν γραμμή παραγωγῆς ἐπιστημόνων τύπου «Ρεπούση»; Δέν μιλᾶμε πιά γιά προκρούστειες τακτικές ἤ ἰδεολογικές προτιμήσεις ἀλλά γιά συνειδητή προδοσία τῆς ἱστορικῆς ἐπιστήμης. Ὅταν ψάχνεις μέ τό κερί νά βρεῖς ἕναν ἱστορικό ἔξω ἀπό τήν πεμπτοφαλαγγίτικη μόδα τῆς πατριδοφαγίας καί τῆς πολιτικῆς ὀρθότητας, περιμένουμε νά ἔχει ἱστορική συνείδηση καί μόρφωση ἡ νέα γενιά τῶν Ἑλλήνων; Ποῦ νά στραφεῖ ὁ πολίτης, ποιόν νά πιστέψει, ὅταν ὅλος ὁ καθεστωτικός λόγος προβάλλει ΜΟΝΟ τά «ἀπομυθοποιητικά» καί «ἀποδομητικά» περιττώματα;

Κάνουμε ἔκκληση στόν Γιῶργο Καραμπελιά, νά καλύψει (καί) αὐτό τό μεῖζον ἐκδοτικό κενό, καταλληλότερο πρόσωπο δέν ὑπάρχει.

Οι Εναλλακτικές Εκδόσεις παρουσιάζουν την Πέμπτη 16 Μαΐου, ώρα 19:30, το νέο βιβλίο του Μελέτη Η. Μελετόπουλου,

με τίτλο

Κοινοτισμός, το έργο του Κωνσταντίνου Καραβίδα και οι συγγενείς προσεγγίσεις.

Γιά το βιβλίο θα μιλήσουν οι συγγραφείς Κώστας Σταματόπουλος, Γιώργος Ευαγγελόπουλος και Σπύρος Κουτρούλης, και ο συγγραφέας. Θα ακολουθήσει συζήτηση.

Η εκδήλωση θα λάβει χώρα στον νέο χώρο πολιτικής & πολιτισμού του Άρδην, Ξενοφώντος 4, πλ. Συντάγματος. Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Εἶναι κυριολεκτικά ἀπίστευτο κι ὅµως πέρα γιά πέρα ἀληθινό: Παρότι τελοῦµε χρόνια τώρα ὑπό σιωνιστική κατοχή, δέν µποροῦµε νά ποῦµε ἀκόµη δυό σίγουρα λόγια γιά τά ἀφεντικά µας. Κι ἔρχονται (πολύ σπανίως, βέβαια) κάτι τέτοια βιβλία, σάν τοῦ Ἴσραελ Σαχάκ, πού προσφάτως κυκλοφόρησε ἀπό τίς Ἐναλλακτικές Ἐκδόσεις τοῦ Γιώργου Καραµπελιᾶ «Ἑβραϊκή Ἱστορία – Ἑβραϊκή Θρησκεία, Τό βάρος τριῶν χιλιάδων χρόνων» γιά νά µᾶς ξεστραβώσουν. Ἀκόµα κι ἐµεῖς, πού ὅσο νά πεῖς κάτι παραπάνω ἀπό τόν µέσο ὅρο ξέρουµε γιά τό θέµα, µείναµε ἄναυδοι σέ πολλά σηµεῖα τῆς ἀνάγνωσης. Ἦταν ἀδύνατον νά σταχυολογήσουµε ἀντιπροσωπευτικά τµήµατά του, χωρίς νά τό ἀδικήσουµε. Γιά ἕναν τέτοιο θησαυρό γνώσεων καί µνηµεῖο τιµιότητας χρειάζεται νά ποῦµε ὅτι τό συστήνουµε ἀνεπιφύλακτα; Δέστε µόνο πῶς τό εἶχε προλογίσει ὁ συγχωρεµένος Ἔντουαρντ Σαΐντ:

.Νά τό διαβάσουµε ΟΛΟΙ!

Στήν ἐκπληκτική δουλειά τοῦ «Ἱστορικοῦ καί Λογοτεχνικοῦ Ἀρχείου Καβάλας» (ΙΛΑΚ) καί τοῦ κ. Νικολάου Ρουδοµέτωφ εἴχαµε ἀναφερθεῖ καί στό παρελθόν. Πρόκειται γιά µία ἰδιωτική προσπάθεια πού ἔρχεται νά καλύψει τό τεράστιο κενό πού ἀφήνει τό ἀνεπαρκές (ἄν ὄχι καί ἐχθρικό) Δηµόσιο. Χωρίς εὐρωπαϊκά προγράµµατα, µέ ἐλάχιστες συνεισφορές σέ τυπογραφικές δαπάνες τῆς τοπικῆς Αὐτοδιοίκησης καί µέ µόνο ἐφόδιο τήν …προσωπική περιουσία τοῦ προέδρου του, ἐδῶ καί 35 χρόνια τό ΙΛΑΚ παράγει καί προσφέρει στήν πόλη καί στήν Ἑλλάδα γνώση καί µόρφωση µέσα ἀπό ἐκδόσεις, µεταφράσεις καί συνέδρια διεθνοῦς κύρους.

Ἡ τελευταία παραγωγή τοῦ Ἀρχείου ἀφορᾶ δύο πρώτους τόµους τῶν «Τετραδίων Βουλγαρικῆς Κατοχῆς στήν Ἀνατολική Μακεδονία 1916-18» (θ’ ἀκολουθήσυν κι ἄλλοι τέσσερεις). Πρόκειται γιά τίς καταθέσεις καί τά συµπεράσµατα τῆς Διεθνοῦς Διασυµµαχικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία περιόδευσε σέ ὅλη τήν Ἀνατολική Μακεδονία, κατέγραψε θύµατα καί ἱστορίες ἐπιζώντων καί συνέταξε ἕνα πόρισµα γιά τά ἐγκλήµατα πολέµου τῶν βουλγαρικῶν κατοχικῶν στρατευµάτων. Ἡ µετάφραση τῶν πρακτικῶν ἀπό τά γαλλικά καί ἡ προσφορά τους στό ἑλληνικό κοινό δέν ἀποσκοπεῖ βεβαίως στήν καλλιέργεια κάποιου µίσους (ὅπως γράφει καί ὁ κ. Ρουδοµέτωφ) ἀλλά στήν ἄρση τοῦ σκότους πού κάλυψε τά τραγικά γεγονότα τῆς πρόσφατης ἱστορίας τοῦ τόπου. Ἡ ἀλήθεια δέν µπορεῖ νά ἀποκρύπτεται γιά χάρη οἱασδήποτε ψυχολογικῆς ἀνάγκης ἤ πολιτικῆς σκοπιµότητας!

Ἡ βουλγαρική Κατοχή…

Τά ἐγκλήµατα τῶν Βουλγάρων, πού ἦρθαν στήν περιοχή χωρίς κἄν νά πολεµήσουν (λόγῳ τῆς προδοτικῆς στάσης τῶν Ἀνακτόρων), ἦταν τροµακτικά. Τόσο πρίν τήν εἴσοδο τῆς Ἑλλάδας στόν Α΄ Παγκόσµιο Πόλεµο, ὅσο καί µετά ἀπό αὐτήν, ὁ στόχος τους ἦταν ἡ ἐκδίωξη τῶν Ἑλλήνων ἀπό τήν Ἀνατολική Μακεδονία καί τή Θράκη καί τόν κυνήγησαν µέ κάθε µέσον: Συλλήψεις, ἐπιτάξεις, ἀγγαρεῖες, βασανιστήρια, ληστεῖες, φόνοι, βιασµοί, λεηλασίες, φόροι, παιδοµάζωµα… Τά πάντα, ἀλλά µέ κορυφαῖο µέτρο ἐθνοκάθαρσης τήν ἐπιβολή τοῦ λιµοῦ ἀπό τίς βουλγαρικές Ἀρχές. Χιλιάδες κόσµος πέθανε ἀπό τήν πείνα (εἴχαµε σέ δυό χρόνια ἀπώλειες 50.000 ψυχῶν, τό 1/5 τοῦ πληθυσµοῦ!), καί πολλοί περισσότεροι ἐπέζησαν τρώγοντας χόρτα, σκύλους, γάτες, χελῶνες κτλ. Τή φρίκη καί τόν θάνατο ἔζησαν στά «ντουρντουβάκια» τῆς Βουλγαρίας οἱ Ἕλληνες πού µεταφέρθηκαν ὡς ἐργάτες σέ στρατόπεδα συγκέντρωσης σάν τό Κίτσεφ, ἕνα κολαστήριο µπροστά στό ὁποῖο τό Νταχάου ἦταν παραθεριστικό κέντρο. Ἐγκλήµατα ἀποτρόπαια πού ὅµως δέν κατάφεραν νά ἐκδιώξουν τόν ἑλληνισµό ἀπό τίς ἑστίες του. Διαβάζεις τίς καταθέσεις ὅλων αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, τοῦ Δηµοσθένη ἀπό τή Θράκη, τοῦ Λεωνίδα ἀπό τήν Καβάλα, τοῦ παπα-Νικόλα ἀπό τήν Ἐλευθερούπολη, τῆς Χρυσάνθως ἀπό τή Νικήσιανη καί ἀπορεῖς πῶς κατάφερε ἡ ἑλληνική µαγιά, µέ τά συγκινητικά ὀνόµατα καί τίς τραγικές ἱστορίες, νά διασωθεῖ µέσα σέ τόσους χαλασµούς. Καί δέν µπορεῖς παρά νά ἀναλογισθεῖς ὅτι σήµερα βρισκόµαστε καί …κατηγορούµενοι γιά ἐγκλήµατα στήν ἱστορία µας ἀπό κείνους πού εἶναι βουτηγµένοι στό ἔγκληµα σάν τόν ποντικό στό λάδι.

 Καί στόν ρόλο τῆς ὕαινας…

 Μία πτυχή τῆς ἱστορίας πού ἀναδύεται ἀπό τίς µαρτυρίες τῶν παθόντων εἶναι κι αὐτή τῆς ἄθλιας συµπεριφορᾶς τῶν Ἑβραίων συµπολιτῶν τους. Μιά συµπεριφορά πρόστυχης ἐκµετάλλευσης ἀπό κείνους πού διαρκῶς παριστάνουν τά θύµατα σέ ὅλες τίς χῶρες καί ὅλες τίς ἐποχές. Τό πρῶτο στοιχεῖο εἶναι ὅτι οἱ ἑβραϊκές κοινότητες τῆς Δράµας καί τῆς Καβάλας ἀπαλλάχτηκαν ἀπό τήν καταναγκαστική ἐργασία ἐξαγοράζοντάς την µέ 200.000 καί 122.000 λέβα ἀντίστοιχα. Τί στάση τήρησαν ὅµως ἀπό τήν πλεονεκτική θέση ὅπου βρέθηκαν ἔναντι τῶν – θυµάτων τῆς βουλγαρικῆς βίας; «Ὁ στρατηγός Μπουρνώφ (…) παραχώρησε σέ µερικούς Ἰσραηλίτες τίς προµήθειες, τίς ὁποῖες κατόπιν συµφωνίας µέ τόν διοικητή τῆς Καβάλας τίς πωλοῦσαν σέ ἐξωφρενικές τιµές». Στό στρατόπεδο συγκεντρώσεως στή Soumla: «ὁ Πετρώφ, σέ συµφωνία µέ ἕναν Ἰσραηλίτη ἀπό τήν Καβάλα πού ὀνοµαζόταν Ἀµιέλ, ἐπέτρεψε σ’ αὐτόν ν’ ἀνοίξει µία καντίνα πού πουλοῦσε τά εἴδη του σέ µυθώδεις τιµές. Ἀργότερα, ὅταν ἔστελναν τούς ἐργάτες σέ καταναγκαστικά ἔργα, παρατήρησα ὅτι ὁ Ἀµιέλ ὑποδείκνυε στόν λοχαγό τούς αἰχµαλώτους πού µποροῦσαν νά παραµείνουν στό στρατόπεδο γιά τό λόγο ὅτι ἦταν ἀπό οἰκονοµικῆς ἄποψης σέ θέση ἀρκετά ἱκανοποιητική». Ἄλλη µαρτυρία: «Οἱ Τοῦρκοι καί οἱ Ἑβραῖοι ἔβλεπαν µέ εὐνοϊκό µάτι τά ὄργια ἐναντίον τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσµοῦ…». Ἐπίσης: «Τά τρόφιµα πού ἔφταναν στήν πόλη δίνονταν κατά προτίµηση σέ Τούρκους καί Ἰσραηλίτες». Ἄλλος: «οἱ Βούλγαροι στρατιῶτες παραβίασαν τήν καπναποθήκη µου, ἀπ’ ὅπου ἐκλεψαν 3.628 ὀκάδες καπνοῦ, ἀπό τίς ὁποῖες οἱ 3.130 βρέθηκαν στήν κατοχή ἑνός Ἰσραηλίτη, τοῦ Ἰούδα Κουέν». Ἤ: «Τό ἄλευρο αὐτό τό ἀγόραζαν οἱ Ἰσραηλίτες καί τό πουλοῦσαν στόν κόσµο σέ ἐξοντωτικές τιµές (…) Νά λοιπόν γιατί ὁ κόσµος ὑπέφερε τόσο καί οἱ Ἑβραῖοι ἐκµεταλλεύονταν τήν πείνα καί τίς δυστυχίες καί πουλοῦσαν ἀντικείµενα µεγάλης ἀξίας µέ ἀντάλλαγµα µιά ὀκά ἄλευρο. Γνωρίζω ἕναν Ἑβραῖο, ὁ ὁποῖος (ἄλλοτε) πουλοῦσε οὖζο στούς περαστικούς σέ µιά γωνία τῶν δρόµων τῆς Καβάλας κι ἔγινε τώρα ἑκατοµµυριοῦχος χάρη στήν ἄγρια ἐκµετάλλευση τοῦ ἑλληνικοῦ στοιχείου».

Σᾶς θυµίζει κάτι; Καί µᾶς!

Μπροστά σε 200 περίπου άτομα παρουσιάστηκε στήν Ξάνθη (Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, 7-3-09) το βιβλίο τού Γ. Καραμπελιά «1204» από τον Κώστα Καραΐσκο, τον Κώστα Ζουράρι και τον συγγραφέα. Ακολουθεί μέρος της ομιλίας του ΚΚ.

 Το «1204 – Η διαμόρφωση του νεότερου ελληνισμού» είναι χωρίς καμμία διάθεση υπερβολής ένα πραγματικό ευαγγέλιο, σε μία εποχή που η σύγχυση στα μυαλά των νεοελλήνων βρίσκεται στο απόγειό της. Πρέπει να σημειώσουμε ότι δεν παρέχει μόνο πολύτιμες και δυσεύρετες πληροφορίες στον αναγνώστη αλλά μία καθολική θέα της συλλογικής μας ταυτότητας και των περιπετειών της τα τελευταία 1.000 (χονδρικά) χρόνια. Τι ισχυρίζεται ο Καραμπελιάς στο βιβλίο; Τα αυτονόητα, όπως λέει κι ο ίδιος στον επίλογο, που όμως στην Ελλάδα σήμερα δεν είναι καθόλου αυτονόητα και χρήζουν επανατεκμηρίωσης. Σε γενικές γραμμές λοιπόν έχουμε τις κάτωθι βασικές θέσεις:

 Πρώτον ότι η νεοελληνική ταυτότητα, όπως την ξέρουμε σήμερα, αρχίζει να διαμορφώνεται ξεκάθαρα ήδη από τον 11ο αιώνα, κάπου μεταξύ 1071 και 1261, γύρω από την χρονολογία – σταθμό της Άλωσης της Πόλης από τους Φράγκους.

Δεύτερον ότι αυτή η ταυτότητα συγκροτείται με ένα πνεύμα διπλής αντίστασης τόσο έναντι της λατινικής Δύσης, η οποία εγκαινιάζει την αποικιοκρατική της περίοδο δια των ιταλικών πόλεων στο Βυζάντιο, όσο και έναντι της τουρκικής Ανατολής που κομίζει την βαρβαρότητα και την καθυστέρηση της στέπας.

Τρίτον ότι η ελληνική, πολιτισμική τουλάχιστον, συνέχεια δια μέσω των βυζαντινών χρόνων είναι μία πραγματικότητα που έχει αναδειχθεί μέσα από άπειρα τεκμήρια διαφορετικής προέλευσης και εξασφαλίζει την ελληνικότητα και την αυτοτέλεια του σύγχρονου έθνους μας.

Τέταρτον ότι τα χρόνια του Βυζαντίου δεν ήταν μία σκοταδιστική περίοδος καλογεροκρατίας και ανθελληνικού μένους αλλά μία πολύχρονη άνθιση ενός κράτους προνοίας με το πιο δημοκρατικό πολίτευμα στον τότε κόσμο, που μάλιστα τους τελευταίους αιώνες της ζωής του είχε εξελληνισθεί μέχρι τα νύχια.(…) Η συλλογή όλων αυτών των μαρτυριών και των στοιχείων δεν είναι μια άσκοπη επίδειξη ευρυμάθειας, η οποία άλλωστε δεν αμφισβητείται, αλλά είναι μία επιτυχημένη προσπάθεια ανατροπής μιας σειράς από ριζωμένους προϊδεασμούς ή αμφιβολίες μας για ένα πλήθος θεμάτων. Σημειώνω ενδεικτικά:

 Για την ελληνικότητα των βυζαντινών

. Το απόσπασμα του Λαόνικου Χαλκοκονδύλη για την μετωνυμία των Ελλήνων στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Την αναφορά του Λέοντος Στ του Σοφού στον εξελληνισμό των Σλάβων (με τη φράση «γραικώσας») Την μαρτυρία του Ιωάννη Ζωναρά (12ος αιώνας) για την ασυνείδητη διατήρηση εθνικών εθίμων. Τις μεταγενέστερες λόγιες μαρτυρίες για την ταύτιση των όρων Ρωμαίος-Γραικός-Έλλην (από τον επίσκοπο Μυρέων Ματθαίο το 1619). Την διατήρηση της ίδιας, ελληνικής συνείδησης και μέσα στον λαό (βλ. παραδείγματα Νικήτα Μάγιστρου, Άννας Κομνηνής, Νικήτα Χωνιάτη, Ιωάννη Βατάτζη, Θεόδωρου Λάσκαρι, Νικηφόρου Βλεμμύδη, Δημητρίου Κυδώνη, Γρηγορίου του Κυπρίου, Νικολάου Καβάσιλα κτλ κτλ). Το εκπληκτικό παράδειγμα του Πλήθωνος – Γεμιστού. Την Αλεξιάδα της Άννας Κομνηνής, με τις 88 αναφορές στον Όμηρο και τους άλλους αρχαίους συγγραφείς. Την εισαγωγή πολύ πάνω του 75% των ελληνικών κειμένων στη Δύση από το Βυζάντιο – όχι από τους Άραβες.Για το πνευματικό – πολιτιστικό επίπεδο των βυζαντινών

. Τους 23.000 στίχους της Παλατινής Ανθολογίας όπου συγκεντρώθηκαν ποιήματα από τον 7ο έως τον 10ο μ.Χ. αιώνα. Την Βελισαριάδα, ένα έμμετρο λαϊκό έργο του 14ου αιώνα που μιλά για την αξιοσύνη ενός λαϊκού ήρωα και την φαυλότητα των ευγενών. Την ερωτική και σατιρική ποίηση που φτάνει και ξεπερνάει τα όρια της ελευθεροστομίας. Την πρώτη εμφάνιση του μυθιστορήματος. Την διόρθωση του Ιουλιανού ημερολογίου από τον Γρηγορά. Την διεξαγωγή του διαλόγου πλατωνιστών – αριστοτελικών στη Φλωρεντία αποκλειστικά μεταξύ Ελλήνων στη Φλωρεντία μέχρι το 1470. Και λίγο αργότερα, στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, τις 80 επανεκδόσεις δύο Γραμματικών, του Θεοδώρου Γαζή και του Κων/νου Λάσκαρι, μέσα στο πρώτο μισό του 16ου αιώνα!

Για τη φύση του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους

. Την χιλιόχρονη λειτουργία του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης, ανεξάρτητα από την Εκκλησία και τις εκκλησιαστικές σπουδές, τις οποίες εξυπηρετούσε η Πατριαρχική Ακαδημία. Την δήλωση του Μανουήλ Μοσχόπουλου ότι «το κοινόν είναι αποτέλεσμα συμβολαίου μεταξύ ισότιμων συμβαλλόμενων, που ελεύθερα αποφασίζουν να ορίσουν τον μονάρχη τους», ενώ οι πολίτες «είναι υποχρεωμένοι να τον υπακούουν μόνο στον βαθμό που εκπροσωπεί και προστατεύει το κοινόν». Την κατάργηση της θανατικής ποινής για εγκλήματα κατά της περιουσίας (η οποία ίσχυε στη δυτική Ευρώπη μέχρι τον 19ο αιώνα). Την πρώτη ιστορικά θεσμοθέτηση κράτους πρόνοιας με πτωχοκομεία, ορφανοτροφεία, νοσοκομεία. (…)

Με την ευκαιρία, αξίζει πραγματικά να σταθούμε σε δύο παραδείγματα που αλιεύω από το βιβλίο, και τα οποία αποδεικνύουν κατά τη γνώμη μου το αθηναϊκό μισελληνικό σύνδρομο που έχουμε περιγράψει στον «Αντιφωνητή» με άλλη, ανάλογη αφορμή. Το πρώτο αφορά τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο και την βυζαντινότητα της τέχνης του. Το δεύτερο αφορά την ελληνική συνέχεια, ιδίως στα χρόνια του Βυζαντίου και της Τουρκοκρατίας.

Αναφορικά με τον Θεοτοκόπουλο πρώτα. Μέχρι πρόσφατα η κυρίαρχη άποψη ήταν ότι αυτός ο άφταστος ζωγράφος ήταν απλώς κρητικής καταγωγής και πριν τα 19 του πήγε στη Δύση και σπούδασε την ζωγραφική της στην Ιταλία πρώτα και στην Ισπανία έπειτα. Με λίγα λόγια ότι ως ζωγράφος γεννήθηκε στη Δύση και άρα η ελληνική του καταγωγή ελάχιστη σημασία είχε. Έλα όμως που πλέον έχει αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας ότι ο Θεοτοκόπουλος πήγε στην Ιταλία κάπου 27 ετών, ήδη φτασμένος ζωγράφος και μάλιστα με διαφορά ο πιο ακριβοπληρωμένος του νησιού! Άρα βρέθηκε στη Δύση ως ζωγράφος που είχε ήδη χωνέψει την βυζαντινή παράδοση και, όπως αποδεικνύει το έργο του, την διατήρησε ανανεώνοντάς την μάλιστα ώς το τέλος. Έχει κάποια σημασία να διεκδικήσεις ως Έλλην έναν από τους μεγαλύτερους ζωγράφους όλων των εποχών, του οποίου η αξία ανακαλύφθηκε μόλις πρόσφατα; Να δεχθείς δηλαδή όσα μαρτυρούν πλέον οι Μάγιερ, Ράις, Βίλουμσεν, Κέλεμεν, Χάντερμαν κλπ για την βυζαντινότητα του έργου του; Η κοινή λογική λέει, βεβαίως, ναι! Κι όμως! Ο Γιάννης Μηλιάδης αρνείται ρητά την βυζαντινότητα της ισπανικής περιόδου του ζωγράφου. Ο Μαρίνος Καλλιγάς δεν βρίσκει καμμία σχέση μεταξύ της τέχνης του Ελ Γκρέκο και της βυζαντινής. Ο Μανώλης Χατζηδάκης επίσης. Και ο νεώτερος Νίκος Χατζηνικολάου, που βλέπει τον βυζαντινισμό του Θεοτοκόπουλου ως μανιερισμό (αγνοώντας ακόμη και την αποκαλυπτική τοποθέτηση του ζωγράφου στην επιστολή του προς τον Βαζάρι), τους δικαιώνει όλους, απονέμοντάς τους μάλιστα και το δαφνοστέφανο για τη «νηφάλια αντίστασή τους στο ρεύμα» και στη «στενόμυαλη εθνικιστική διεκδίκηση»!

Το άλλο παράδειγμα αφορά την εθνική μας συνέχεια. Δεν πρόκειται για ένα ήσσονος σημασίας ζήτημα αλλά για ένα κομβικό σημείο: Έχουμε κάποια σχέση με τους Έλληνες των προηγούμενων εποχών ή είμαστε μόνο παράγωγα του κρατιδίου που στήσανε οι Μεγάλες Δυνάμεις και της …εκπαιδευτικής του πολιτικής;! Δεν θα αναφερθώ στους Βρετανούς ή άλλους αμφισβητίες αλλά θα περιοριστώ στους δικούς μας. Ο Αδαμάντιος Κοραής, η «Ελληνική Νομαρχία», ο Κ. Σχινάς, ο Νικ. Σαρίπολος, ο Στέφανος Κουμανούδης και άλλοι μιλούσαν για την σκλαβιά των Ελλήνων υπό τον βυζαντινό ζυγό. Κι ας γράφαν επιστήμονες του επιπέδου ενός Κρουμπάχερ (ή ενός Ράνσιμαν αργότερα) για τον ελληνικό πολιτισμό, την ελληνική γλώσσα και τους ελληνικούς θεσμούς του Βυζαντίου… Μα και στον 20ο αιώνα άλλοι, σαν τον Πασχάλη Κιτρομηλίδη, ψάχνουν να βρουν πού οφείλεται η ταύτιση μαρξιστών και μη ιστορικών στο ζήτημα της ιστορικής συνέχειας του ελληνισμού (το να την αναζητήσουν στα πραγματικά γεγονότα ούτε που τους περνάει από το νου…). Άλλοι πάλι σαν τον Αντώνη Λιάκο τα βάζουν με τους νομπελίστες ποιητές μας και τη γενιά του ΄30 που έθεσε ζητήματα ελληνικότητας στην Τέχνη και κάποιοι ακόμη τολμηρότεροι χαρακτηρίζουν για τον ίδιο λόγο «φασίστες» κι «εθνικιστές» τον Εγγονόπουλο, τον Ελύτη, τον Ρίτσο και τον …Θεοδωράκη!

Εδώ νομίζω ότι το βιβλίο, που όντως μπορεί να λειτουργήσει ως αληθινό φάρμακο κατά της άγνοιας και της σύγχυσης, αποτυγχάνει. Κι αποτυγχάνει για δύο λόγους που θα εξηγήσω παρακάτω.

Πρώτον γιατί τίποτε δεν μπορεί να θεραπεύσει αυτόν που βασίζει όλα του τα συμφέροντα, στην ακαδημαϊκή και άλλη προώθηση των γνωστών κυκλωμάτων. Όταν κάποιος είναι τόσο δειλός ή τόσο εξαρτημένος από το σύστημα που ελέγχει τον δημόσιο λόγο, δεν πρόκειται να παραδεχτεί τίποτε, ό,τι επιχειρήματα και να του κομίσεις. Αυτό είναι το κυρίαρχο ρεύμα στις ιστορικές σπουδές σήμερα και έτσι γίνεσαι κάποιος.

Και δεύτερον γιατί δεν έχει ακόμη βρεθεί το φάρμακο κατά της βλακείας. Αυτός είναι ένας παράγοντας που δεν λαμβάνεται συνήθως υπ’ όψιν, αλλά παίζει πολύ μεγάλο ρόλο στα ανθρώπινα πράγματα. Και βεβαίως το γεγονός ότι κάποιος υπογράφει βιβλία ή διδάσκει στο Πανεπιστήμιο δεν σημαίνει ότι δεν είναι και ιδεοληπτικός ή/και βλαξ. Δεν πειράζει όμως, σε μια αποικιοποιημένη, παρηκμασμένη χώρα το να βρίσκει κανείς αποικιοποιημένα, παρηκμασμένα μυαλά δεν είναι έκπληξη. Το ζήτημα είναι να προκύπτουν και δουλειές σαν αυτήν που παρουσιάζουμε απόψε εδώ, και που θα δείξουν στην πλειοψηφία των Ελλήνων τον δρόμο προς την αυτοσυνειδησία.

Τόν ρόλο τοῦ «Ἰοῦ» τῆς «Ἐλευθεροτυπίας» τόν ξέρετε ὅλοι πολύ καλά, δέν εἶναι ἀνάγκη νά τόν σχολιάσουμε (ἄλλωστε καμμιά δουλειά δέν εἶναι ντροπή). Ἀντιλαμβάνεστε λοιπόν τί περίπου θά διαβάσετε στό νέο βιβλίο τοῦ Τάσου Κωστόπουλου (μέλους τῆς ἐν λόγῳ παρέας) πού ἀναφέρεται στούς …Πομάκους! Τό βιβλίο κυκλοφόρησε ἀπό τίς ἐκδόσεις «Βιβλιόραμα» – αὐτοί δέν κυκλοφόρησαν καί τό ἀνοσιούργημα τῆς Ρεπούση; – καί τό ἀγοράσαμε* γιά νά σᾶς τό παρουσιάσουμε.

Ποιά εἶναι λοιπόν ἡ βασική θέση τοῦ βιβλίου; Ὅτι τό ἑλληνικό κράτος ὄχι μόνο δέν ἀδιαφόρησε γιά τό πομακικό «κίνημα» (τά εἰσαγωγικά εἶναι τοῦ Τ.Κ.) ἀλλά τό μαγείρευε ἐπί δεκαετίες καί τό προώθησε γιά τά δικά του συμφέροντα, ἁπλῶς δέν ἔφτασε στό σημεῖο νά ἐντάξει τή διδασκαλία τῆς πομακικῆς γλώσσας στά σχολεῖα! Φυσικά δέν ἀρνεῖται τήν ὕπαρξη τῶν Πομάκων ὡς ξεχωριστῆς ἐθνοπολιτισμικῆς ὁμάδας, ὅμως παραλληλίζει τόν ἐκτουρκισμό τους μέ τόν «ἐξελληνισμό» τῶν Βλάχων καί τῶν Ἀρβανιτῶν! Ἄς δοῦμε λοιπόν τίς θέσεις τοῦ πονήματος γιά νά ποῦμε τή γνώμη μας.

Τό κυρίαρχο γνώρισμα τοῦ βιβλίου εἶναι τό σύμπλεγμα μίσους καί ἀπέχθειας γιά τήν Ἑλλάδα πού κατατρύχει τόν συγγραφέα καί τό ὁποῖο ἐκδηλώνεται μέ τήν παραμικρή ἀφορμή (ἀκόμα καί χωρίς αὐτήν!). Ὅλα ὅσα γεγονότα ἀναγράφονται εἶναι ὀρθά, ὅμως κάποια καίρια ἀπουσιάζουν, ἐνῷ οἱ ἑρμηνεῖες του ΟΛΕΣ ἔχουν μία συγκεκριμένη ἀφετηρία, πού σπανίως στοχεύει τήν ἀλήθεια. Δίνουμε κάποια παραδείγματα:

Α. Γράφει π.χ. γιά τήν Ε/Τ «φιλία» τοῦ 1951-55 καί τίς ἐγκληματικές ὑποχωρήσεις μας ἔναντι τῆς Ἄγκυρας (Μορφωτική Συμφωνία, μετονομασία σχολείων, ἐπιβολή λατινοκεμαλικοῦ ἀλφαβήτου κτλ) ὅτι εἴχαμε «μιά σειρά “παραχωρήσεις” τῆς ἐπίσημης Ἀθήνας πού ἐνισχύουν τόν τουρκικό αὐτοπροσδιορισμό τῆς μειονότητας»! Ὁ αὐτοπροσδιορισμός δηλ. ἐνισχύθηκε, κι ὄχι τό καπέλωμα!

Β. Στό θέμα τῆς ἐγκατάλειψης τῆς πομακικῆς γλώσσας βρίσκει βολικά τά γραφόμενα γιά «αὐτοκαταπιεστικά» μέτρα, ὅμως «ξεχνᾶ» νά ἀναφέρει τίς ἄπειρες μαρτυρίες γιά …ἑτεροκαταπιεστικά μέτρα – ὅπως τό ξύλο τῶν δασκάλων στά παιδιά πού μιλοῦσαν πομάκικα ἔστω καί στό διάλειμμα τοῦ σχολείου!

Γ. Παραθέτει ὁλόκληρες ἐκθέσεις ὑπηρεσιακῶν παραγόντων τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους, ἀπό τήν δεκαετία τοῦ 40 μέχρι σήμερα, γιά νά δείξει τό «διαχρονικό ἐνδιαφέρον» τῶν ἑλληνικῶν ὑπηρεσιῶν γιά τό θέμα. Πουθενά δέν βγαίνει ὅμως ἡ ἀληθινή εἰκόνα: Ὅτι στήν συντριπτική τους πλειοψηφία ὅλα τοῦτα ἦταν λόγια καί μειοψηφικές ἀπόψεις, χωρίς καμμία πολιτική βαρύτητα! Ἔ, μά τότε τί σκατά γράφεις σέ δεκάδες σελίδες παληκάρι μου; Ἐκθέσεις ἰδεῶν;

Δ. Στή σελίδα 67 ὁ σ. ξεκινᾶ τό κεφάλαιο «Τό Μακεδονικό μοντέλο» γράφοντας γιά στροφή τῆς Ἑλλάδος πρός «ἀπόπειρα ἤπιας ἐθνοκάθαρσης τῶν μουσουλμάνων τῆς Θράκης». Τί τό ἐθνοκαθαρτικό ἀναφέρεται λοιπόν γιά τούς Πομάκους; Ὅτι ἔτυχαν «εἰδικῆς μεταχείρισης», ὅτι «ἐξαιρέθηκαν ρητά ἀπό τά πρῶτα κατασταλτικά μέτρα πού ἔθιξαν τήν ὑπόλοιπη μειονότητα», ὅτι οἱ «θετικότερες ἐκδοχές τῆς “πομακικῆς πολιτικῆς” πῆραν τή μορφή συγκεκριμένων ὑλικῶν παροχῶν»… Ἄρα γιά ποιάν ἐθνοκάθαρση μιλᾶμε ὅταν βλέπουμε μόνο θετικές διακρίσεις; Κι ἄν ἀκόμη ἐξαιροῦνταν ἀπό αὐτές οἱ πράκτορες τῆς Ἄγκυρας (ὅπως γράφει στή σελ. 85) ποιό εἶναι τό μεμπτό;!

Ε. Ὅταν φτάνει στήν περίοδο τῆς Χούντας, προσπερνᾶ τήν ἀντιπομακική – φιλοτουρκική της πολιτική γιά τή Θράκη στό ἅψε σβῆσε: «Ἐξαιρετικά καθοριστική θά ἀποδειχθεῖ ἐπίσης ἡ κεντρική ἐπιλογή τῆς χούντας γιά ὑπογραφή τοῦ Ε/Τ Μορφωτικοῦ Πρωτοκόλλου τοῦ 1968», «μετά τό 1969 ἡ προβολή τῆς πομακικῆς ταυτότητας ὡς τέτοιας μπαίνει πιά στό ψυγεῖο», «ἡ ἀπουσία ὁποιασδήποτε ἀναφορᾶς στούς Πομάκους στό δημοσιευμένο ἐπίσημο καί ἡμιεπίσημο ὑλικό περί Θράκης τῆς περιόδου 1969-1974». Καί πιό κάτω (σελ. 101) ἀναφέρονται οἱ ἐπίσημες ἐπισκέψεις Τούρκων πρεσβευτῶν στά Πομακοχώρια (1969-1973). Τί ἔχουμε ἐδῶ κυρ-Τάσο, σάν πολύ γρήγορα δέν τό προσπερνᾶς; Ποιοί ἐθνικιστικοί κῦκλοι προωθοῦσαν τό ὅλο θέμα ὥς τότε καί ἐπί Χούντας βουβάθηκαν; Γιατί δέν προσφέρεις καμμία ἐξήγηση καί περιορίζεσαι στήν ἁπλή καταγραφή; Μήπως γιατί ἀνατρέπεται τό στερεότυπό σου;

Στ. Στήν περιγραφή τῶν ἐξελίξεων γύρω ἀπό τό πομακικό τά τελευταῖα 15 χρόνια ὁ σ. εἶναι πολύ ἀκριβής ἀναφορικά μέ τούς ὑποστηρικτές τοῦ ζητήματος. Ἐκεῖ πού δέν λέει λέξη εἶναι γιά τούς ἐνάντιους, καί δή γιά τούς πλειονοτικούς ἐξ αὐτῶν. Οὔτε λέξη γιά τούς κοπρίτες (νομάρχες, δημάρχους, συμβούλους, κ.ἄ.) πού πάλεψαν νά σκεπάσουν τό κίνημα γιά τούς δικούς τους ταπεινούς λόγους. Γιατί ἄραγε περιορίστηκε σέ μιάν ἀνακοίνωση τοῦ ΚΚΕ τοῦ 1996, δέν τοῦ κάνουν γιά μάρτυρες οἱ πολιτικοί ὀγκόλιθοι τοῦ τόπου μας;

Ζ. Εἶναι ἀπίστευτος ὁ τρόπος μέ τόν ὁποῖον προσπερνῶνται οἱ τουρκικοί τραμπουκισμοί κατά τῶν Πομάκων. Ἀπολαῦστε διατύπωση: «Δίπλα σ’ αὐτές τίς διεκδικήσιμες πρακτικές ὑπῆρχε ἄφθονος χῶρος γιά τήν ἄσκηση ψυχολογικῆς βίας, ἀπό τίς ἀπειλές ἤ τήν κοινωνική περιθωριοποίηση τῶν “πομακοφρόνων” μέχρι τήν ἐγγραφή τους στή “μαύρη λίστα” τοῦ τουρκικοῦ προξενείου». Ἐδῶ ἐγώ πού ἔζησα τά παραπάνω ἀπό κοντά βλέπω «ἄφθονο χῶρο» καί γιά βρισιές, τί λέτε κι ἐσεῖς;

Η. Γιατί δέν μπῆκε ἡ πομακική στά μειονοτικά σχολεῖα, ἀφοῦ αὐτός ἦταν (δῆθεν) ὁ στόχος τοῦ κινήματος; Ἄν δέν ἔχουν ἀρκετά ἐπιχειρήματα οἱ Τοῦρκοι, ὁ σ. ἀναπαράγει μία βρωμίτσα/ἀπειλή τῶν Μπαλτσιώτη – Τσιτσελίκη γιά ἀντίμετρα σέ βάρος τῆς ἑλληνικῆς μειονότητας πού φιλοξενεῖ στά σχολεῖα της καί άραβόφωνους Ὀρθόδοξους ἀπό τό Χατάι. Ἄχ, τρομάξαμε καλέ!

Θ. Ἐνδιαφέρουσα ἡ περιγραφή (καί ἐπιβεβαίωση) τῆς ἐκσυγχρονιστικῆς προδοσίας τοῦ πομακικοῦ: «Μετά τή θεαματική στροφή τοῦ 1999 στίς Ε/Τ σχέσεις, ἡ ἡμιεπίσημη στήριξη τῆς πομακικῆς “ἀφύπνισης” ἀπό τούς μηχανισμούς τοῦ ΥΠΕΞ σταμάτησε ὁλοκληρωτικά». (σελ. 214) Κάτι ξέρουμε καί μεῖς ἀπό τήν ἀπίστευτη περίοδο Σημίτη (κεντρικά) – Λώζου (τοπικά). Μιά φορά ἐπί χούντας καί μιά φορά ἐπί ψευτοεκσυγχρονισμοῦ!

Ι. Σωστά ὁ σ. κρίνει τήν πομακολογία ὡς ἀνεπαρκή, συχνά μή ἐπιστημονική καί σέ γενικές γραμμές διόλου πρωτότυπη. Πάντως ἀπό τήν αὐστηρή του κριτική ἐξαιρεῖται ἡ δουλειά τῶν Φραγκουδάκη – Δραγώνα: «Ἐντυπωσιακό» τό πρόγραμμά τους, «ἐξαιρετικά πετυχημένο» τό ἐγχείρημα… Ἐντυπωσιάστηκα!

ΙΑ. Ρέστα δίνει ὁ σ. καί στό θέμα τῶν δημόσιων νηπιαγωγείων. Τό ἀναφέρει ὡς «τό κυριότερο βῆμα πρός τήν κατεύθυνση τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας», ἀναφέρει «ἀντιστάσεις τῶν ἐπισήμων φορέων τῆς μειονότητας» καί ἀποσιωπᾶ τή συμμαχία τους μέ τίς τοπικές Ἀρχές γιά τή λειτουργία μιᾶς ντουζίνας παράνομων νηπιαγωγείων. Γιά τήν ἐπιβολή τῆς τουρκικῆς γλώσσας δέν ἀρθρώνει οὔτε λέξη!

ΙΒ. Στή σελίδα 254 ὁ σ. ἐπανέρχεται στό προσωπικό του πρόβλημα μέ τά σλαβομακεδόνικα καί τόν παραλληλισμό τῆς ἀντιμετώπισής τους ἀπό τό κράτος μέ τά πομάκικα. Νά ἐπαναλάβουμε ὅτι δέν εἶναι τῆς ἴδιας τάξης τά δύο ζητήματα; Ὅτι τήν διδασκαλία τῆς πομακικῆς (πού δέν εἶναι ὁ μόνος ἤ ὁ κυρίαρχος στόχος τῶν συνειδητῶν Πομάκων) μᾶς τήν ἐπιβάλλει ἡ Συνθήκη τῆς Λωζάνης; Ἀγνοεῖ τήν βασική αὐτή παράμετρο ὁ σ. ὅταν ἔχει κάνει φῦλλο καί φτερό τό ζήτημα;

Ἄλλες ἐνδεικτικές λεπτομέρειες:

- Ὁ Βλάσιος Σκορδέλης πού συνέγραψε «Ἑλληνικόν λεξιλόγιον» ἀναφέρεται ὡς ἑλληνόφωνος στενημαχίτης (σελ. 38)

- Οἱ ρατσιστικές ἀντιδράσεις τῶν Τούρκων στίς ἑλληνικές μικροπρωτοβουλίες γιά τούς Πομάκους βαφτίζονται δεῖγμα τῆς τουρκικῆς ἀνησυχίας! (σελ. 61)

- Ὅταν ἀναφέρεται ἡ τουρκική προπαγάνδα (σελ. 80) δέν ἀποδίδεται μόνο ρητῶς στίς (ἑλληνικές) Ἀρχές ἀλλά τίθεται καί σέ εἰσαγωγικά – διπλή ἀμφισβήτηση!

- Ἀντιθέτως, στήν ἀνακοίνωση τῆς προξενικῆς Συμβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, βλέπουμε τήν ἱστορικά κοινή μοίρα Τούρκων καί Πομάκων χωρίς κανένα εἰσαγωγικό!

- Σέ δύο σημεῖα (σελ. 85, 86) «καρφώνονται» ὡς ἄνθρωποι τῶν Ἀρχῶν ἰσάριθμοι μουσουλμάνοι μέ τά πλήρη τους στοιχεῖα! Ἁπλῶς ἀπίστευτο!

- Ἀπό τίς ἀντιδράσεις τῶν Πομάκων στίς ἐπισκέψεις Τούρκων Πρεσβευτῶν (ἐπί Χούντας) προβάλλει τίς ἐνθουσιώδεις καί γιά τίς ἄλλες σέ μιάν ἀράδα μόνο λέει παρόλο πού σέ κάποια χωριά ἡ ὑποδοχή ὑπῆρξε ἀπό χλιαρή ἕως ἐχθρική… Καί πάει κατευθείαν παρακάτω!

- Γιά τήν ἐπικράτηση τῶν τουρκοφρόνων στό κάποτε πομάκικο πανηγύρι τοῦ Ἀλάν Τεπέ / Ἀκρίτα γράφει (ἐσφαλμένα) ὅτι τελικό ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιχειρηθείσας ἀναβίωσης ἦταν ὁ ἀνακλαστικός ἐκτουρκισμός τοῦ πανηγυριοῦ (σελ. 159). Ἀνακλαστικός ρατσισμός!

- Ἡ τουρκοφυλλάδα «Μιλλέτ» ἀναφέρεται χωρίς κανέναν ἀπολύτως χαρακτηρισμό, ἐνῷ ἀντιθέτως στόν «Ἀντιφωνητή» ἐπιφυλάσσεται αὐτός τοῦ «ἐθνικιστῆ». Μέ τήν ἴδια λέξη χαρακτηρίζεται καί ἡ δασκάλα Χαρά Νικοπούλου.

- Ἡ «ἀγανάκτηση» τῶν Τούρκων γιά τήν ἐπανεμφάνιση τοῦ πομακικοῦ κρίνεται «κατανοητή» (σελ. 238), ἄσχετα μέ τόν τραμπούκικο τρόπο πού ἐκδηλώθηκε.

- Στή σελ. 241 ὁ σ. χώνει καί μία ἔμμεση παρότρυνση πρός τίς δικαστικές Ἀρχές νά μήν ἀσχολοῦνται μόνο μέ τήν «Μιλλέτ» ἀλλά καί μέ τόν «Χρόνο» καί τόν «Ἀντιφωνητή». Συμφωνῶ καί ἐπαυξάνω, Τάσο!

- Στή σελίδα 270 εἴδαμε κάτι πού μόνο ὡς ἀπόπειρα χιοῦμορ μπορεῖ νά ἐκληφθεῖ: «ἕνας ἀπό τούς στρατηγικούς στόχους τῆς ἑλληνικῆς πομακικῆς πολιτικῆς ὑπῆρξε ἱστορικά (καί) ὁ προσεταιρισμός τῶν Πομάκων πέραν τῶν συνόρων»!!!

-Τό ἐπεισόδιο μέ τό πογκρόμ κατά τῶν ἠθοποιῶν τοῦ ΑΛΦΑ στόν Ἐχῖνο περιγράφεται μόνο ἀπό τήν τούρκικη ὀπτική τῆς «ἡμίγυμνης ἠθοποιοῦ στό τζαμί», κι ἄς εἶναι πέρα ἀπό κάθε λογική, στόν σ. ἀρκεῖ πού δικαιώνει τόν πρόστυχο ὄχλο (σελ. 215).

Συμπερασματικά

Τό βιβλίο εἶναι ὄντως πολύτιμο λόγῳ τῆς πληθώρας τῶν στοιχείων του, γιά ὅποιον γνωρίζει τά βασικά τοῦ ζητήματος καί δέν θά παρασυρθεῖ ἀπό τίς ἑρμηνεῖες του. Πραγματικά ὁ σ. ἔκανε πολύ καλή δουλειά, παρότι μᾶς μένει ἀδιευκρίνιστο τό κίνητρό του:Ἐπιστημονικό δέν εἶναι, οἰκονομικό δέν εἶναι, σέ κάποιο πολιτικό κέρδος δέν μπορεῖ νά προσβλέπει. Θά πουλήσει μερικές δεκάδες ἀντίτυπα (καί ἄν…), καί; Ὅλος αὐτός ὁ κόπος πού ἀπαιτήθηκε γιά τή συλλογή στοιχείων ἀπό ἕναν (;) δημοσιογράφο τῆς Ἀθήνας – ἀπό ἄκρως ἀπόρρητα κρατικά ἔγγραφα μέχρι καί …ἀδημοσίευτες μεταπτυχιακές ἐργασίες! – πῶς θά ἀνταμειφτεῖ; Κι ἀλήθεια, ὅταν στίς εἰσαγωγικές εὐχαριστίες του ὁ συγγραφέας μιλᾶ καί «γιά κάποιους (πού τόν βοήθησαν καί) πού γιά εὐνόητους λόγους δέν θά ἐπιθυμοῦσαν νά κατονομαστοῦν», ποιοί μπορεῖ νά εἶναι αὐτοί; Ἔχουν ἄραγε ἑλληνικά ὀνόματα; Σέ ποιάν ὑπηρεσία ἐργάζονται; Εἶναι μήπως συνάδελφοί του;

Κ.Κ.

* Ναί, ἐμεῖς ἀγοράσαμε 4-5 ἀντίτυπα Τάσο στή Θράκη, μήν χαίρεσαι λοιπόν, κανέναν ἀναγνώστη δέν κέρδισες!

Εἶναι κυριολεκτικά ἀπίστευτο κι ὅµως πέρα γιά πέρα ἀληθινό: Παρότι τε-λοῦµε χρόνια τώρα ὑπό σιωνιστική κατοχή, δέν µποροῦµε νά ποῦµε ἀκόµη δυό σίγουρα λόγια γιά τά ἀφεντικά µας. Κι ἔρχονται (πολύ σπανίως, βέβαια) κάτι τέτοια βιβλία, σάν τοῦ Ἴσραελ Σαχάκ, πού προσφάτως κυκλοφόρησε ἀπό τίς Ἐναλλακτικές Ἐκδόσεις τοῦ Γιώργου Καραµπελιᾶ «Ἑβραϊκή Ἱστορία – Ἑβραϊκή Θρησκεία, Τό βάρος τριῶν χιλιάδων χρόνων» γιά νά µᾶς ξεστραβώσουν. Ἀκόµα κι ἐµεῖς, πού ὅσο νά πεῖς κάτι παραπάνω ἀπό τόν µέσο ὅρο ξέρουµε γιά τό θέµα, µείναµε ἄναυδοι σέ πολλά σηµεῖα τῆς ἀνάγνωσης. Ἦταν ἀδύνατον νά σταχυολογήσουµε ἀντιπροσωπευτικά τµήµατά του, χωρίς νά τό ἀδικήσουµε. Γιά ἕναν τέτοιο θησαυρό γνώσεων καί µνηµεῖο τιµιότητας χρειάζεται νά ποῦµε ὅτι τό συστήνουµε ἀνεπιφύλακτα; Δέστε µόνο πῶς τό εἶχε προλογίσει ὁ συγχωρεµένος Ἔντουαρντ Σαΐντ:

Νά τό διαβάσουµε ΟΛΟΙ!